‘Elk jaar studeren ongeveer 2miljoen ingenieurs af aan de Chinese hogescholen en universiteiten’, grinnikt de Chinese hoogleraar Jianzhong Cha. ‘China heeft het grootste onderwijsnetwerk voor ingenieurs ter wereld. 35 procent van de studenten volgt een ingenieursopleiding.’ Een vergelijking tussen België en het reusachtige China is een onbegonnen zaak. ‘In België studeerden vorig jaar ongeveer 3.000industrieel of burgerlijk ingenieurs af’, zegt Wilson De Pril, directeur- generaal van Agoria Vlaanderen. Hij plaatst vraagtekens bij de2miljoen diploma’s waarvan Cha gewag maakt. ‘Volgens onze informatie studeren in China jaarlijks 600.000 ingenieurs af.’ Sowieso loopt Vlaanderen achter op China. Want volgens De Pril volgen slechts 11 procent van de Vlaamse studenten een ingenieursopleiding. Daarmee doen we het beter dan de Verenigde Staten. Daar krijgen elk jaar 160.000 ingenieurs hun diploma, beweert professor Cha. Dat is amper 5 procent van het totaal. Volgens Wilson De Pril zijn de hoge cijfers van China geen verrassing. ‘Het is een typisch fenomeen voor opkomende markten’, zegt hij. ‘Daar worden jongeren aangetrokken tot bepaalde studies omdat ze willen profiteren van de economische vooruitgang en dat bepaalt in grote mate hunstudiekeuze. In Europa is de link tussen studiekeuze en job heel wat losser.’

AMBITIE

De indrukwekkende Chinese cijfers illustreren de even indrukwekkende ambities van de volksrepubliek. Het communistische regime in Peking wil China uitbouwen tot een innovatieve en hoogtechnologische economie. Cha: ‘In China lag de focus de afgelopen twintig jaar op de productie. Nu zijn we dringend toe aan een upgrade: we moeten onze eigen producten ontwerpen. Maar dat gaat niet vanzelf. Het vergt niet alleen grote investeringen, ook de mentaliteit moet omgegooid worden.’ Daarom zendt China zijn zonen en dochters uit, onder andere naar België. Groep T, de Leuvense hogeschool, werkt al jaren intensief samen met Chinese instellingen. ‘Op de Leuvense campus studeren bijna200Chinezen, zegt Johan De Graeve, voorzitter en CEO van Groep T. ‘Dat is goed voor 20 procent van onze ingenieursstudenten.’ De samenwerking gaat zelfs nog verder, benadrukt de CEO. ‘30 procent van de leden van mijn raad van bestuur komt uit Azië, van wie 20 procent uit China komt.’ Zhou Xiao is een van de studentes aan Groep T. Ze volgt de richting elektromechanica en heeft er al een jaar Leuven opzitten. ‘Ik studeer hier omdat het onderwijs op een hoger niveau staat’, zegt ze. ‘De praktische opleiding krijgt ten minste flink wat aandacht.’ Ook Li Yinan, die al twee jaar elektromechanica studeert in Leuven, wijst op de verschillen met zijn vaderland. ‘In België doe je meer praktische kennis op’, zegt hij. ‘In China kom je al snel in een rigide systeem terecht.’ Hoogleraar Cha geeft toe dat het Chinese onderwijs met een kwaliteitsprobleem sukkelt. ‘Volgens onderzoek van de consultancygroep McKinsey is amper 10 procent van de gediplomeerde ingenieurs in China geschikt voor een job in een multinational. In India ligt dat cijfer op 25 procent.’ Cha: ‘We merken dat de kwaliteit van de studenten die in het buitenland hebben gestudeerd, hoger ligt. We beseffen maar al te goed dat er nood is aan samenwerking met buitenlandse instellingen zoals Groep T. Niet alleen om de kwaliteit van de opleidingen te verbeteren. Maar ook omdat we nog veel kunnen leren van de industrialisering en van de samenwerking met de industrie.’ In België wordt vaak geklaagd dat het onderwijs slecht is afgestemd op het bedrijfsleven. Cha ziet eenzelfde kloof in zijn land. ‘De Chinese overheid heeft de afgelopen vijf tot tien jaar steeds minder te zeggen over bedrijven. Die luisteren meernaar de markt dan naar de staat. En dus zitten de universiteiten met een tekort aan stageplaatsen. De jongste tijd is er beterschap en ijvert de regering voor een betere aansluiting tussen de opleiding en de industrie.’ De studenten Zhou Xiao en Li Yinan hebben meer gemeen dan alleen hun studie elektromechanica. Allebei benadrukken ze dat ze als ze afgestudeerd zijn aan de slag willen in België. Zhou: ‘Ik hoop hier eerst enkele jaren ervaring op te doen voor ik terugkeer naar China.’ Haar studiegenoot Li gelooft dat hij in België pakken meer praktijkervaring kan opdoen. Professor Cha ziet geen graten in de ambities van zijn jonge landgenoten. ‘Ik moedig studenten altijd aan om na het afstuderen nog even te blijven plakken in Europa, om nog enkele jaren ervaring op te doen in de industrie. Toch denk ik dat de meesten uiteindelijk terugkeren naar China, om met hun rijke bagage een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van het land. En vergeet niet dat er in China meer kansen zijn dan in het buitenland.’

BIJSTUDEREN

De razendsnelle economische groei van China trekt ook westerse studenten aan. Al blijft de Belgische student achter op zijn Amerikaanse en Aziatische collega’s. Vooral jongeren uit deVS, Zuid-Korea en Japan gaan een jaartje bijstuderen in China. De Belgische studentenpopulatie in China telt amper 300 leden, tegenover 2.500 Chinese studenten in België. Pol Castermans is een van de uitzonderingen. Sinds hij als derdejaars student naar China trok, is hij gebeten door het Chinavirus. Met zijn diploma op zak trok hij vorig jaar naar Peking. Aan de Beijing International Studies University volgde hij een intensieve opleiding Chinees. ‘Nu volg ik nog een bijkomende opleiding management’, zegt hij, ‘daarna ben ik vast van plan een job te vinden die iets met China te maken heeft. Liefst in China.’ Misschien dat de toenemende Chinese investeringen in België de wisselwerking versterken. Hoogleraar Cha is optimistisch: ‘Chinese bedrijven die hier investeren, willen zeker vissen in de vijver Chinese studenten die in België studeren. Ze kennen zowel de lokale als de Chinese cultuur en manier van werken.’ Wilson De Pril van Agoria ziet echter niet meteen Chinese ingenieurs opduiken bij Volvo in Gent, dat in handen is van het Chinese Geely.

TOEGEVOEGDE WAARDE

Blijft de vraag wat de toegevoegde waarde is voor gastland China? XuYanping, verantwoordelijke internationale relaties aan de universiteit van Tianjin, is duidelijk: ‘Internationale studenten brengen leven in de brouwerij. Op die manier komen Chinese studenten die de kans niet krijgen om naar het buitenland te gaan, toch in aanraking met de buitenwereld.’ Van de 26.000 studenten in Tianjin, gespecialiseerd in ingenieursstudies, komen er 1.500 uit het buitenland. Voor Johan De Graeve van Groep T mag de Belgisch- Chinese samenwerking nog intenser. ‘Spijtig dat we niet meer Chinese hoogleraars kunnen aantrekken, gewoon omdat ze geen Engels spreken. Omgekeerd gaan zeer weinig Belgische hoogleraars naar China ook omdat ze de taal niet kennen.’ Daarnaast zijn er nog de inhoudelijke verschillen. Cha: ‘Jekan in België en China een cursus hebben met dezelfde naam, maar met een compleet andere invulling. China heeft een traditie van het aanleren van theoretische kennis, van feitjes stampen. Voor praktische ervaring is weinig ruimte en creatief denken wordt nauwelijks gestimuleerd. Opdat vlak zijn wij, de onderwijsverantwoordelijken, zelf nog flink aan het bijleren. Maar de kwaliteit van ons onderwijs gaat de goede richting uit. Dat moet ook wel, anders zitten we binnenkort zonder geschikte arbeidskrachten om onze economie draaiende te houden en zelfs te upgraden.’