01:00 - 05 oktober 2011 door Thomas Peeters

De snelweg is een stad

Meer in cultuur
De opmerkelijkste rondleiding, zeg gerust expeditie, volgende zondag tijdens de Dag van de Architectuur staat op naam van twee pas afgestudeerde architecten, Simon De Waepenaere en Thomas Cattrysse. Op het stuk E19 tussen de Antwerpse ring en de Nederlandse grens tonen ze via een safari dat de snelweg een lijnstad is, en dat al die ogenschijnlijke ‘non places’ strategische plekken zijn met een groot architecturaal potentieel.
Bootjes onder de E19, kenmerkend voor het rijke snelwegleven.
Bootjes onder de E19, kenmerkend voor het rijke snelwegleven.

De E19 vormt een cruciale verbinding tussen Parijs en Amsterdam. De snelweg passeert langs de hoofdsteden Brussel en Den Haag, de luchthavens Charles de Gaulle, Zaventem en Schiphol, de havens van Antwerpen en Rotterdam. Bovendien ligt de hst-lijn vlakbij. ‘Het is een van de belangrijkste infrastructurele assen van West-Europa’, zeggen De Waepenaere en Cattrysse, die vorig jaar afstudeerden als ingenieur-architect aan de UGent.

De architecten onderzochten het potentieel van de onbestemd aandoende ruimtes zoals parkings, stations, controleposten en transportzones. ‘Net als een stad vormen ze een leefwereld’, zegt De Waepenaere. ‘Het zijn zeker geen ‘non places’ zonder ziel. Integendeel, zoals aquaducten en amfitheaters kenmerkend waren voor de Romeinse cultuur, zo typeren snelwegen onze cultuur. Snelwegsteden zijn karakteristiek voor onze manier van leven.’

Conflicten

Een rit langs de E19 maakt vlug duidelijk dat de snelweg sowieso een jonge stad is, met erg primitieve architecturale tekens. De analogie met stedelijke weefsels valt niet te ontkennen. De Waepenaere haalt de aarden wal aan rond de snelwegparking in Brecht, een van de haltes tijdens de expeditie. ‘Stadsomwallingen beschermden onze middeleeuwse steden, maar ook in onze snelwegsteden zijn ze functioneel.’

De parking in kwestie blijkt naast een verkaveling te liggen, wat geregeld tot conflicten leidt tussen de ‘snelwegstedelingen’, een amalgaam van truckers en andere passanten, en de buurtbewoners, die geconfronteerd worden met overlast. ‘Dergelijke conflicten duiken ook op in onze tradi- tionele steden. Toen de stadsomwalling haar militaire functie verloor, werden die onbebouwde gebieden handig ingezet als groene gordels/stadsparken. Waarom zou dat op termijn hier niet kunnen?’

De Waepenaere ziet analogieën tussen snelweg en traditionele stad. Beide zijn ontmoetingsplaatsen, en niet alleen voor homoseksuele mannen of voetbalsupporters. De hogesnelheidstrein langs de E19 zit ingekapseld in iets wat op een gebouw lijkt, in Schoten zelfs met zonnepanelen als dakpannen.De architecten verwijzen graag naar filmmakers en liedjesschrijvers, die inspiratie putten uit de snelweg. ‘Hedendaagse kunstenaars als Koen van den Broek en Hans Op de Beeck hebben ook de cultuurobjecten die de snelweg produceert in beeld gebracht.’

> Expeditie E19, start op de parking van deSingel, Desguinlei 25, Antwerpen, om 9u. en 14u. Reserveren via www.dagvandearchitectuur.be

Reageren is mogelijk tussen 7u en 23u.
Dit krantenartikel is enkel beschikbaar voor De Tijd Digitaal of De Tijd Compleet abonnees