De Europese Commissie legt strenge maatregelen op voor financiële instellingen die tijdens de crisis overheidshulp kregen. De bedoeling daarachter is glashelder: men wil voorkomen dat de staatssteun zou leiden tot concurrentievervalsing waardoor de geredde instellingen plots een onnatuurlijke voorsprong krijgen tegenover hun concurrenten die geen overheidssteun ontvingen.

Het Europese Commissielid voor Concurrentiebeleid, Neelie Kroes, laat zich duidelijk niet intimideren door de bankiers en legt daarom zware maatregelen op. Van KBC wordt geëist dat ze spaarbankdochter Centea en verzekeraar Fidea afstoot. Bijkomende voorwaarde is dat ze onder dak worden gebracht bij ofwel een kleinere Belgische instelling ofwel een buitenlandse speler met beperkte aanwezigheid in België.

De bedoeling is dat op die manier een soort vijfde ‘grootbank’ ontstaat in België waardoor de concurrentie op de bancaire markt toeneemt. In theorie lijkt dat geen slecht voornemen. De vraag is maar of het ook echt zal lukken. Is het platform van Centea en Fidea wel breed genoeg om de concurrentie aan te gaan met BNP Paribas Fortis Bank, Dexia, ING of KBC zelf? Vooral omdat de bijkomende voorwaarde is dat de overnemer niet meer dan 14 procent van de Belgische markt bezet. Bovendien rijst de vraag of het Belgische bancaire landschap niet genoeg ‘zweepbanken’ heeft die zorgen voor concurrentie op de tarieven.

De houding van de EU lijkt helemaal anders in het dossier van de nutsbedrijven. Volgens Neelie Kroes, in een opinie in de krant van vrijdag, ziet de Europese Commissie geen graten in de overname van SPE door het Franse nutsbedrijf EDF. Ondanks het feit dat de andere Franse gigant, GDF Suez, het belangrijkste deel van de Belgische energiemarkt controleert. Volgens Kroes is in andere dossiers, met name in  Frankrijk, voldoende gebleken dat GDF Suez en EDF concurrenten zijn. Volgens haar is het dan ook uitgesloten dat ze hun ‘handelsgedragingen’ in België zouden coördineren.

Historisch zitten de Belgische energiemarkt en de financiële markt natuurlijk helemaal anders in elkaar. De energiemarkt was een quasi-monopolie in privéhanden. Dat bleef ook nadat Suez het Belgische monopolie naar zich toegetrokken had. In de financiële wereld was er al een verbrokkeld aanbod, dat overigens eerst door de privatiseringsgolf in de jaren negentig en later door de consolidatiegolf werd ingekrompen. Maar het blijft een vreemde conclusie dat twee Franse bedrijven, een puur staatsbedrijf en een ander waar de Franse staat de grootste aandeelhouder in is, de markt niet zouden afschermen. Dat zou voor een bedrijf tegennatuurlijk zijn omdat het de winstmaximalisatie zou voorkomen. Net zo vreemd als de stelling dat vier grootbanken niet voldoende zijn om de concurrentie in België te handhaven.

Misschien valt het allemaal eenvoudig te herleiden tot de concurrentieparadox. Het is gemakkelijker om in een opengebroken, concurrerende markt nog meer concurrentie af te dwingen,  dan op een markt die van oudsher gekenmerkt werd door een quasi-monopolie. Hopelijk slaagt de Europese Commissie er wel in om een volwaardige derde speler in de Belgische energiemarkt te brengen via een andere weg. Die hebben we alvast meer nodig dan een vijfde grootbank om de tarieven van de vier andere te drukken.

Jean VANEMPTEN

00:30 - 16/11/2009 Copyright © De Tijd

Reacties (7)