Advertentie
Advertentie

Afweging van kosten en opbrengsten in het domein van arbeidsveiligheid

Veiligheid is een veel gebruikt begrip dat vaak verkeerd begrepen wordt. De openingszin van deze thesis beschrijft goed de algemene idee die rondspookt in de hedendaagse onderneming. De complexe arbeidswetgeving en hoge verzekeringspremies doen werkgevers huiveren bij de gedachte aan bijkomende veiligheidsinvesteringen. Bovendien blijkt de economische haalbaarheid van dergelijke maatregelen zeer laag, omdat vele voordelen over het hoofd worden gezien en moeilijk uitdrukbaar zijn in monetaire termen en omdat de kosten van vermeden ongevallen onderschat worden wegens gebrek aan nauwkeurige gegevens. Positieve effecten zoals een hogere productkwaliteit, een verhoogde productiviteit, flexibiliteit of innovatie zijn inderdaad moeilijk te schatten. Maar de directe baten van een veiliger werkomgeving, meer bepaald de vermeden ongevallen, worden vaak onderschat omdat de ongevalkosten groter zijn dan de toegerekende, primaire verzekeringspremie. Al deze factoren dragen bij tot een sub-optimaal niveau van veiligheid. Dat veiligheid verkeerd begrepen wordt, wordt aangebracht in theorie. Maar zonder een praktische illustratie kan iedereen stellingen poneren. Daarom willen we aan de hand van een praktijkstudie, uitgevoerd bij Indaver, aantonen dat ook in het functioneren van de onderneming dit werkelijk toepasbaar is, dat in werkelijkheid veiligheidsinvesteringen meer opbrengen dan ze kosten. In een eerste studie gaat onze aandacht uit naar de introductie van persoonlijke beschermingsmiddelen in afvalverwerking en het effect daarvan op de werksituatie. Om een juist beeld te krijgen van de directe baten, wordt allereerst nauwkeurig berekend wat een arbeidsongeval kost. Vervolgens bekijkt men de indirecte voordelen die eraan verbonden konden zijn. Uit deze studie concluderen we dat de initiële investering van 226.790 frank na acht maanden reeds voor 37 procent teruggewonnen was. De indirecte voordelen motivatie, flexibiliteit, productiviteit en innovatie zijn, in tegenstelling tot de tweede case, aan de kleine kant. In deze tweede studie analyseren we hoe het invoeren van collectieve beschermingsmiddelen invloed heeft op een lager kwikfiltergebruik en een hogere motivatie van de werknemers. De nadruk ligt hier dus minder op arbeidsongevallen, maar eerder op beroepsziekten. Verschillende investeringen worden geanalyseerd, en een combinatie van de voordeligste methoden wordt momenteel bij Indaver overwogen. Bovendien wordt door deze investeringen een rendementsverhoging verwacht van maar liefst 30 procent.Toch is het belangrijk bij al deze mooie cijfers niet de kritische kijk te verliezen. Niet in alle bedrijfssituaties waar veiligheidsmaatregelen getroffen moeten of kunnen worden, zullen de voordelen zo groot zijn. Veel hangt af van de goede band tussen werkgever en werknemer, van de voeling met het bedrijf. Ook kan men vermoeden dat er een groot sectoraal verschil zal zijn. De vestigingen die we bespreken zijn beide zeer arbeidsintensief. In een onderneming waar kapitaal een belangrijker rol speelt, zal de invloed van een dergelijke investering minder overtuigend zijn. Bovendien zal de grootte van de investering de economische haalbaarheid grotendeels bepalen. Zoals het geval is bij Indaver Relight, waar verschillende investeringen geanalyseerd worden met gelijkaardige voordelen, zal diegene primeren die niet te duur uitvalt. Ten vierde kan men zich toch afvragen of het niet wat ruw geschat is te stellen dat bij Indaver Relight de verschillende alternatieven dezelfde baten opleveren. Je kunt echter wel een zo gedetailleerd mogelijke schatting maken van de mogelijke voordelen die zullen voortvloeien uit de investering, maar het zal altijd een schatting blijven. Het is en blijft onmogelijk ex ante de precieze gevolgen van een beslissing te bepalen.Om te besluiten kan men dus stellen dat de Belgische ondernemer geen ongelijk heeft als hij stelt dat veiligheid een grote hap in het budget kan zijn. We zullen niet ontkennen dat veiligheidsinvesteringen kunnen oplopen tot aanzienlijke bedragen, maar benadrukken eerder de meerwaarde die een actieve veiligheidspolitiek kan opbouwen voor de onderneming. Zelfs het woord competitief voordeel is hier op zijn plaats. Vanuit dit oogpunt kan men dan een veiligheidspolitiek voeren, zelfs louter gegrondvest op economische redenen. Katrien STERCKX HandelsingenieurKatholieke Universiteit Leuven