Als grondstof verbruikt

'Door een blik, een woord, voor alle zekerheid, wordt die klootzak, de sovjetmens, in eeuwige afwachting van naderend onheil gehouden, in angst voor ontmaskering, vernedering, het laatste oordeel, niet uit de hemel maar van de kameraden.' Viktor Astafjev (1924-2001) laat zich in 'De vrolijke soldaat' wel vaker cynisch uit over de stortvloed van verordeningen en dreigementen die de sovjetmens voortdurend over zich heen krijgt. Maar bovenal is zijn roman uit 1999 een documentair geschreven aanklacht tegen de onmenselijkheid van de oorlog. Sofie MESSEMAN