Advertentie
Advertentie

Antwerpse oplossing voor hervorming Brussels hoger onderwijs

De nieuwe regeling die de Vlaamse regering voorbereidt om de schaalvergroting in het Hoger en Universitair onderwijs door te voeren laat heel wat stof opwaaien. Erg bevreemdend in het debat is dat de discussie veel minder gaat over de pros en contras van schaalvergroting, men heeft het maar zijdelings over het bewaren en vrijwaren van de kwaliteit van ons hoger onderwijs. Ook over de haast waarmee sommigen de cultureel rijk geschakeerde onderwijsverscheidenheid in het Europese binnenland te lijf willen gaan, wordt met geen woord gerept. De vraag of we met zijn allen de vervlakking van het Europese universitaire landschap niet gestaag tegemoetgaan in een globaliseringsdrang zonder weerga, is niet aan de orde. Wel worden binnenskamers heuse debatten gevoerd over het levensbeschouwelijk aspect van de zogenaamde associaties: wie doet het met wie? De filosofische territoriumafbakening lijkt belangrijker dan het wezen van de associatie zelf. Het pedagogische equivalent van de ziel van het kind steekt weer de kop op. Het schoolpact en dus de pacificatie van het onderwijs liggen nochtans al 43 jaar achter ons. Hebben Vlaanderen en de Vlaamse gemeenschap in Brussel hier nog wel een boodschap aan?Het meest schrijnende voorbeeld van deze discussie is de situatie van de Katholieke Universiteit Brussel in Koekelberg. Zal de KUB samengaan met haar Alma Mater, de KUL, of bewandelt ze stoutmoediger paden? Wij zijn in elk geval van oordeel dat op korte termijn het bestaansrecht van de KUB gevrijwaard moet worden. Dit betekent dat wij de plannen of intenties die tot doel hebben de KUB langzaam dood te knijpen resoluut afwijzen. Concreet betekent het dat je de KUB ten minste de mogelijkheid moet geven in de toekomstige Europese onderwijsruimte een bachelordiploma af te leveren. De uitbreiding van de tweejarige kandidatuurcyclus naar een driejarige bachelorcyclus is een must. Indien de decreetgever hieraan voorbijgaat, dan stopt het KUB-verhaal waarschijnlijk ergens in de buurt van 2004.De KUB is naast een uitmuntende onderwijsverstrekker, wat overigens de visitatiecommissie in lovende bewoordingen bevestigt met name van heel groot belang voor het Vlaamse weefsel in (Noordwest-)Brussel: haar aanwezigheid zorgt voor een zachte vernederlandsing van de plaatselijke middenstand. De sportinfrastructuur en de conferentiemogelijkheid worden veelvuldig door het (boven)lokale verenigingsleven gebruikt. De uitstraling van deze kleine universiteit is omgekeerd evenredig tot haar capaciteit en de vernederlandsing komt tot uiting in concentrische cirkels rond de locatie.Toch blijft de vraag of een KUB-KUL-associatie op termijn voldoende perspectief biedt voor de KUB. In de ruimte van het Vlaamse universitaire landschap zal het altijd een verhaal zijn van het grote moederschip en de kleine satelliet. Daarom durven wij pleiten voor een Antwerpse oplossing in Brussel. Jaren geleden had je in Antwerpen RUCA, UIA en UFSIA, wat de uitstraling en de impact van het Antwerps universitair milieu niet bepaald ten goede kwam. Nu is er, na veel moeite, maar ook veel goeie wil en realiteitszin, de Universiteit Antwerpen die wel meespeelt, omdat die Universiteit Antwerpen het resultaat is van een positieve stroomlijning. Waarom kan zoiets in Brussel niet? Want laten we wel wezen: als de toekomst van de KUB (op korte termijn) onzeker blijft, is ook de toekomst van een middelgrote speler als de VUB in afzienbare tijd niet zonder meer rooskleurig. Op termijn lijkt ons een gezamenlijke universiteitsas Antwerpen-Brussel, naast de universiteiten van Leuven en Gent, zelfs niet ondenkbeeldig, maar dat betreft verre toekomstmuziek.Boven de vrijheid van vereniging (KUB-KUL) willen wij in dit geval dus twee andere principes plaatsen: het algemeen Vlaams belang en het pluralisme. Met algemeen Vlaams belang bedoelen we eenvoudigweg dat de Vlaamse hoofdstad ook het best gediend is met één sterke Vlaamse universiteit. Wat we onder pluralisme verstaan, vereist iets meer uitleg. Pluralisme is iets anders dan het verstikken van elkaars levensbeschouwelijke vrijheid. Pluralisme is niet de vrijzinnigheid van de loge. Pluralisme is niet de VUB die de KUB opslorpt. Pluralisme is eenheid in verscheidenheid. In een dergelijk model moet de VUB de filosofische overtuiging van de KUB respecteren én vice versa. Uit het Antwerpse voorbeeld kunnen we leren dat zulks kan, met waterdichte afspraken en wederzijds respect. Is het confederaal model, waarbij een samenwerkingsverband van twee autonome instellingen gecreëerd wordt en zoals het door VUB-rector Van Camp gelanceerd werd, een mogelijke piste? Het is naar onze mening in elk geval een goede basis voor een open gesprek.Vlaanderen (en Brussel) zijn de laatste halve eeuw sterk geëvolueerd. De tijden waarin, en de aanleidingen waarvoor VUB en KUB werden opgericht zijn veranderd. Misschien kunnen ze daar samen, waakzaam maar zonder taboe, op inspelen in een open en volwassen dialoog, in wederzijds aanvaarden, niet in aversie naar mekaar!Sven GATZ en Dirk DE COCKDe auteurs zijn Spirit-volksvertegenwoordigers respectievelijk voor Brusselse Aangelegenheden en Onderwijs in het Vlaams Parlement.