Advertentie
Advertentie

Audiofilosofie

Supposé is een mixed media-uitgeverij uit Keulen, gespecialiseerd in audiofilosofie. Jawel. Klaus Sander, de man achter Supposé, wil filosofie niet enkel lezen, hij wil filosofie ook horen. Sprekende filosofen vindt hij in radiostudios en privé-archieven, maar soms ensceneert hij de opnames ook volledig zelf. Sinds twee jaar bouwt hij aan een catalogus om u tegen te zeggen. E.M. Cioran, Vilém Flusser, Jean Baudrillard, Paul Feyerabend, Peter Sloterdijk en Heinz von Foerster maken al deel uit van het fonds. Werk van Klaus Theweleit en Hubert Fichte is in voorbereiding. Binnenkort presenteert Supposé zijn eerste eigen catalogus tijdens de Frankfurter Buchmesse. Voor ons werden - exclusief - reeds enkele onuitgegeven filosofische teksten door de luidsprekers gejaagd. Ik ontmoet uitgever Klaus Sander in zijn bureau, een achterkamer van de Keulse cultplatenwinkel A-Musik. We praten over zijn fascinatie voor de gesproken filosofie. Over zijn ontmoeting met Vilém Flusser (1920-1991), naar aanleiding van een lezing aan de universiteit van Bochum, enkele maanden voor zijn dood. Over zijn stage in Den Haag, waar hij met de weduwe van Flusser een archief uitbouwt. Over het in 1992 opgerichte Netzwerk der Freunde Vilém Flussers - Angenommen / Supposé dat het interdisciplinaire denken van de filosoof verder wilde ontwikkelen. Vandaag zet Klaus Sander de ideeën van Flusser nog steeds voort met zijn uitgeverij/label Supposé, expliciet genoemd naar het Flusser-genootschap van goed tien jaar geleden. Een van de eerste publicaties is dan ook van deze meester. Flusser had tijdens zijn leven nogal wat problemen om voet aan de grond te krijgen. Letterlijk en figuurlijk. Omzwervingen voerden hem van zijn geboortestad Praag via Londen naar Sao Paolo, waar hij een groot deel van zijn leven doorbracht. In 1972 keerde hij terug naar Europa om zich te vestigen in de Provence. Met de publicatie van Für eine Philosophie der Fotografie in 1983 brak Flusser pas echt door. Het was daarin dat hij de eerste aanzetten gaf voor zijn telematisch toekomstbeeld, dat het ons moet mogelijk maken het huidige discursieve schakelsysteem van de massamedia om te zetten in een dialogisch systeem. Het is geen toeval dat de populariteit van Flusser zijn hoogtepunt bereikte op het moment dat het internet zijn eerste voorzichtige stappen deed in de (toen nog vooral academische) wereld. Met de dageraad van het internet kondigde zich aan het begin van de jaren negentig immers een nieuwe dialogische, interactieve communicatiecultuur aan.Met Die Informationsgesellschaft. Phantom oder Realität bezorgt Supposé ons een levendige illustratie bij het dialogische denken van Flusser. De uitgave bevat twee versies van dezelfde tekst. De ene is een facsimile van het manuscript dat hij klaarmaakte voor een lezing in Essen. De andere is een cd met de lezing zelf. Beide versies van de tekst zijn zondermeer indrukwekkend. De facsimile lijkt wel op een tekstverwerker geschreven; correcties staan er amper in. Toch deed Flusser het op een gewone tikmachine. Ook in de opname van de lezing zitten nagenoeg geen haperingen, wat des te indrukwekkender is zodra je doorhebt dat Flusser eigenlijk op geen enkel moment zijn manuscript gebruikt. Doe geen moeite om mee te lezen, want Flusser praat gewoon uit het hoofd. Hij denkt luidop en herschrijft zijn tekst terwijl u er naar luistert.Supposé keert terug naar de basis van de filosofie: het gesproken woord. Het valt wel op dat het merendeel van de filosofen in de Supposé-catalogus een andere taal spreken dan de hunne. De Roemeen Cioran spreekt Frans en Duits. De Tsjech Flusser sprak en publiceerde in het Portugees, Frans en Duits. De Franse filosoof Baudrillard en de Russische kunsttheoreticus Boris Groys dialogeren voor Supposé in het Duits.De teksten op Supposé zijn bijna allemaal improvisaties, afkomstig uit een soort laboratoriumsituatie. Neem nu de guerilla-filosofen van Bilwet. Deze Nederlandse mediawatchers rond Arjen Mulder en Geert Lovink maken er een punt van in steeds wisselende bezettingen te schrijven. Improvisatieschrijvers in de ware zin van het woord. Zij hebben hun ideale partners gevonden in de improvisatiemuzikanten van Brusseler Platz 10-A-musik, een steeds wisselende groep van muzikanten rond Mouse on Mars-voorman Jan St.-Werner. De cd 1000 Fehler brengt beide los-vaste improvisatoren bij elkaar. Niet live, maar wel via de studio. Zoals het echte media-activisten past. Opnames van teksten die ingelezen werden door Bilwets Geert Lovink werden aan leden van Brusseler Platz gegeven en die mixten ze mee in hun muziek. De meeste teksten die gebruikt werden voor de cd 1000 Fehler werden trouwens eerder gepubliceerd door Supposé in het Bilwetboek Elektronische Einsamkeit.Improvisatie impliceert een engagement van de luisteraar. Supposé levert geen hapklare frasen en ideeën, maar wel aanzetten. Dit is werk dat nog geschreven moet worden. Filosofie waarbij u zelf nog gaatjes kan invullen, foutjes ontdekken en scherpe kantjes bijslijpen. Het grootste plezier zit hem in de onverwachte wendingen die we met de sprekers ondergaan en beleven. Hier wordt niet toegewerkt naar de bewondering voor het grote systematische werk, maar wel naar de verwondering van het moment. Dit is aforismedenken in de zuivere zin van het woord. Daarom is dit formaat op het lijf geschreven van een filosoof als Cioran. Zijn slapeloosheid maakte Cioran geobsedeerd door het onaffe van de continuïteit. Cioran slaagde er nooit in een punt te zetten achter zijn dag en de slaap te vatten. Dit bewustzijn van de tijd, die bezetenheid van een einde dat maar niet wil komen maakten Cioran tot de Fragmentmensch bij uitstek. U hoort het allemaal in het lang en in het breed op de cd Cafard. De cd zelf werd samengesteld uit fragmenten van verschillende interviews. In het 96 paginas tellende boekje bij de cd kan u het ook nog eens allemaal nalezen. Van het gedrukte interview werden slechts enkele fragmenten gebruikt op de cd. Maar dat is niet erg, want eigenlijk gaf Cioran toch steeds opnieuw hetzelfde interview weg. Deze cyclische herhaling diende als uitgangspunt voor de Keulse minimal technomuzikant Thomas Brinkmann op cds als Weisse Nachte of Totes Rennen. Op die cds vermengt hij samples van Cioran met samples uit jazzmuziek en andere. De cds van Brinkmann op Supposé bevinden zich in de marge van dit op zich al marginale werk. Wat blijft is een schetsboek waarin de improvisatiefilosofie tot haar uiterste consequenties wordt gedreven.Hoeveel meer kan een filosoof nog kwijt op een cd? Het is uitkijken naar de nieuwe dubbel cd van Klaus Theweleit. De ene zal gesproken woord bevatten, de andere improvisatiemuziek. Theweleit, die in zijn werk regelmatig verwijst naar jazzmuziek en improvisatie, speelt immers zelf ook in een bandje, met wat vrienden in de kelder. Audiofilosofie in de praktijk? PvBSupposé staat van 18 tot 23 oktober op de Frankfurter Buchmesse in Halle 4.1, stand L159. Op 21 oktober organiseert Supposé een avond tussen spreken en muziek, luisteren en dansen met live interventies en dj-sets vanaf 21 uur in het Frankfurter Kunstverein.Website: www.suppose.de