Advertentie
Advertentie

Banalisering van extreem rechts: nicht für Ausländer?

Zelden werd door academici zo bijtend uitgehaald naar een minister in functie als in de Open brief aan Louis Michel van de groep rond professor Storme en Herman Suykerbuyk. Dit is des te opvallender omdat hun vertoog doordrongen is van eenzelfde selectieve verontwaardiging als degene die ze Louis Michel verwijten. Het is in principe een goede zaak dat ook academici zich in het maatschappelijk debat mengen. Helaas stellen we in casu vast dat zij hun academisch potentieel niet benutten en het bij een louter politiek gemotiveerd discours houden. Zo wordt gretig omgesprongen met eenzijdig geïnterpreteerde noties als zelfbeschikkingsrecht der volkeren, partnervolk, de goede verstandhouding en banden der volkeren enz. Dit laatste weerhoudt hen er trouwens niet van Michels Haider-politiek in een Belgisch communautair kader te interpreteren, waardoor ze een politieke dimensie aan het debat toevoegen die geenszins verband houdt met de kern van de zaak. Zij suggereren bovendien te weten waarom 27 procent van de Oostenrijkers voor de FPÖ koos: namelijk dat het er de Oostenrijkers om te doen was een partij die veertig jaar aan de macht is naar de oppositie te verwijzen. Quod erat demonstrandum. De FPÖ louter voorstellen als een frisse vernieuwingsbeweging getuigt al evenzeer van een willekeurige argeloosheid. Verlaat de strikt juridische invalshoek waarvoor de auteurs van de open brief kozen en het wordt duidelijk wat er allemaal over het hoofd wordt gezien. Mag men uit het feit dat het Oostenrijkse regeerakkoord geen blijk geeft van expliciet racistische of ondemocratische passages zomaar besluiten dat Haider en zijn FPÖ of het Vlaams Blok wat dat betreft de democratie ook welgezind zijn? Is het niet al te naïef het verleden van een partij en haar leiders die dit regeerakkoord ondertekenden, compleet buiten beschouwing te laten en geen oog te hebben voor de vaak subtiele knepen die zij aanwenden op hun weg naar de macht, bijvoorbeeld door allochtonen systematisch in verband te brengen met criminaliteit? Sinds Haider de FPÖ overnam, vaart de partij een rechts-radicale en populistische koers en onderscheidt ze zich door een personencultus rond de sterke leider. Die leider heeft zich, net als Le Pen, al meer dan eens vergoelijkend uitgelaten over het nazisme, wat gezien het bezwarend verleden van althans een deel van haar kaders en achterban toch wel ernstig genomen moet worden. Bovendien maken coalities met racistische partijen het racisme moreel aanvaardbaar. Niet alleen zou het hun haatcampagnes politiek belonen. Het gevaar bestaat ook dat steeds meer mensen machtsdeelname van extreem rechts ethisch aanvaardbaar achten. In eigen land pleiten sommigen nu al om het Blok toch maar in een regering of schepencollege op te nemen. Door met het beleid geassocieerd te worden, zouden deze partijen zich ten opzichte van hun radicale achterban kunnen verbranden. Maar een dergelijke strategie is niet zonder gevaar. Deelname aan de macht houdt in dat extremistisch rechts eigenhandig een deel van zijn programma kan uitvoeren. Dat de FPÖ een eerlijke kans moet krijgen en op haar daden moet worden beoordeel, is de ultieme bekroning van de geraffineerde methodes van extreem rechts. De open brief bewijst de effectiviteit van Haiders charmeoffensief. Hij zet de wereld op zijn kop: niet zozeer de FPÖ, maar Louis Michel zou de volkeren tegen elkaar opzetten. Ze schijnen niet te beseffen dat Haider een bepaalde PR-strategie toepast. Tot slot nog een paar bedenkingen omtrent recht en democratie. Ook al gaan rechts-radicale partijen vooruit, ze vormen nog lang geen meerderheid. Een cordon sanitaire rond racistische partijen sluiten is volkomen legaal. De politieke boycot van veertien EU-landen tegen de Oostenrijkse regering, vormt geen inbreuk op de Europese verdragen. Op die manier wordt ook een voorbeeld gesteld voor de kandidaat-lidstaten. Zo wordt duidelijk dat de Unie meer is dan een los, intergouvernementeel statenverband. Dat de Belgische regering niet met extremistische politici wil samenwerken, is een toepassing van het zelfbeschikkingsrecht van de Belgen. Het is juist dat Michels verontwaardiging selectief is. Maar het is ook juist dat het banaliseren van extreem rechts risicos inhoudt. Verschillende signalen wijzen er nu reeds op dat de regeringsdeelname van de FPÖ niet zonder effecten blijft: arbeidsbemiddelingsbureaus afficheren zonder schroom een nicht für Ausländer-clausule en de onafhankelijkheid van de Oostenrijkse pers staat onder druk. De keuze om de groei van rechts in Europa te negeren en de regeringsdeelname ervan te banaliseren, bestaat volgens ons niet. We kunnen ze ons op grond van historische en morele argumenten niet veroorloven. Prof. Dr. Daniël Biltereyst Patrick De Vos Carl Devos Prof. Dr. Ruddy Doom Dries Lesage Prof. Dr. Glenn Rayp Stefaan Thijs Prof. Dr. Marc Van Montagu Prof. Dr. Rudi Vander Vennet Prof. Dr. Anne WalraetDe auteurs zijn verbonden aan de Universiteit Gent