Advertentie
Advertentie

Banktoezicht naar Nationale Bank is tegen trend en niet opportuun

De voorstellen van de minister van Financiën, Didier Reynders, om het toezicht op de Belgische financiële sector te hervormen, zijn een lovenswaardig initiatief. De sterke evolutie van zowel financiële instellingen als markten noopt tot een hertekening van het financiële toezicht. De verzelfstandiging van het markttoezicht laat al lang op zich wachten. Maar de overheveling van de Commissie voor het Bank- en Financiewezen (CBF) naar de Nationale Bank van België (NBB) is niet opportuun. Financieel toezicht hoort beter niet bij de centrale bank om twee redenen: de noodzaak van een onafhankelijk monetair beleid, en het verkeerde signaal dat aan de financiële instellingen gegeven wordt. Het sluit niet aan bij een trend in de ons omliggende landen, integendeel. Er is een duidelijke tendens om alle financieel toezicht in één autoriteit te integreren, los van de centrale bank, om tegemoet te komen aan de ontwikkeling naar financiële conglomeraten. Het betreft hier enkel een oplossing van een personeelsprobleem in de Nationale Bank, dat gemakkelijk anders aangepakt kan worden.Over de institutionele opzet van financiële toezicht bestaat een brede academische literatuur. Tegenover de voordelen van integratie met de centrale bank, zoals de nauwe link met het waken over financiële stabiliteit en de samenbrengen van deskundigheid, staan grotere nadelen. De hoofdtaak van de centrale bank is het waken over de stabiliteit van prijzen, en het is beter dat dit niet vermengd wordt met het toezicht op financiële instellingen. Daarenboven vraagt de toenemende conglomeratietendens in de financiële sector en de vervlechting van financiële producten om een integratie van het toezicht over de grenzen heen van banken, verzekeringen en beursvennootschappen. In 1997 richtte Groot-Brittannië de Financial Services Authority (FSA) op om alle toezicht te centraliseren. Het sloot hiermee aan bij een bestaand patroon in de Scandinavische landen. Ook in andere landen is een trend merkbaar in die richting. Nederland, waar de financiële sector ook sterk geïntegreerd is, richtte recentelijk een overlegorgaan op om het sectorale toezicht beter te coördineren, als stap naar een geïntegreerde autoriteit. Alleen Duitsland deed een stap in omgekeerde richting, maar dan wel om dezelfde redenen als in België, namelijk het personeelsoverschot in de Bundesbank. Het verschil is wel dat financiële conglomeraten in Duitsland niet dominant zijn, terwijl dit in België wel zo is. Over een mogelijk samenvoegen van de Controledienst der Verzekeringen en de CBF rept het document van minister Reynders eigenaardig genoeg met geen woord.Een bijkomend argument voor de Belgische hervorming is dat het samenbrengen met de centrale bank het toezicht op Europees vlak vergemakkelijkt, omdat de meeste centrale banken van de eurozone ook banktoezicht uitoefenen. Hoewel, dit zou dan betekenen dat het financiële toezicht onder hetzelfde dak komt van de Europese Centrale Bank (ECB), waar de hoger geschetste belangenvermengingen nog sterker zouden opvallen. De ECB beperkt zich de komende jaren beter tot het consolideren van haar reputatie als hoedster van de stabiliteit van de prijzen, en het internationaal versterken van de euro. Daar financieel toezicht aan toevoegen, zou zeker ook niet het goede signaal geven naar Europese financiële instellingen, waar een versterking van de marktdiscipline nog hard nodig is. Financieel toezicht onderbrengen in een centrale bank versterkt de indruk bij bankiers en depositohouders dat de centrale bank of de staat wel zal tussenbeide komen in geval van problemen (de zogenaamde moral hazard), en dit des te meer als het de Europese Centrale Bank zou betreffen. Het biedt ook geen antwoord aan het efficiënte toezicht op financiële conglomeraten.Het initiatief van Reynders om het markttoezicht uit de beurs weg te halen en meer bevoegdheden aan de CBF te geven is wel een logische stap. Beurzen concurreren op Europees en wereldvlak voor het aantrekken van noteringen. Het uitoefenen van markttoezicht door sommige beurzen creëert belangenconflicten, en bemoeilijkt de integratie van Europese kapitaalmarkten. Daarenboven hebben de problemen met LHSP schrijnend duidelijk gemaakt dat de CBF nauwelijks de mogelijkheid heeft om een onderzoek in te stellen naar grote onregelmatigheden bij in België genoteerde bedrijven, wat haar evenknie in de VS, de Securities and Exchange Commission (SEC), wel kan. Maar op dit punt schort ook de argumentatie voor institutionele integratie met de NBB, die op dit vlak geen competentie heeft. Daarenboven is er maar één centrale bank in de EU die ook markttoezicht uitoefent, de Ierse, maar waarschijnlijk niet meer voor lang.Op Europees vlak is vooral een versterkte samenwerking tussen alle toezichthouders nodig, in een forum dat grens- en sectoroverschrijdende vraagstukken bespreekt. Dergelijke structuur bestaat vandaag nog niet, hoewel vele conglomeraten Europese spelers zijn. Daarenboven verschilt de wijze van rapporteren aan de toezichthouders in de EU sterk, wat een bijkomende belemmering is voor banken om Europees actief te zijn. De minister zou hieromtrent initiatieven kunnen nemen in het perspectief van het Belgische voorzitterschap van de Europese Raad in de tweede helft van 2001. Karel LANNOODe auteur is directeur vanhet Centre for European Policy Studies (CEPS)