Advertentie
Advertentie

Beter Leiderschap gevraagd

Als het aan de Nederlandse hoogleraar management Manfred Kets de Vries ligt, dan is de oorzaak van de crisis van het management gauw gevonden. In zijn nieuwe boek Leiderschap Ontraadseld oordeelt hij immers dat het zijn taak is de mens terug in de organisatie te plaatsen. De schuld ligt daarenboven niet bij de organisaties zelf, maar bij die onderzoekers die in hun studies over organisaties en organisatietechnieken de aanwezigheid van mensen ontkennen of verwaarlozen. Veel te veel specialisten op het gebied van organisaties vinden structuren en systemen veel belangrijker dan mensen, stelt Kets de Vries onvervaard.Een dergelijke positie is bij die specialisten niet helemaal onbegrijpelijk. Het is immers, vervolgt de auteur, heel wat makkelijker om met systemen en structuren te werken dan met mensen, onvoorspelbaar en gecompliceerd als deze laatste zijn. Zelf wil hij die weg niet opgaan. Daarmee wil Kets de Vries het niet gezegd hebben dat alleen het onderzoek naar het individu heiligmakend zou moeten zijn voor organisatie-deskundigen. De mens leeft immers niet op een eiland, niet geïsoleerd van andere spelers in de samenleving en in de economie.Kets de Vries vat zijn boek op als een werkboek, een poging om een onderzoek te doen naar de essentie van leiderschap. En die essentie is het draaipunt van de organisatie, want iedereen die met ideeën te maken krijgt, moet daarbij ook het vermogen van mensen om ze uit te voeren in aanmerking nemen. Anders dan sommige van zijn collega-auteurs is voor hem het leiderschap duidelijk geen illusie. Kets de Vries gelooft sterk in de kracht van de menselijke wil en het menselijke handelen. ContextToch is leiderschap ook niet al wat zaligmakend is. Effectief leiderschap blijft nooit beperkt tot de daden van één heroïsch individu, schrijft hij. Integendeel. Leiderschap functioneert in een context van medewerkers, het bedrijf, de industrietak en de gehele sociale omgeving. Leiders die de nuances van die context beseffen en hun medewerkers in dat kader leiden, geven hun organisaties een extra prikkel. Het maakt wel degelijk uit wie de leiders zijn.Een effectieve organisatie creëren vereist dus fundamenteel begrip van de dynamiek van het leiderschap. Wordt dit leiderschap immers niet ingevuld, we zien de gevolgen daarvan dagelijks in het nieuws, dan kan een bedrijf niet succesvol zijn, zo eenvoudig ligt dat voor de auteur. In het bijzonder richt hij zich in zijn boek tot een aantal fenomenen van het leiderschap, fenomenen die op heel aparte manier het leiderschap beïnvloeden. Daarbij horen: het algemeen voorkomende irrationele gedrag dat leidersfiguren zo vaak vertonen maar waarvoor de auteur verklaringen in petto heeft; de duistere zijde van het leiderschap die wel eens tot ontsporing kunnen leiden; en de toolkit die iemand nodig heeft om een effectief leider te worden. En een effectief leider is hij of zij die in staat is door de waarneming van een probleem te veranderen, kan veranderen wat hij of zij ziet. Inzicht en doorzicht tegelijk, wat de leiders doet uiteenvallen in drie grote groepen: regelnemers, regelmakers en regelbrekers (die buiten bestaande regels denken en daarmee buitengewone resultaten bereiken). Van deze laatste moeten we leren buiten de kaders van het geijkte te denken, moeten we leren de betreden paden te verlaten, moeten we leren de problemen vanuit een ander standpunt te bezien. GELManfred Kets de Vries: Leiderschap Ontraadseld. Uitgeverij Nieuwezijds, Amsterdam, 2001. Gebonden, 308 blz., ISBN 9057121212.