Advertentie
Advertentie

Binnenin de piano

Voor de componisten van de twintigste eeuw tot vandaag is de vleugelpiano vaak een frustrerend instrument geweest. De dwingende mechaniek verhinderde de steeds prominenter geworden speurtocht naar klankrijkdom. Dit concert brengt werken samen waarin het verruimen van het klankenspectrum van de vleugelpiano het onderwerp of de aanleiding is. De Amerikaanse toondichter Henry Cowell (1897-1965) was een van de eersten om zich te richten op niet-westerse en populaire culturen. Hij verrijkte het klankpalet van westerse kunstmuziek sterk door zijn inventiviteit en exploratielust. Zijn hier gebrachte 'The Banshee' uit 1925 is het eerste werk waarin de pianist uitsluitend rechtstreeks de snaren bespeelt. In de Europese traditie geldt de Duister Helmut Lachenmann als de meest prominente vorser van de klankmogelijkheden van akoestische instrumenten. De titel van het hier gebrachte 'Guero' (1974/1984) verwijst naar het gelijknamige Zuid-Amerikaanse instrument, waarvan de naam rasp betekent. En dat is ook de handeling waartoe de pianist zich beperkt: langs de toetsen van het klavier raspen met de vingernagels, volgens bepaalde ritmes en met bepaalde bewegingen. Van de Italiaanse toondichter Mario Bertoncini wordt 'An American Dream' uit 1974 gebracht. De titel is een zinspeling op de toen nog actuele Amerikaanse minimal music. Een gom wordt op een motortje bevestigd. Zo slaat hij continu een grondtoon aan, waarbij in het verloop van het stuk boventonen worden verkend. Een extreme exponent van de minimal music is de Amerikaan Phil Niblock. Voor Reinhold Friedl schreef hij 'Pan Fried', waarbij de pianist met met hars ingewreven vingers trekt aan een touwtje dat aan een pianosnaar is bevestigd. Dit geluid werd opgenomen en dient nu als tweede stem voor deze elf minuten durende versie 'Pan Fried 11'. Van Friedl zelf, die naast zijn pianistencarriere vooral ook faam maakte als oprichter en leider van het Berlijnse Zeitkratzer Ensemble, staat 'Epitaff' uit 1996 op het programma. Hierin etaleert Friedl de verschillende speelwijzen die mogelijk zijn binnenin de piano. Reinhold Friedl brengt werken van Lachenmann, Cowell, Friedl, Bertoncini en Niblock op 18/9 om 20 uur in de Logos Tetraeder, Bomastraat 26 te Gent. Kaarten en inlichtingen : 09/223.80.89, infoalogosfoundation.org of www.logosfoundation.org Een tweestemmig lijden Met 'The Woman Who Walked Into Doors' ging in november 2001 de eerste, Engelstalige opera van Kris Defoort in premiere. Het libretto schreef hij samen met regisseur Guy Cassiers naar het gelijknamige boek van Roddy Doyle. De productie wordt nu hernomen, zij het in een gedeeltelijk herwerkte versie. De orkestpartituur werd hier een daar geherorkestreerd. De opera vertelt het schrijnende verhaal van Paula Spencer, een vrouw uit de armere buurten van Dublin. Er is eerst een wat omfloerste kennismaking, waarin ze zich vooral laat zien als een grappige vrouw die met liefde terugblikt op wat haar dierbaar is, haar kinderen, de herinneringen aan haar prille liefdes. Dan komen we te weten dat ze alcoholiste is en stilaan wordt de context duidelijk waarom dat zo is. Pas aan het einde komen we de ware omvang van haar omfloerste lijden te weten: 18 jaar lang werd zij op een verschrikkelijke en brutale wijze mishandeld. Defoort en Cassiers werken de hele voorstelling naar dit moment van ontboezeming toe. De makers hanteerden verschillende media en idiomen die toch een coherent en indringend geheel vormen. Paula Spencer is het enige fysiek aanwezige personage, maar zij vertelt haar verhaal door twee monden, die van de actrice Jacqueline Blom en zangeres Claron McFadden. Met de andere personages maken we kennis via tekst- en beeldprojectie. Het evenwicht dat men heeft gevonden tussen een verhaal vertellen en een verhaal zingen is verbluffend. Ook instrumentaal worden twee idiomen samengebracht, namelijk jazz- en klassiek ensemble. 'The Woman Walked Into Doors' van Defoort en Cassiers op 17, 18, 20 en 24/09 telkens om 20 uur in Les Halles de Schaerbeek, Koninklijke Sint-Mariastraat 22 b te Schaarbeek en op 3 en 4/10 om 20 uur in de Vlaamse Opera te Gent. Kaarten en inlichtingen : 070/23.39.39 (Schaarbeek) of 070/22.02.02 (Gent). Samenstelling: Peter-Paul DE TEMMERMAN