Bosch en Bruegel in Rotterdam

In Rotterdam is de voorbereiding van twee belangrijke kunsttentoonstellingen bijna klaar. Het Museum Boijmans Van Beunigen toont vanaf eind mei het grafische oeuvre van Pieter Bruegel de Oude. Later op het jaar, vanaf begin september, gaat de tentoonstelling open gewijd aan Jheronimus Bosch. De tentoonstelling over Bruegel wordt gemaakt in samenwerking met het Metropolitan Museum of Modern Art in New York, waar de expo later ook te zien is.Op een persconferentie in Brussel lichtte de artistiek directeur van het Museum Boijmans Van Beuningen, Chris Dercon, de zakelijke kant van beide tentoonstellingen toe. Zoals bekend wordt het Rotterdamse museum nu verbouwd naar plannen van de Vlaamse architecten Paul Robbrecht en Hilde Daem. Die werken kosten 150 miljoen frank. Wij gebruiken de slogan Voor een museum dat dicht is, zijn wij verdraaid vaak open. De tentoonstellingen over Bruegel en Bosch vergden meer dan vijf jaar wetenschappelijke voorbereiding. Er werd eerst een haalbaarheidsstudie gemaakt, die 2 miljoen frank kostte. Wij lieten voor 10 miljoen frank een website over de tentoonstelling Bosch maken. Daardoor is de tentoonstelling nu reeds virtueel te bezoeken.De Bruegel-tentoonstelling kost 52 miljoen frank, waarvan onze partner, het Metropolitan Museum in New York, 30 miljoen voor zijn rekening neemt. De realisatie van de catalogus is daarin niet inbegrepen. Aan de tentoonstelling Bosch hangt alles bij elkaar een prijskaartje van 100 miljoen frank. Zonder sponsoring van privé-bedrijven zijn dergelijke tentoonstellingen onmogelijk. Diverse banken, bedrijven en stichtingen steunen ons, in het bijzonder Fortis, Unilever en de Mondriaan Stichting. Dat bracht gezamenlijk zon 40 miljoen frank aan mecenaat op. De haalbaarheidsstudie toonde aan dat wij op een batig saldo kunnen rekenen.Pieter Bruegel de Oude (ca. 1525-1569) geldt als een van de allerbelangrijkste Zuid-Nederlandse schilders uit de 16de eeuw. De Rotterdamse tentoonstelling over zijn grafische oeuvre is het werk van Manfred Sellink. De laatste gelijkaardige tentoonstelling werd in Berlijn gehouden in 1975. Toen werden daar nog zon 200 tekeningen aan Bruegel toegeschreven. Inmiddels is dat aantal teruggebracht tot 61, waarvan er 57 in Rotterdam getoond worden. Sommige bladen, met naar het leven getekende boeren, staat nu op naam van van Roelant Saverij. De tekeningen van Bruegel tonen landschappen en bosgezichten, of zijn voorstellingen vol absurditeiten. Recent wetenschappelijk onderzoek toonde aan dat de tekening De Emmaüsgangers uit de eigen collectie van het Museum Boijmans Van Beuningen inderdaad aan Pieter Bruegel de Oude moet worden toegeschreven. Daardoor is deze tekening, in plaats van 200.000 frank, ineens 40 miljoen frank waard.In een van zijn tekeningen geeft Bruegel een beeld van zijn eigen beroep. Voor een schildersezel staat een kunstenaar, met in zijn rug de priemende ogen van een man die hem kritisch op de vingers kijkt. Wellicht een opdrachtgever, want de man houdt een geldbeugel klaar. De tekening is het hoogtepunt van de tentoonstelling.Uiteraard brengt Rotterdam ook de prachtige etsen die naar tekeningen van Bruegel gemaakt zijn. Voor zover mogelijk hangt op de tentoonstelling naast de originele tekening steeds de gegraveerde versie.Jheronimus Bosch (ca. 1450-1516) is bekend om zijn raadselachtige voorstellingen vol duivels, monsters en andere wonderlijke wezens. Over de mogelijke interpretaties van zijn werk zijn inmiddels boekenkasten volgeschreven. De grote expositie in Rotterdam toont werken uit diverse Europese en Amerikaanse collecties, waaronder hoogtepunten als Het Narrenschip, De dood van de vrek, Man op de ton, Johannes op Patmos, Johannes de Doper en De Kruisdraging. De tentoonstelling moet een van de hoogtepunten worden van Rotterdam 2001, Culturele Hoofdstad van Europa. Het museum slaagde erin een vijftigtal schilderijen van Bosch en uit zijn directe omgeving bijeen te brengen. Op de tentoonstelling hangen ze samen met vrijwel al zijn tekeningen.De expositie van Bosch wordt aangevuld met werken van belangrijke moderne en hedendaagse kunstenaars die zich op Bosch inspireerden, zoals Bill Viola, Salvador Dali, Jörg Immendorff, Robert Gober en William Kentridge. De wetenschappelijke leiding van de tentoonstelling Bosch is in handen van de Nijmeegse hoogleraar Jos Koldeweij, bijgestaan door de Vlaamse Bosch-specialist Paul Vandenbroeck en Bernard Vermet. BPMuseum Boijmans Van Beuningen, Museumpark 18-20, Rotterdam.Pieter Bruegel de Oude, Meestertekenaar.Van 24 mei tot 5 augustus. Om lange rijente vermijden, is het aangeraden vooraf een toegangskaart te kopen bij een van de voorverkooppunten. Toegangsprijs12,50 gulden. Verkooppunten:Fnac, 0900/00.600; Ticket Service Nederland, 0900/300.1250; Rotterdam 2001 Culturele Hoofdstad van Europa, 0031-10/402.20.01. De tentoonstelling Jheronimus Boschloopt van 1 september tot 11 november.De speciale Bosch-website heet: www.BoschUniverse.com.