Bottom line

Oorlogsverklaringen: niet elke burger wordt er evenzeer door geboeid, maar een bijzondere vorm van mediaspektakel is het toch wel. Big Brother haalde ondanks/dankzij de omstandigheden maar liefst 961.900 kijkers, een precisiebombardement van het Vilvoords kijkcijferkanon, zoals een mediajournalist het ongegeneerd uitdrukte.Het was afgelopen zondag op de nieuwsredacties inderdaad weer eventjes warm en koud blazen, met vlak na elkaar de rechtstreekse uitzending van twee Big Brothers van een ietwat ernstiger kaliber. Eerst kwam George Bush op de proppen met een statement dat het bombarderen was begonnen, vlak erna volgde de repliek van Osama bin Laden dat het menens is met zijn jihad.De Amerikaanse beeldregie bestond uit een zondagsgroene achtergrond, met door het raam een parkje waar iemand een vlieger stond op te laten. De Afghaanse regie bood een meer geïmproviseerde en dus spontaner aanblik, maar was duidelijk niet minder bestudeerd. Bin Laden wist de woorden van Bush perfect te anticiperen en liet zijn reactie al opmeten voor het tot daden kwam. Maar Bin Laden manoeuvreerde dus wel zo handig dat alle internationale nieuwszenders zijn bericht meteen, direct en ongecensureerd uitzonden. Een hoorbaar stresserende klus voor die ad-hocvertaler bij CNN.Oorlog voeren is en blijft ook in de 21ste eeuw bovenal een stevig partijtje propaganda spelen. Na de - vanuit mediaoogpunt - perfect getimede terreuraanslag, speelde het terroristenkamp dus alweer de sterkste partij inzake woordenslag. Amerika schoot zichzelf eerder al in de voet door een ongelukkige codenaam te poneren. Infinite Justice was een belediging aan het adres van àlle islamieten, en dat bleek na enige aarzeling toch niet de bedoeling. Enduring Freedom is een pover alternatief, dat als titel voor een actieprent ook niet echt overtuigend klinkt. En dat is nochtans wat een goede copywriter voor ogen moet hebben. Hij vermijdt daarom het onvoltooid deelwoord als slapste werkwoordsvorm, en hij lokt ook geen afwijkende interpretaties uit waar die niet gewenst zijn. Enduring laat zich in het Nederlands niet alleen vertalen als volharden, maar ook als lijdzaam ondergaan. Enduring Freedom impliceert dus vooral dat een massa mensen, zonder enige vrije keuze, het hard te verduren zal krijgen.Wie niet voor ons is, is tegen ons. Hoe beledigend simplistisch de provocatie van Bush ook is, het is tegelijk een profetie die vanzelf in vervulling lijkt te gaan. De meeste westerse media kiezen inderdaad spontaan partij en daar worden bitter weinig vragen bij gesteld.Op een paar aangekochte documentaires na, die een schamel licht laten schijnen op de Afghaanse situatie vanuit een plaatselijk perspectief, worden onze televisiezenders steeds nadrukkelijker de spreekbuis van het Witte Huis. Bij VTM vond men er zelfs niks beters op dan de beeldregie van CNN te imiteren, met een constante stroom van berichten in telegramstijl onderaan in beeld. Deze retorische vorm was eerder al bekend bij de financiële zenders, waar de belangrijkste beursnoteringen permanent opgevolgd worden. Maar er is wel een verschil tussen cijfers en letters. De defilerende getallen zijn alleen van betekenis voor wie ze kan contextualiseren; de kernachtige kortzinnen zijn voor iedere leek begrijpelijk, maar zonder nuancering klinken ze bijzonder alarmerend. En soms zonder meer absurd.Volgens Naomi Klein (van het boek No Logo) verscheen er zelfs even de boodschap Fighting Fat in beeld, toen op 11 september CNN de toon moest zetten. Een lapsus, een spookbericht of de grap van een hacker? Helaas zijn ook de normale berichten meestal running gags om van te huilen.Het zou pas mooi zijn mocht VTM in plaats van dergelijke oorlogspoëzie enkel de bottom line (de slotsom) van al deze ingrijpende gebeurtenissen permanent onderaan in beeld laten voorbijmarcheren: de kostprijs van elke kruisraket, elke bom, elke vorm van militaire verspilling in deze buitenissige propagandastrijd. In klare taal, en dus met veel Arabische cijfers.