Advertentie
Advertentie

Bouw bedrijfsruimten draait in Nederland op volle toeren

De bouw van bedrijfsruimten draait in Nederland op volle toeren. Bouwondernemers houden voor dit jaar rekening met een nog groter volume dan in topjaar 1999. De bouwproductie in deze sector beliep vorig jaar 6 miljard gulden. Daarmee blijft de bouwomzet van fabrieken, opslag- en distributieruimten aanzienlijk groter dan die van bijvoorbeeld kantoren of winkels, schrijft de Nederlandse Vereniging van Bouwondernemers NVB in haar jaarlijkse Thermometer Bedrijfsruimten. De bouwsector profiteert van de voortdurende gunstige ontwikkeling van de Nederlandse economie die voorspoediger is dan anderhalf jaar geleden werd voorspeld. Dit betekent dat de vooruitzichten voor de bedrijfsruimtenmarkt zijn verbeterd. Daarom wordt voor 2000 een aanhoudend sterke marktvraag verwacht met mogelijk zelfs kans op een nog iets hoger volume dan in 1999 en verdere huurprijsstijgingen, stelt de NVB.Ook een hernieuwde belangstelling voor bedrijfsruimten bij beleggers draagt bij tot de grote groei. Uit een enquête blijkt dat 30 procent van de beleggers in de komende drie jaar meer in bedrijfsruimten wil gaan beleggen, tegen 70 procent dat het aandeel bedrijfsruimten in de beleggingsportefeuille constant wil houden. De bouwondernemers signaleren dat vooral nieuwe en hoogwaardige bedrijventerreinen hierbij een goede kans maken, evenals de revitalisering van oude terreinen en gebouwen.Opvallend is volgens de NVB dat twee derde van de productie van bedrijfsruimten in slechts vier provincies plaatsvindt. Vooral Noord-Brabant is met een kwart van de landelijke productie een dominante provincie. Ook de dynamiek van Gelderland, dat met Zuid-Holland de tweede plaats deelt, springt in het oog. Noord-Holland komt, ook al omvat het mainport Schiphol en Groot-Amsterdam, niet verder dan een derde plaats op de ranglijst.Op de bedrijfsruimtenmarkt is het toch niet al goud wat blinkt. De NVB constateert problemen die een voorspoedige groei op de wat langere termijn kunnen belemmeren. Deze hindernissen betreffen vooral het groeiende tekort aan bedrijfsterreinen en de oplopende krapte op de arbeidsmarkt. Vooral de locaties die nu sterk staan, kunnen daardoor over enkele jaren voor nare verrassingen komen te staan.In de komende jaren zullen veel regios niet in staat zijn voldoende bedrijfsterreinen vrij te geven. Vooral als de economie in het huidige stevige tempo blijft groeien, leidt dit tot knelpunten. Het Centraal Planbureau berekende dat het tekort aan bedrijfsterreinen in Nederland in het eerste decennium van deze eeuw kan oplopen tot 3.000 hectare.Zelfs bij een lage economische groei zouden al binnen enkele jaren (te) veel gemeenten niet meer aan hun verplichtingen kunnen voldoen, aldus de Thermometer Bedrijfsruimten. De grootste tekorten zullen zich concentreren in Noord-Holland (met uitzondering van Amsterdam), Noord-Brabant, Limburg, Groot-Rijnmond en Twente.Er is volgens de bouwondernemers te weinig aandacht voor de bedrijfsruimtenmarkt. Het zit ze dwars dat gemengde bedrijventerreinen (C-locaties) in vergelijking met A- en B-locaties vaak een stiefmoederlijke behandeling krijgen, hoewel de bedrijfsruimtenmarkt uitgedrukt in vierkante meter nieuwbouw momenteel bijna vier keer zo groot is als de kantorenmarkt en er ook in guldens gerekend meer omgaat.Fabrieksgebouwen en opslagruimten (op C-locaties) spreken misschien minder tot de verbeelding dan ambitieuze kantoorprojecten op A- en B-locaties. Wanneer echter wordt gekeken naar het belang voor de Nederlandse economie, dan blijkt deze sector toch zeer wezenlijk te zijn en de bouw van winkels en zelfs die van kantoren naar de kroon te steken.NVB constateert dat de oude bedrijventerreinen veelal no-go-areas zijn, omdat deze zijn gelegen aan de rand van het stedelijk leven en ruimtelijke kwaliteit ontberen. Door de gestegen welvaart gaat echter ook voor bedrijfsmatig onroerend goed de roep om meer kwaliteit en uitstraling luider klinken. Het gaat niet alleen om het functionele gebouw, maar ook om het terrein waar dat gelegen is: om de ontsluiting over de weg, de representativiteit en de inrichting van het terrein.De belangenvereniging juicht het toe dat het ministerie van Economische Zaken hierop inspeelt door geld beschikbaar te stellen voor het revitaliseren van oude bedrijventerreinen. Het past ook in het beleid van intensief ruimtegebruik de bestaande bebouwing intensief te benutten, concludeert het ministerie.Grote bezorgdheid is er over de personeeltekorten. Het groeiende tekort aan arbeidskrachten dreigt het nijpendste probleem van de economie te worden, stellen de bouwondernemers. Uit onderzoek komt naar voren dat een kwart van de bedrijven moeilijkheden verwacht bij het vinden van personeel. De situatie, die sterk lijkt op die van het midden van de jaren zestig, kan ook gemakkelijk tot een loongolf leiden, zo wordt gevreesd.De kans is groot dat gebruikers van vastgoed voortaan nóg vaker het potentieel aan gekwalificeerde arbeidskrachten mee in overweging nemen bij hun vestigingskeuze. Vooral de zogeheten sterke regios moeten hierdoor noodgedwongen kansen voorbij laten gaan. Daarentegen kunnen de regios die tot nu toe wat achterbleven bij het scheppen van banen, deze achterstandspositie nu juist proberen te benutten, denkt de NVB.In het rapport wordt erop gewezen dat de bedrijven in de jaren 90 verwend werden met relatief lage huisvestingslasten, met name omdat overaanbod de prijzen drukte. Een eersteklas bedrijfsruimte kostte in 96 gemiddeld nog steeds maar 100 gulden/m2 per jaar. Twee jaar later moest gemiddeld 118 gulden/m2 worden neergeteld. De hoogste huren lopen nu van 60 gulden/m2 in Zeeland tot meer dan 170 gulden/m2 op Schiphol. Als gevolg van een goed draaiende economie en de toenemende belangstelling van beleggers voor moderne bedrijfsruimten, zijn verdere prijsstijgingen zeer waarschijnlijk, luidt de verwachting. YVDH