Advertentie
Advertentie

Brabantse retabels

Het Jubelparkmuseum in Brussel, voluit de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis, bezit de meest indrukwekkende verzameling laatgotische retabels en retabelfragmenten ter wereld. Het gaat om altaarstukken afkomstig uit de Zuidelijke Nederlanden, veelal uit de 15de en 16de eeuw. Nu heeft het museum zes uitzonderlijke altaarstukken geselecteerd en samen tentoongesteld. Die tijdelijke presentatie illustreert de rijkdom en diversiteit van de Brabantse retabelproductie. In een eerste zaal zijn vijf Brusselse retabels samengebracht. Het zogenoemde Passieretabel, gemaakt omstreeks 1465, is een mooi voorbeeld van het hoogstaande en verfijnde snijwerk van de Brusselse beeldsnijders. De nog gedeeltelijk bewaarde polychromie, met toepassing van goudbrokaat, herinnert aan de rijke versiering die het retabel oorspronkelijk had. Een ander retabel is het zogenoemde Sint-Jorisretabel, gemaakt in 1493, en afkomstig van een Leuvense kapel. Het is een meesterwerk van de beeldsnijder Jan Borman. In een indrukwekkend realistische stijl stelt het retabel de martelingen van Sint-Joris voor. Een volgend retabel met de Maagschap van de heilige Anna uit ca. 1500 tot 1510, munt uit door de goedbewaarde polychromie. De blikvanger in de tweede zaal van het museum is het Passieretabel van Oplinter, dat dateert uit de periode van 1530 tot 1540. Het retabel bevat tien gebeeldhouwde en twaalf geschilderde religieuze taferelen. Het kunstwerk werd voor deze tijdelijke presentatie gedemonteerd, waardoor de bezoeker een betere kijk krijgt op de structuur en de diverse onderdelen van de retabelkast. In dezelfde ruimte zijn ook enkele toonkasten gewijd aan technische aspecten van de Brabantse retabelproductie. In Brussel en omgeving is ook een route uitgestippeld van andere plaatsen waar retabels te zien zijn. Daarover is een gids in brochurevorm beschikbaar. Jubelparkmuseum, Jubelpark 10, 1000 Brussel. Tel. 02/741.72.14. Nog tot 17 september. Open van dinsdag tot vrijdag van 9.30 tot 17 uur, op zaterdag en zondag van 10 tot 17 uur. Toegang 150 frank. Rondleidingen mogelijk. De Brusselse gids van retabels kost 595 frank. ReisiconenVoor de hedendaagse mens verwijst het woord icoon naar een logo op het werkblad van een computer. Als hij zon icoon aanklikt, gaan nieuwe mogelijkheden open. Die betekenis van het woord icoon heeft nog iets bewaard van de oorspronkelijke betekenis, afkomstig uit de religieuze sfeer. In de Byzantijnse kerkelijke kunst is een icoon de gestileerde vlakke voorstelling van Christus of van heiligen. Vooreen gelovige die voor een icoon mediteert, of er de mond op drukt, gaat er een pad open, dat leidt naar een diepere betekenis.Vlaanderen telt tal van verzamelaars van iconen. Een van de grootste collecties is in het bezit van het bedrijf SD WORX in Antwerpen. Uit zijn verzameling van zon 900 iconen toont SD WORX in zijn tentoonstellingshal nu een selectie van 100 stukken. Het gaat vooral om reisiconen, vervaardigd in materialen die relatief bestand zijn tegen mechanische beschadiging en veranderende weersomstandigheden. De stukken, waarvan sommige dateren uit de 16de eeuw, zijn vervaardigd uit metaal. Niet alleen de drager is van metaal, meestal messing, in enkele gevallen ook brons of zelfs goud, maar ook de voorstelling van figuren is dat. In SD WORX worden de reisiconen geconfronteerd met enkele hedendaagse kunstwerken, afkomstig van het Muhka. Met de getoonde werken van Raoul de Keyser, Wolfgang Laib en Ann Veronica Janssens is gekozen voor meditatieve kunstexpressies. Ook in Tielt kan men iconen gaan zien. De tentoonstelling Beeld en Verhaal brengt in de polyvalente zaal van de nieuwe stadsbibliotheek 95 iconen samen, afkomstig uit een museum van de Poolse stad Szamotuly. Het gaat wel om iconen die in Rusland werden gemaakt. De meeste stukken dateren uit de 19de eeuw, enkele stammen uit de 17de en 18de eeuw. De getoonde Russische iconen vermijden realistische bijzonderheden, maar brengen uiterst fijne gevoelsschakeringen in beeld. SD WORX, Brouwersvliet 2, 2000 Antwerpen. Tel. 03/220.22.01. Van 13 juni tot 25 augustus. Open tijdens de werkdagen van 9 tot 20 uur. Toegang gratis. De originele catalogus, verpakt in een metalen doos, kost 100 frank. Stedelijke Bibliotheek, Lakenmarkt 9, 8700 Tielt. Tel. 051/42.60.60. Van 18 juni tot 2 juli. Alleen open op zatderdag en zondag van 10 tot 18 uur. Toegang gratis. Catalogus 150 frank. Oude fijnschildersDe kunsthandel t Vliegend Peert in Mechelen heeft onder de titel Fijnschilders uit de Lage Landen een honderdtal schilderijen van Vlaamse en Hollandse meesters uit de 17de tot 20ste eeuw bijeengebracht. Een gemeenschappelijk kenmerk van de getoonde werken is dat zij alle geschilderd zijn met heel fijne penselen. Het fijnschilderen gaat terug tot de miniatuurkunst van de middeleeuwen en bereikte een hoogtepunt bij de Vlaamse Primitieven. Toen in de 16de en vooral in de 17de eeuw de vraag naar schilderijen toenam, werd de afwerking van een schilderij iets groffer en het penseel wat dikker, zoals bij Rubens en Jordaens. De afzonderlijke penseelstreken werden zichtbaar. Toch bleef het fijnschilderen verder bestaan, onder meer bij Jan Bruegel. In Nederland werd de stad Leiden het centrum van de fijnschilders. Zowel in Vlaanderen als in Nederland zou het fijnschilderen beoefend worden tot in de 19de eeuw. Pas met de opkomst van het impressionisme kwam er een echte breuk met die eeuwenoude schilderstraditie. De Mechelse tentoonstelling toont werken uit de Zuidelijke en de Noordelijke Nederlanden, uit een periode van vijf eeuwen. Het vroegste werk, uit Antwerpen afkomstig en niet gesigneerd, is wellicht gemaakt rond 1520. Het stelt een religieus tafereel voor, maniëristisch van opvatting zoals dat toen de mode was. Van de 17de-eeuwse meester Pieter Casteels zijn er twee Italiaanse havenzichten te zien, werkjes die samen horen. Het Louvre in Parijs bezit van dezelfde kunstenaar twee gelijkaardige schilderijtjes. Het belangrijkste werk van de tentoonstelling is een Hollands schilderij uit 1666. Het stelt een Groentenmarkt voor, en wordt als het meesterwerk van Jacobus van Staveren beschouwd. Men heeft een vergrootglas nodig om van alle details te kunnen genieten. De galerie stelt overigens vergrootglazen ter beschikking van de bezoeker.t Vliegend Peert, Sint Katelijnestraat 22, 2800 Mechelen. Tel. 015/29.01.55. Van 10 tot 25 juni. Elke dag open van 14 tot 18 uur, behalve op dinsdag. Toegang gratis.Ambulatio sculptorumDe kustgemeente De Panne-Adinkerke heeft voor de derde keer een openluchttentoonstelling georganiseerd. Zowel in het centrum van De Panne, langs de dijk, als langs de landelijke wegen van Adinkerke zijn beelden opgesteld van Anne van Canneyt uit Sint Michiels en Fernand Vanderplancke uit Oostduinkerke. De figuratieve beelden van Anne van Canneyt zijn vooral op dieren geïnspireerd, het paard en de hazewind in het bijzonder. De beeldhouwster bouwt haar dierenfiguren op met grote vlakken, stukken brons die ze nadien aan elkaar last, maar wel zo dat de lasnaden zichtbaar blijven. Het geeft aan de werken een ritmisch uitzicht, dat past bij de beweging of de sprong die de dieren maken. Fernand Vanderplancke maakt sterk geabstraheerde menselijke figuren in brons en cortenstaal, zij verheffen zich als zwijgende totems. Zijn werk doet enigszins denken aan Henry Moore. Een dergelijke sculptuur van Vanderplancke staat ook opgesteld voor het Belgisch paviljoen op de wereldtentoonstelling in Hannover. Nog in De Panne is een selectie te zien van een twintigtal multipels van Panamarenko. De Tearoom Imperial, gelegen aan de prachtig heraangelegde Leopold l-Esplanade, heeft er een huiscultuur van gemaakt individuele tentoonstellingen in zijn salons te organiseren. Het blijkt immers dat kunst aan de muren de klanten ertoe aanzet met elkaar kennis te maken via een discussie over de getoonde kunst. Of dat stunt- en vliegwerk van Panamarenko wel kunst is, vraagt men zich in Tearoom Imperial dan af. In elk geval blijkt het een transportmiddel voor anders onmogelijke communicatie. Ambulatio Sculptorum in openlucht in De Panne en Adinkerke. Inlichtingen en catalogus: Dienst Cultuur, Zeelaan 21, 8660 De Panne. Tel. 058/42.97.53. Tot 26 september. Panamarenko, in Tearoom lmperial, Leopold l-Esplanade. Tel. 058/41.42.28. Tot 15 oktober. Elke dag behalve op woensdag.Samenstelling: Bert POPELIER