Braeckman, Brouwn en Balka in het S.M.A.K.

Afgelopen voorjaar nog werd bij Zeno X in Antwerpen een reeks nieuwe fotos voorgesteld van de in Gent werkende fotograaf Dirk Braeckman (Eeklo,1958). Vandaag wordt in het S.M.A.K. in Gent een ruim overzicht gegeven van het fotografisch werk van Braeckman van 1994 tot vandaag. In dit overzicht zit een hele reeks nieuwe werken die Braeckmans standvastige visie op de wereld op een nieuwe manier belichten. Braeckman staat reeds jaren bekend als een van Vlaanderens meest enigmatische fotografen. Zijn werk is helder, leesbaar en tegelijk sterk mystifiërend: de werkelijkheid die hij in beeld brengt is alledaags, maar de manier waarop hij dat doet creëert een afstand, legt een bevreemdende laag op het object, de persoon of de omgeving die ons elke dag omringt. In zijn zwart/witfotografie, waarbij nooit het contrast tussen de twee niet-kleuren primeert maar steeds een zware zilvergrijze toon de bovenhand haalt, zijn momentopnames uit het dagelijks leven van de kunstenaar vastgelegd die zich laten lezen als een visueel dagboek. Tegelijk zijn die momentopnames altijd veel meer dan een fragment uit het leven, ze geven een blik op de wereld als geheel, ze vertalen of verbeelden een visie.In enkele van de in het S.M.A.K. getoonde werken komt de reproductie van de reeds afgebeelde werkelijkheid aan bod. Braeckman fotografeert bestaande schilderijen, werken van oude schilders of modernistische abstracten. Hij kiest daarbij geen iconen uit de schilderkunst, geen al te geconnoteerde werken, wellicht omdat die het totaalbeeld dat hij wil creëren zouden verstoren. De manier waarop Braeckman deze werken vastlegt, is opmerkelijk, ze zegt ook heel veel over zijn manier van denken en werken in het algemeen. Braeckman benadert de schilderijen in de eerste plaats als object, net als het gordijn of de bedsprei in vroegere werken trekt ook het schilderij zijn aandacht, als een banaal en zielloos ding waar iedereen aan voorbijgaat. Elk object dat door de lens van Braeckman wordt vastgesteld, krijgt een nieuwe dimensie, ook de schilderijen. Soms lijkt het alsof Braeckman op zoek gaat naar de ziel van elk object, en dat idee wordt haast letterlijk vertaald in de reproducties van de schilderijen. Zo kun je in een van de werken zien hoe Braeckman een portretschilderij fotografeert. De flits van de camera reflecteert in het patina van het doek, niet in het aangezicht van de geportretteerde maar net ernaast, waardoor er plots een vreemd soort van leven in het schilderij komt. Het is dat soort van leven en die bezieling die ook aan de andere werken van Braeckman het bevreemdende en mystifiërende karakter geven.Naast de tentoonstelling van Dirk Braeckman werden vorig weekend in het S.M.A.K. nog twee andere tentoonstellingen geopend: eentje van de in Suriname geboren maar in Amsterdam werkende kunstenaar Stanley Brouwn (1935), een andere van de Poolse kunstenaar Miroslaw Balka (1958). Brouwn behoort tot de oudere generatie van conceptuele kunstenaars, hij legde al in het begin van de jaren zestig de basis voor zijn oeuvre. This way brouwn, uit 1960, zijn een reeks van werken waarin toevallige voorbijgangers met potlood en papier het traject beschrijven tussen twee plaatsen. Sindsdien is communicatie tussen individuen en de uitdrukking van individuele ervaringen centraal gebleven in zijn werk. Brouwn hanteert in vele gevallen zijn eigen lichaamsmaten als maatstaf voor het interpreteren en bepalen van de omgeving rondom hem: op die manier ontstonden de zogenaamde Brouwn-maten. Dit proces past Brouwn thans ook toe in het S.M.A.K. waar hij enkele museumzalen identificeert aan de hand van zijn eigen maten. Wat je te zien krijgt, zijn witte, lege museumzalen waarin kleine bordjes werden opgehangen met de afmetingen van de zaal. Ook conceptueel van inslag is het werk van de klassiek geschoolde Poolse kunstenaar Miroslaw Balka. In zijn tentoonstelling Around 211500E 520617N + GO-GO (1985-2001) wordt een nieuw geheel van werken getoond. Het centrale werk van deze expositie, waarnaar ook de titel ervan verwijst, bevindt zich op de bovenverdieping van het S.M.A.K. waar een reconstructie werd opgebouwd van het atelier van Balka in Polen. Het is een logge structuur die oogt als beton, maar gerealiseerd werd uit houten spaanderplaten. Onderaan de constructie duiken op verschillende plaatsen kleine waterleidingen op die water uit het gebouwtje laten stromen. Ook het overige werk dat hier van Balka wordt getoond scherpt telkens de relatie aan tussen de plaats waar de objecten gerealiseerd werden in Polen - en hun tentoonstelling in de museumzalen van Gent. Balkas hele tentoonstellingsproject in het S.M.A.K. oogt uiteindelijk als een hedendaags en treurig requiem voor de traditionele beeldhouwkunst. Balka slaagt er namelijk in om in zijn erg conceptuele werken de schoonheid van het traditionele beeldhouwen en het materiaalgebruik ervan in de herinnering te brengen.Aanvullend op deze drie tentoonstellingen werden de zalen van het S.M.A.K. opgevuld met een nieuwe greep uit de vaste collectie van het museum. Zo wordt thans een mooie verzameling van werken van Marina Abramovic getoond (enkele fotos en een videowerk) en ook een reeks van fotos van Rineke Dijkstra. Op de bovenverdieping zijn tot slot ook nog steeds de indrukwekkende werken van Johannes Kahrs te zien.Dirk Braeckman tot 18 november, Stanley Brouwn tot 30 september en Miroslaw Balka tot 7 oktober in het S.M.A.K., Citadelpark, Gent. Open van dinsdag tot zondag, van 10 tot 18u.Inlichtingen: 09/221.117.03., www.smak.beSamenstelling: Els ROELANDT