Advertentie
Advertentie

Buitenlandse politiek in vijf lessen

POLITIEK Les nouveaux enjeux de la politique etrangere belge Louis Michel2003, Brussel, De Boeck & Larcier, 2003, 122 blz., 27 euro, ISBN 2-8044-1139-7. (tijd) - De federale minister van Buitenlandse Zaken, Louis Michel (MR), gaf eind vorig jaar, begin dit jaar vijf gastcolleges aan de universiteit van Luik. Zijn lessen over de buitenlandse politiek zijn samengebracht in 'Les nouveaux enjeux de la politique etrangere belge'. In het voorwoord plaatst de Luikse professor Jean Beaufays de minister bij in het rijtje van zijn grote voorgangers: Paul-Henri Spaak, Paul van Zeeland en Pierre Harmel. Toch zijn de lessen van Michel niet meteen grensverleggend. Wel geeft de minister, die in een vorig leven leraar was, duidelijk mee wat er volgens hem op het spel staat. Hij zoomt in op vijf grote thema's die hem nauw aan het hart liggen: ethiek in internationale relaties, de Europese Conventie, de transatlantische relaties, het Afrikabeleid van de Belgische regering, en de VN. Ethiek Rond ethiek in de buitenlandse politiek geraakt de minister weinig verder dan het intrappen van open deuren. Dat mag ontgoochelen, want hij heeft er zijn handelsmerk van gemaakt. Het meest beklijvend zijn de bedenkingen bij 11 september 2001. De strijd tegen het terrorisme moet verbeten zijn, klinkt het. 'Anders dreigen de antidemocratische krachten bij ons op demagogische manier onze zwakte uit te buiten. Tegelijk moet de strijd in respect zijn met onze democratische waarden, die de terroristen juist willen vernietigen. En de strijd moet voorbeeldig worden gevoerd, want anders zijn het op termijn de democratische moslims die we opofferen'. Voor wat de Conventie en het Europese bouwwerk betreft, wordt in detail ingezoomd op de nieuwe werkwijze, de vooruitgang en de beoogde doelstellingen. Michel biedt echter weinig of geen nieuwe inzichten. Het verzet van Belgie - samen met Frankrijk en Duitsland - tegen de Amerikaanse oorlog in Irak, zette de diplomatieke relatie met de VS onder hoogspanning. Maar het gastcollege over de transatlantische relaties werd op 24 januari 2003 gegeven, nog voor Washington de oorlog ontketende. Toch kaart de minister al aan hoe groot de invloed van de Verenigde Staten is op de Europese Unie. 'Vaak staat de houding van de lidstaten tegenover de Europese constructie in functie van de rol die ze voor de VS zien op het continent. Spreekt men niet van hoofdsteden die eerder Atlantisch zijn of meer Europees om de twisten over de vragen rond de Europese integratie uit te leggen?' Het Afrikabeleid van de Belgische regering is eigenlijk het beleid van Louis Michel. Hij verduidelijkt nog eens waarom ons land het 'opgegeven' continent niet kan loslaten. 'Afrika heeft na de val van de muur van Berlijn zijn geostrategische waarde verloren en is meer dan ooit opgegeven. Het is niets om fier over te zijn, maar het desengagement van Belgie heeft daartoe deels bijgedragen'. Volgens de minister draagt ons land een grote verantwoordelijkheid. Als gewezen kolonisator heeft Belgie zijn ontwikkeling en rijkdom voor een groot deel te danken aan zijn kolonie. Los daarvan is het de verantwoordelijkheid van rijke landen om solidair te zijn met arme landen. Michel benadrukt dat zijn voluntaristisch beleid niets met schuldgevoelens te maken heeft, want dat zou verlammend werken. Voor de rest houdt hij het bij een veeleer academische uiteenzetting van de stappen die gezet zijn in het Afrikadossier. En volgens hem moet dit beleid worden voortgezet, 'want er is nu aangetoond, met hoogten en laagten, dat dit beleid dat uitgaat van een optimisme van de wil en niet van het pessimisme van de rede, vruchten draagt'. Louis Michel sloot zijn colleges in Luik met een uiteenzetting over de Verenigde Naties. Zonder echt in te gaan op het buitenspel zetten van de Verenigde Staten in de oorlog tegen Irak, merkt Louis Michel wel op dat de Verenigde Naties toe is aan een grondige hervorming, wil ze representatief en efficient zijn. Volgens hem moeten uiteindelijk alle continenten een stem krijgen in de VN-Veiligheidsraad, wat nu niet het geval is. Volgens hem moet ook de Europese Unie als dusdanig een stem hebben, wat maar kan als er een eengemaakt Europees buitenlands beleid komt. Louis Michel ziet in de Millenniumverklaring de basis voor de toekomst van de Verenigde Naties. Wim VAN DE VELDEN