Creatief staken

De Christelijke Onderwijscentrale (COC) heeft gisteren naar eigen zeggen creatief gestaakt. Het idee is afgekeken van de Franstalige onderwijsbonden, die in de jaren negentig om de haverklap het werk neerlegden om hun eis tot refinancement kracht bij te zetten. De tactiek is eenvoudig: je plaatst op een stakingsdag voor elke schoolpoort enkele leerkrachten die die dag geen lesopdrachten hebben en die verhinderen de leerkrachten van dienst de toegang tot de school. Hierdoor verwerven alle leerkrachten van die school -stakers en niet-stakers- meteen het statuut van werkwillige die verhinderd wordt zijn job uit te oefenen. Het gevolg is dat iedereen zijn loon krijgt doorbetaald. De bonden moeten geen stakingsvergoedingen uitbetalen en de staking wordt hoe dan ook massaal opgevolgd. Het spreekt voor zich dat dergelijke acties, die bonden en actievoerders financieel geen enkele pijn doen, heel erg lang volgehouden kunnen worden. Creatief staken zou perfect wettelijk zijn. Maar zelfs al valt er juridisch geen speld tussen te krijgen, vanuit moreel oogpunt valt er heel wat op aan te merken. Het stakingswapen hoort op zich al het ultieme middel te zijn waarnaar werknemers bij sociale conflicten grijpen. Dat gaat des te meer op wanneer de staking de openbare dienstverlening in het gedrang brengt en nog meer wanneer de slachtoffers van de acties in de eerste plaats kinderen zijn. Maar er is meer, het onderwijzende personeel heeft een voorbeeldfunctie. Ouders verwachten van leerkrachten dat ze hun kinderen verantwoordelijkheidszin bijbrengen. Hoe kan je kinderen verantwoordelijkheidszin bijbrengen als je als leraar onverantwoord snel naar het stakingswapen grijpt? Nog erger wordt het als je bij het gebruik van dat stakingswapen je eigen verantwoordelijkheid ontvlucht. Toch is het precies dat wat bij creatief staken gebeurt. Iemand die staakt, moet daar alle gevolgen van op zich nemen, ook de financiële. Wie dat niet wil of kan, staakt niet. Zo eenvoudig is dat.Toegegeven, de verhoging van de uitstapleeftijd voor leerkrachten zonder enige voorafgaand overleg afkondigen, zoals de Vlaamse regering deed, is om heibel vragen. Maar het is niet omdat de manier waarop de maatregel werd genomen fout is, dat de maatregel zelf dat ook is. En het is niet omdat de Vlaamse regering begonnen is, dat de bonden zonder meer naar het ultieme stakingswapen moeten grijpen. De reactie van de bonden wijst er trouwens op dat het conflict, net als dat van vorig schooljaar over de loonsverhogingen, niet alleen draait om de inhoud. Het conflict is ook en misschien in de eerste plaats een nieuwe krachtmeting tussen de gevestigde vakbondsmacht en paars-groen, dat het primaat van de politiek in ere tracht te herstellen.De Vlaamse regering nam deze week in het dossier van de uitstapleeftijd gas terug. Het is nu aan de vakbonden om op hun beurt de hand te reiken. Er moet snel een vergelijk gevonden worden. Want als de sociale onrust in het onderwijs blijft aanhouden, dreigt een vertrouwensbreuk met de maatschappij. Onderzoeken tonen aan dat het onderwijs een van de weinige instellingen is die bij de bevolking nog vertrouwen genieten. Als dit vertrouwen wegvalt, is dat een kwalijke zaak, zowel voor de onderwijswereld als voor de hele maatschappij. Stefaan HUYSENTRUYT