Advertentie
Advertentie

CrisistopJim Lannoo & Kris van Haver

Voor de tweede keer in anderhalf jaar tijd moest Europa een speciale EU-top bijeenroepen bij een dreigende oorlog. In het najaar van 2001 wilden de VS de jacht op Osama bin Laden openen in Afghanistan. Nu wil hetzelfde op wraak beluste Amerika het Irak van Saddam Hoessein een lesje leren. In de twee gevallen hing een crisissfeer over de EU-bijeenkomst. Want de grote landen hadden in de weken, dagen, zelfs uren in de aanloop naar de top kwistig het standpunt van de eigen hoofdstad rondgestrooid. Zonder zich af te vragen of het niet beter was eerst in Europese slagorde te bewegen en te spreken.In beide zaken waren het ook de Verenigde Staten die het schot voor de boeg losten en de EU-landen dwongen positie in te nemen. En telkens bleek voor enkele lidstaten van de Europese Unie de transatlantische band sterker dan het Europese broederschap.De top van Brussel gisteren leverde net zomin als die van eind september 2001 geen weloverwogen Europees standpunt op over een belangrijk internationaal politiek gebeuren, zoals je van een grootmacht als de Europese Unie kan verwachten. Integendeel, in beide gevallen werd het een race tegen de klok om de Europese gelederen opnieuw te sluiten en de achterhoedegevechten toe te dekken. Een crisistop zoals die van gisteren kan in het beste geval dan ook alleen de schijn van Europese eenheid wekken. De verhullende taal van het zo moeizaam bekomen gemeenschappelijke Europese standpunt biedt alleen tijdelijk soelaas. En vooral ruimte voor verschillende interpretaties in de diverse hoofdsteden. De dieperliggende meningsverschillen blijven onder de zorgvuldig uitgekozen woorden vlijmscherp aanwezig. Wellicht daarom smaakt de opluchting na zon geslaagde Europese top achteraf zo wrang. Want een Europa dat stevig in eigen schoenen staat, heeft geen top nodig om zijn eensgezindheid te bewijzen. En nog minder om het gebrek aan eenheid toe te dekken.Europa slaagt er bijna zestig jaar na de Tweede Wereldoorlog niet in de Amerikaanse onderhorigheid af te schudden en een eigen koers te varen. Zonder een minimaal gevoel van eigenwaarde zal Europa nooit de rol spelen die politici het voorspiegelen. En waar de burgers massaal om vragen, zoals het voorbije weekeinde nog maar eens bleek tijdens de vele betogingen voor vrede.Europa heeft de jongste maanden de mond vol van nieuwe instellingen en bevoegdheden om een rol van betekenis te spelen op het wereldtoneel. In het kader van de Conventie over de toekomst van de EU circuleren ideeën over een Europese minister van Buitenlandse Zaken en een Europese president. Die zouden de Unie internationaal het nodige gewicht moeten geven. Maar zolang alle Europese landen niet de nodige politieke wil opbrengen om met één stem te leren spreken, dreigen dit holle woorden en lege structuren te worden. En blijft Europa heen en weer geslingerd tussen de plichten van een Amerikaanse vazalstaat en de platonische dromen van meer eigendunk.