Daar is de NMBS weerGuido Meeussen

De Belgische spoorwegen stevenen af op een schuldenberg van 10 miljard euro, de jaarlijkse negatieve kasstroom bedraagt 1 miljard en het investeringsplan 2001-2012 is wegens gebrek aan geld slechts gedeeltelijk uitvoerbaar. De politici waren het NMBS-probleem even uit het oog verloren. In de verkiezingsdebatten kwam een van de meest cruciale dossiers voor de begrotingen 2003 tot 2007 niet of nauwelijks aan bod. Toch heeft de ontslagnemende regering vorig jaar topman Karel Vinck beloofd het grootste deel van de historische schuldenlast over te nemen. Maar met economische groeivooruitzichten die bijna elke week verlaagd worden, ligt dat vandaag niet meer voor de hand. Paars-groen had zich wel enigszins ingedekt door als voorwaarde te stellen dat de overheidsschulden onder 100 procent van het BNP moeten dalen. Dat zou in 2005 gebeuren. Vandaag is er niemand meer die dat nog gelooft. Geen schuldenovername dan maar? Het is een optie, die wel als gevolg heeft dat de NMBS verder in het moeras wegzakt. Vinck, toch geen lichtzinnige man, nam zelfs het woord 'catastrofe' in de mond. Een bedrijf dat niet meer investeert, ondergraaft zijn eigen toekomst. Toch is het dat wat Vinck van plan is, mocht de nieuwe regering de vinger aan de knip houden en geen extra geld op tafel leggen. Een verdedigbare keuze voor een manager die als een goede huisvader niet meer wil uitgeven dan hij binnenkrijgt. Maar net op een ogenblik dat de NMBS zich waar moet maken in een steeds vrijere spoormarkt, kan dat alleen maar nefaste gevolgen hebben voor de positie van de NMBS, zowel in de vrachtsector als in het internationale reizigersvervoer. De overheid moet dus durven kiezen voor de Belgische spoorgroep, nu die nog kans maakt internationaal iets te blijven betekenen. De vorige spoorbaas, Etienne Schouppe, had een goed idee: verschillende transportmodi een Belgische verankering geven via de NMBS. Hij voerde dat idee slecht uit: hij kocht logistieke operaties in het buitenland die nauwelijks synergie opleverden voor de bestaande cargo-activiteiten. De naweeen van het ABX-debacle duren nog voort. En zelfs als die overheid de nodige middelen vrijmaakt, zal Vinck er dan ook in slagen het sociale vraagstuk succesvol te beantwoorden? In tijden van oplopende werkloosheid en bedrijfssluitingen, is het niet vanzelfsprekend, zeker niet met de populist Steve Stevaert mee in de bestuurderscabine, enkele duizenden banen te schrappen bij het spoor. En dat is onvermijdelijk als Vinck van de NMBS een gezonde en productieve onderneming wil maken. Vinck zal wel willen, maar zal hij ook mogen van de nieuwe stuurlui? Een moedige en verstandige regering moet dus in twee zure appelen bijten: de ene smaakt naar jobverlies, de andere naar begrotingstekort.