Advertentie
Advertentie

Darwin in Zuid-Amerika

De revival van Darwin en zijn evolutieleer geeft gelegenheid tot de vreemdste boeken en experimenten. Het achternareizen van de geleerde theoloog/natuurkundige tot in Patagonië was al een fel beoefende bezigheid, zowel door ervaren trekkers als amateurs. Maar Darwin reisde de halve wereld en ongeveer heel Zuid-Amerika af, niet enkel met zijn schip de Beagle maar ook per paard. Daar lag dus blijkbaar het gat in de markt. Niet dat de Engelse leraar Toby Green een paardenfluisteraar is, zijn enige ervaring vooraf was dat het dier weleens op hol wilde slaan. Dat betekent dus een mooie inleiding ze duurt alleen wat lang. Een merkwaardig boek is dit, reisverhaal, sociologisch verslag, egodocument. Het bevat geen relevante wetenschappelijke onthullingen, wel veel couleur locale en een dosis Britse humor in de traditie van Louis Theroux en Michael Palin. Soms zijn er literaire en zelfs poëtische passages. Kortom, niets menselijks is deze schrijver vreemd.Toch wil de lezer vooral de sporen van Darwin aantreffen. Neem nu de beroemde Galapagos-eilanden, met hun dito schildpadden. Wie wil niet graag vernemen hoe het daar honderdvijfenzestig jaar later mee gesteld is? Ze blijken nog net niet te zijn uitgestorven. De archipel was in de 19de eeuw een belangrijk station voor ravitaillering op de walvisvaart. Wat kun je beter inslaan dan reuzenschildpadden die maanden zonder eten of drinken kunnen overleven? Overigens had The Beagle zelf dertig van die dieren meegenomen als proviand. Darwin zal dus van zijn ontdekking hebben gegeten: de schildpad als voedsel voor lichaam en geest. De Galapagos-archipel is nu de belangrijkste toeristenattractie van Ecuador. Vierennegentig procent ervan is opengesteld als Nationaal Park, de baaien liggen vol met dure jachten en motorboten. Kortom, de belevenissen van dit Kuifje in Darwinland zijn niet altijd even vrolijk. Wel goed geschreven.Toby Green In het voetspoor van Darwin in Zuid-Amerika 2001, Amsterdam/Antwerpen, Atlas, 380 blz., 22,64 euro (913 frank), ISBN 90-450-0200-0.In de hemel krijg je fruitHet is een tijd geleden dat we nog iets van Iran hebben gehoord. Nadat de westers-decadente sjah Pahlavi verdreven werd, kwam de oosters-geestelijke leider Khomeini uit ballingschap naar Teheran. Hij werd er begroet door een uitzinnige menigte van miljoenen mensen. Het duurde niet lang of oppositiepartijen werden verboden, er waren arrestaties en executies, er vielen 3 miljoen doden. De sluier werd verplicht, vrouwen kregen zweepslagen vanwege onzedig gedrag. De islam was wet, ook na de dood van Khomeini. De islamitische heilstaat was voorgoed gevestigd. Er kwam nog een oorlog met Irak en daar lijkt zowat onze belangstelling voor en kennis van Iran op te houden.Sporadisch berichten Iranreizigers dat het land tijdens de jongste tien jaar geweldig geëvolueerd is. De westoxicatie is weer toegenomen en kan zich onder meer via corruptie handhaven. Het geloof in de islam blijft alles overheersen maar steeds meer mensen worden aangetast door twijfels. Het internet is ook hier doorgedrongen. Het is gemakkelijker geworden hoge studies aan te vatten, ook voor vrouwen. Er wordt vrij openlijk gepraat met westerlingen, die het vertrouwen van een familie of groep genieten.De Nederlandse journaliste Nies Medema heeft sedert 1996 drie van die reizen gemaakt en een groot deel van het land gezien. Haar vrouwzijn, dat in Iran eerder een handicap lijkt, weet ze handig in een voordeel om te zetten. Uit tientallen gesprekken krijgt men een aardig beeld van deze verknipte en nog steeds geïsoleerde maatschappij, die echter bezig is op tal van punten uit haar cocon te breken. Het moeilijke punt is: wat uit het verleden is zo waardevol dat het moet worden behouden? Het boek is vrij concreet en in een eenvoudige heldere taal gesteld. Geschiedkundige referenties worden gemaakt als ze nodig zijn. De titel verwijst naar de hemel zoals de sjiieten die zich voorstellen: alle mannen zijn drieëndertig en krijgen de hele tijd meisjes van zestien aangeboden. Vrouwen moeten het stellen met fruit, heel veel fruit, ook zeer onbekende soorten.Nies Medema In de hemel krijg je fruit / Berichten uit Iran 2001, Amsterdam, Mets & Schilt, 20 euro (807 frank), 90-5330-314-6.SnobismeNu er voor alles een handboek of een cursus is, nu bovendien de democratisering zich tot alle terreinen behalve het Vaticaan uitstrekt, zou het opzien baren mocht het snobisme ontsnappen aan de trend. Hier is dus de eerste handleiding, geschreven door een zich journalist noemende Nederlander die in Parijs woont. Als dat niet beloftevol klinkt.De wereld van dandys, estheten en etiquette gaat voor ons open. Van Dale zegt dat de etymologie van het woord onbekend is, maar dan heeft hij zonder de schrijver gerekend. De term komt volgens hem van het Latijnse sine nobilitate, zonder adel. S.Nob was de afkorting die men plaatste achter de naam van studenten aan elitaire Engelse universiteiten, wanneer ze ondanks hun niet-adellijke afkomst toch tot studies werden toegelaten. Een soort brandmerk. De 19de-eeuwse schrijver Thackeray maakte er een type van.Beter dan een definitie is een plastische omschrijving. Een snob zou bijvoorbeeld, gekleed in een kasjmier broek ter waarde van enkele doorsnee maandsalarissen, zich door zijn vol modder beladen labrador laten bespringen als die van de jachtles terugkomt, zonder dat dit incident iets aan zijn imago zal veranderen. Integendeel: het bevestigt zijn geblaseerdheid. De snob is een soort selfmade edelman en het tegendeel van een nouveau riche. Smaak is van levensbelang en aangezien er in de Benelux gebrek aan is, is deze regio wel uiterst geschikt voor beginners, wegens die haast agrarische doe-het-zelfmentaliteit en mateloze eenvoud. Een snob heeft alles gezien en beleefd, en het meeste ervan herinnert hij zich niet eens meer. Wat hij niet persoonlijk heeft ervaren, heeft in zijn ogen terecht geen enkel snob-appeal. Het boek bevat honderden tics en tips over de meest diverse onderwerpen, die veelal verband houden met eten en drinken. Een vrouwelijke snob blijkt een femme fatale te zijn.Anton Moonen Kleine encyclopedie van het Snobisme / Over dandys, estheten en etiquette 2001, Amsterdam, Ambo, 223 blz., 11,35 euro (458 frank), ISBN 90-263-1701-8.