Dat het 's ochtends ochtend wordt

De Roovers zouden dit najaar op tournee gaan met 'Anatol' van Arthur Schnitzler. Na een try-outreeks eind mei werd echter beslist deze productie af te voeren, om artistieke redenen. Het gezelschap repeteert nu 'Dat het 's ochtends ochtend wordt (het is geen hond)', een vroeg stuk van de Nederlandse schrijfster Judith Herzberg, waarin een van de personages besloten heeft zijn bed niet meer uit te komen. 'Anatol', zoals de Roovers het geconcipieerd en uitgeprobeerd hadden, bleek nog te veel onopgeloste vragen op te roepen. Een bezinnings- en gespreksronde tijdens de zomervakantie deed het gezelschap concluderen dat een 'reparatie' van het stuk niet zinvol zou zijn. 'Anatol' werd voor onbepaalde tijd in de kast gezet, en de Roovers gingen op zoek naar een nieuw project. Dat ze uitkwamen bij Judith Herzberg is geen toeval. De schrijfster is geen onbekende voor de groep, die in 1999 al haar bewerking van 'De kleine zeemeermin' speelde. 'We vinden het goed, het raakt ons', zegt Luc Nuyens over de keuze van het stuk, 'Herzberg zijn we inderdaad al geregeld tegengekomen. Dit stuk lag op de plank toen 'Anatol' afgelast werd. Het gaat over onmogelijkheden en hoe ermee om te gaan. Iedereen komt in zijn leven op een bepaald moment in een situatie waarin de dingen die hij dacht onmogelijk blijken, en probeert dan voor zichzelf een overlevingsmechanisme te installeren.' Annetje woont op een kamer met haar 'permanente loge' Michiel, die zijn bed niet uitkomt, behalve om zich in de kast te verstoppen voor ongewenst bezoek. Annetje wil een ruimere woning en neemt daarvoor een makelaar, de heer Rosen, in de arm. Hij helpt haar graag. Vera, Annetjes tante en kinderloze stiefmoeder, kan zich nog niet helemaal losmaken van haar stiefdochter en komt de boel af en toe 'beredderen'. En dan blijkt Annetje plotseling zwanger te zijn. Het stuk van Judith Herzberg klinkt eenvoudig, veel gebeurt er niet. Net als in haar poezie werkt Herzberg ook in haar toneelteksten niet zozeer met grote spanningsbogen, maar met anekdotes. Het bed, de woning en het kind zijn slechts de achtergrond waartegen de gevoelens en gedachten van de personages geschilderd worden. En onderhuids hoor je dat diepe existentiele kwesties meespelen. 'Het stuk sprak ons aan door de mooie poezie en de bijzondere taal, maar ook door de intrigerende situaties', geeft Sara de Bosschere aan. 'Het gaat over een jongeman die in bed ligt, en hoe iedereen zich daarnaar verhoudt. Dat lijkt allemaal misschien niet zo theatraal; het lijkt heel concreet, simpel en anekdotisch, maar het stijgt erbovenuit. Herzberg weet zaken op een schijnbaar eenvoudige manier te verhalen, maar onder die lichtheid zit een groot bewustzijn van zwaarte. Ik heb haar eens horen zeggen in een interview dat ze ontroerd was door een oude boom, omdat er jonge blaadjes aan groeiden; dat typeert haar. Grote existentialistische basisthema's worden bij Herzberg in eenvoudige metaforen vertaald. In bed blijven liggen bijvoorbeeld is als metafoor op veel zaken toepasbaar. De basis van de tragedie is eigenlijk het inzicht dat alles wat je doet schade kan berokkenen. Als je je ervan bewust bent hoe gewelddadig elke actie kan zijn, kun je besluiten niets meer te doen, maar zelfs dat heeft schadelijke gevolgen. De personages in dit stuk trappelen ook allemaal ergens op de grens, verlangen naar een bepaalde vrijheid, maar zijn niet in staat die ook te beleven in werkelijkheid.' 'Dat het 's ochtends ochtend wordt' werd in 1973 voor het eerst opgevoerd onder de titel 'Het is geen hond' (De Roovers combineren beide titels) door het Instituut voor Onderzoek van het Nederlands Theater. Dertig jaar later proberen Sara de Bosschere, Luc Nuyens, Mathijs Scheepers, Sofie Sente, Stef Stessel en Klaas Tindemans het stuk opnieuw tot leven te brengen. (SaV) 'Dat het 's ochtends ochtend wordt (het is geen hond)' wordt op 19 (premiere) en 20 september gespeeld in Monty, Montignystraat 3, Antwerpen (inlichtingen en reservering: 03/238.91.81). Daarna volgen reisvoorstellingen (inlichtingen: 03/235.04.90 of www.deroovers.be). De liefde begint in Molenbeek Als kersvers winnaar van de Thersitesprijs 2003, een jaarlijks door de Vlaamse theatercritici toegekende onderscheiding, opent De Bottelarij/KVS zijn nieuwe seizoen met twee hernemingen. Na 'Het leven en de werken van Leopold II', dat tijdens de afgelopen editie van het Theaterfestival te zien was, is het nu de beurt aan 'S.T.O.E.M.P.', een erg interessante coproductie met Dito'Dito. Met deze groep werkte het stadstheater een seizoen eerder ook al samen voor 'Boumkoeur'. 'S.T.O.E.M.P.' dat in het voorjaar in De Bottelarij in premiere ging, bouwt voort op de socio-artistieke weg die Dito'Dito sinds enige jaren met grote gedrevenheid is ingeslagen. Ditmaal verschijnen twaalf jongeren tussen 17 en 22 jaar op het podium, jongens en meisjes van Maghrebijnse origine die zich verzamelen in en rond Foyer van Molenbeek en Alhambra en Peterbos in Anderlecht. Een eerste stap in het werkproces werd voorgesteld tijdens Het Groot Beschrijf 2002, toen auteurs Pol Hoste en Paul Pourveur een inkijkje gaven in het materiaal dat nu wordt gehanteerd. De eerste liet zich voor 'La vie commence a Molenbeek' inspireren door de jongeren van Foyer en de verhaalstof die zij hem boden. Hierrond weefde Hoste meer maatschappij-analytische berichten, fragmenten waarin het samenleven van culturen, het onbegrip en zo en hier en daar ook het plezier wordt weergegeven. Pourveur van zijn kant stimuleerde in de eerste plaats de jongeren om zelf in hun pen te kruipen. Zij kozen ervoor om het een keertje niet over de pijnen van een meerkoppige identiteit te hebben en brengen daarom hun ervaringen van de liefde in 'Braise d'Amour'. Guy Dermul en Willy Thomas begeleidden de spelers in het zoeken naar een theatrale vorm, waarin de eigen stem en verhalen van deze jonge Brusselaars klaar en duidelijk hoorbaar blijven. De voorstelling wordt overwegend in het Frans gespeeld, zij het met Nederlandstalige boventiteling. (JA) 'S.T.O.E.M.P.' wordt van 17 tot 20 september gespeeld in De Bottelarij, Molenbeek. Op 20 september zijn er voorstellingen om 16 en om 20 uur. (Inlichtingen en reservering: 02/412.70.70). Samenstelling: Saskia VEREENOOGHE/Jef AERTS