Advertentie
Advertentie

De aarde vanuit de hemel

Tijdens een reis in Kenia in 1979 raakt de Franse natuurfotograaf Yann Arthus-Bertrand gegrepen door de luchtfotografie. Samen met zijn vrouw schiet hij er fotos van leeuwen in hun dagelijkse biotoop, uit veiligheidsoverwegingen doen ze dat geregeld met behulp van een zweefvliegtuig. Na die eerste, voor hem zeer fascinerende aanraking stort Arthus-Bertrand zich op die tak van de fotografie: overal ter wereld stapt hij in helikopters, vliegtuigen, luchtballons enzovoort om plaatjes te schieten. Dat culmineert in het gespecialiseerde agentschap Altitude, dat hij in 1991 in Parijs opent. Anno 2000, na een periode van twintig jaar de aarde fotograferen vanuit het luchtruim, beschikt Arthus-Bertrand over een collectie van meer dan 100.000 fotos. Zijn werk kwam in haast alle natuur-, reis- en glossy tijdschriften aan bod en siert onder andere kaartjes, kalenders en agendas.In Le Grand-Hornu, een tot expositieruimte omgebouwde historische mijnsite in Henegouwen, exposeert Yann Arthus-Bertrand La terre vue du ciel, een selectie van een 150-tal fotos op groot formaat. Eerder waren die onder andere in Parijs, Londen, Madrid en Genève te zien; de rest van Europa en delen van Amerika zijn nog aan de orde. Steeds blijven de beelden van Arthus-Bertrand braaf documentair: het zijn precieze, kleurrijke en zeer figuratieve weergaven van de werkelijkheid. Zo zien we haarscherpe luchtopnames van badende mensen in een geiser in Finland, een panorama van de grootstad Tokyo of een gedetailleerde opname van de Mount Everest. Interessanter wordt het wanneer de fotograaf door middel van het vogelperspectief de gebieden abstraheert en daardoor een nieuwe kijk reveleert. In die gevallen - beelden van rivierarmen of van ruisend wier blijven zonder toelichting onherkenbaar - krijgen de beelden een mystieke kracht mee. In contrast met de zeer spectaculaire en soms verbluffende luchtfotografie staat de presentatie van het werk. In Le Grand-Hornu vulden de tentoonstellingsmakers de vier zalen met lange rijen van op de grond geplaatste lichtbakken waar de fotos in huizen. Nog meer schools doet de toelichting bij de werkjes aan. Alsof plaats van opname en korte toelichting niet volstaan, zet Yann Arthus-Bertrand steeds de breedtegraden bij zijn fotos, alsook een relatief moraliserende tekst. De uitweidingen over ecologie, bevolkingsgroei, welvaart en sociologie krijgen een staartje in de catalogus met dezelfde titel als de expositie (uitgegeven bij Editions de la Martinière).Ondanks de ongetwijfeld goede bedoelingen van de fotograaf, geven zijn waarschuwende teksten zijn fotos een zeurderig kader en voel je je bij het handje genomen. Aan het eind van het parcours krijgt dat betuttelen een andere dimensie: in samenwerking met het Nationaal Instituut voor Geografie sluit de tentoonstelling met een reuzengrote wereldkaart waar fotos uit de tentoonstelling bij het desbetreffende land geplakt zijn. Bezoekers worden verzocht hun schoenen uit de doen als ze over de kaart willen lopen.Wie dat schoolse karakter aan de kant weet te zetten, beleeft aangename momenten. La terre vue du ciel is ondanks die muffe aanpak immers een leerrijke tentoonstelling met een (soms kleine) esthetische meerwaarde. En daarin toonden ze zich in le Grand-Hornu eerder al sterk. Zo liep twee jaar geleden Passions Plastiques, een tentoonstelling rond het materiaal uit de titel. Designklassiekers werden geplaatst naast experimentele ontwerpen uit de mode en ecologische toepassingen met plastic. In 2001 komt dit soort exposities in Le Grand-Hornu waarschijnlijk in het gedrang: dan opent het Musée des Arts Contemporains de la Communauté Française (kortweg MACs) op de site. De nieuwbouw van architect Pierre Hebbelinck is onderwijl al behoorlijk gevorderd. Dat dit soort tentoonstellingen verdwijnt is jammer, en hopelijk zal de relatief bescheiden collectie van het museum (een groot deel van het oeuvre van David Claerbout en sinds dit voorjaar een werkvan Christian Boltanski) de schoolgemeenschappen en de petite famille niet van de site verdringen.ISLa terre vue du ciel, fotos van Yann Arthus-Bertrand tot 31 januari 2001 in Le Grand-Hornu, Rue Sainte-Louise 82, Hornu. Inlichtingen: 065/77.07.12