De actualiteit van het schilderen

Wie op zoek is naar een diepgaande reflectie over de impact van de huidige beeldcultuur op ons leven, kan daarvoor terecht bij de hedendaagse schilderkunst. Dan kan paradoxaal klinken, maar dat is het niet. Juist de bedreiging die de hedendaagse schilderkunst vanuit de opkomst van andere beeldmedia en de conceptuele kunst heeft ervaren, kan van schilderkunst een brandend actueel genre maken. De beste hedendaagse schilderkunst mag zich erfgenaam noemen van de conceptuele kunst. De slechtste hedendaagse schilderkunst blijft steken bij een eenzijdige diabolisering van alle andere beelden: de beelden uit de schilderkunst zijn goed, alle andere beelden zijn slecht. Deze polarisering is niet alleen naief, ze doet ook onrecht aan de complexiteit waarmee beelden gemaakt, getoond en gepercipieerd worden. In Vlaanderen is het duidelijk Luc Tuymans die als voortrekker kan gelden van een schilderkunst die een kritisch bewustzijn over beelden in zich draagt. Zijn thuisbasis (Zeno X) heeft sinds een paar jaar een tweede schilder in huis, Johannes Kahrs, die op fascinerende wijze in zijn oeuvre een reflectie biedt over beelden. De nieuwe reeks beelden van Kahrs in Zeno X Storage zijn hoofdzakelijk grote zwart-witbeelden in pastel. Soms zijn de beelden scherp, soms blijven ze vaag. De afwisseling tussen scherpe, herkenbare beelden en vage, fragmentarische beelden doet een beklemmend niemandsland ontstaan. De twijfel over de vraag of deze beelden bekend zijn of niet sticht verwarring. In het oeuvre van Kahrs komt men met een onderbewustzijn in beelden in aanraking. Een groot beeld van een liftende 'Cher' is meteen herkenbaar, het beeld van een liggende opiumroker al veel minder. De vraag naar de oorsprong van deze beelden kan niet worden opgelost. Kennen we die beelden uit films, videoclips, posters, strips, televisieseries of komen ze uit onze verbeelding en herinnering? In het beeldarchief dat elke mens in zich draagt, lopen deze beelden blijkbaar naadloos in elkaar over. Dat dit een allesbehalve geruststellende ervaring is, wordt nog eens in de verf gezet door een dramatisch licht dat nauw verwant is aan het werk van Hopper of het clair-obscur van een film noir. Johannes Kahrs nog tot 7 juni in Zeno X Storage, Appelstraat 37, Antwerpen (Borgerhout). Open van woensdag tot zaterdag van 14 tot 18uur, www.zeno-x.com, 03-216.16.26 Nieuw Netwerk 'New'. Duidelijker kan niet. Netwerk Galerij in Aalst heeft een nieuw onderkomen gevonden en opent toepasselijk met een nieuwe tentoonstelling. Netwerk Galerij is een van de centra voor beeldende kunst die door de Vlaamse regering erkend zijn. De opzet van Netwerk Galerij bestaat erin jonge kunst een volwaardig tentoonstellingsplatform te bieden. 'New' is samengesteld met werk van tien kunstenaars. Naar een thema, concept of samenhang werd niet gezocht. Echt veel spanningskracht bezit de tentoonstelling daardoor niet. De betere werken houden wel stand, maar de zwakkere werken gaan finaal onderuit. Gelukkig zijn er ook korte verhalen rond elk werk van Alice Evermore waardoor er toch nog, al is het onzichtbaar, een rode draad door het geheel loopt. Opvallend veel jonge kunstenaars in 'New' willen aan voorwerpen menselijke eigenschappen toekennen. Ze animeren hun objecten. Kristof van Gestel heeft een vestibule tot leven gewekt. HAP zag het iets simpeler en gaf huisjes en busjes letterlijk poten. Hoeft het te verbazen dat het werk van Van Gestel de installatie van HAP wegblaast? Een tweede opvallende tendens is de stilering van het menselijk lichaam. Hans Verhaegen gebruikt pictogrammen van mensen zoals je ze kunt aantreffen op bordjes die de nooduitgang wijzen. Hij heeft die figuren gedigitaliseerd in een video. Verhaegen drijft de spot met de reductie van een mens tot een pictogram. Een gelijkaardige figuur en dito mensbeeld zien we terugkomen op de schilderijen van Derk Thijs. De schilderijen van Thijs baden in een sfeer die sterk verwant is aan het werk van Michael Raedemaecker. Apocalyps in fluokleuren. 'New' nog tot 7 juni in Netwerk Galerij, Houtkaai, Aalst. Open van woensdag tot zaterdag van 14 tot 18uur. www.netwerkgalerij.be of 053-70.97.73 Philippe van Isacker Philippe van Isacker twijfelt tussen het eeuwige en het tijdelijke, het fragment en het geheel. In 1995 verscheen een boekje van zijn werk met de veelzeggende titel: 'Monumenten voor het recht van de twijfel'. In een solotentoonstelling in de Richard Foncke Gallery in Gent maakt Van Isacker opnieuw gebruik van torso's, tafels en een kooiachtige ruimte. Het verlangen naar een klassieke representatie van een geidealiseerd lichaam blijft bij Van Isacker bestaan, maar de twijfel eraan evenzeer. De elegante torso's in was staan op drie stalen poten. Een stalen blok op een stalen tafel maakt het woord 'onontkoombaar' half onleesbaar. Een beeld van een geidealiseerd lichaam is onmogelijk geworden, want vandaag zou de toeschouwer al te gemakkelijk verlangen om te worden zoals het beeld. Verzameling van Philippe van Isacker nog tot 9 juni in Richard Foncke Gallery, Spijkstraat 1, 9000 Gent. Open van woensdag tot vrijdag van 14 tot 18 uur, zaterdag en zondag van 10 tot 12u30 en van 14 tot 18 uur. Edward Lipski Van Laere Contemporary Art brengt een tentoonstelling van Edward Lipski (London, 1965), een belangrijke hedendaagse vertegenwoordiger van de Britse culturele scene. Die scene is in de loop van de jaren negentig onnoemelijk sterk bepaald door de promotie van kunstenaars als onder meer Damien Hirst. Zij houden er niet alleen een sensationele kunstuiting op na, maar ook een eenvoudig leesbare, onmiddellijk consumeerbare. Edward Lipski maakt hoofdzakelijk sculpturen die een groot verlangen verbeelden. Lipski's objecten zijn letterlijk een vertaling van dat verlangen maar willen tegelijk ook de dwaling onderstrepen, die gevangen zit in dit verlangen. De beelden accentueren hoofdzakelijk de manier waarop wij in ons verlangen naar iets bepaalde dingen mythische eigenschappen gaan toeschrijven. Daardoor zijn de beelden van Lipski te allen tijde herkenbaar en grotesk. 'Bambi' (2002) bijvoorbeeld (te zien bij Van Laere) is een beeld dat werkt als de metamorfose van verleidelijke kinderlijke onschuld. Maar Lipski geeft aan het grootogige beest een sterk geprofileerd achterwerk mee zodat de beschouwer vrij snel zich enige vragen gaat stellen bij de verleidelijkheid. Lipski lijkt wel de prins van de slechte smaak te zijn: zijn beelden 'Poodle' (2002) - een witte, levensgrote reuzenpoedel en 'Lovers (Fuckers)' (2003) - bestaande uit twee poedelachtige, copulerende figuren - zijn grotesk zonder grappig te zijn, wansmakelijk zonder schaamte. De werken doen in hun vormentaal en methodiek wat denken aan het latere werk van Wim Delvoye. Het werk van Lipski is naar mijn gevoel weinig oorspronkelijk, het bevat slechts enkele flauwe vondsten die op een overdadig nadrukkelijke manier zijn uitgewerkt. Subtiliteit is aan hem niet besteed, maar dat er ook voor dit werk liefhebbers bestaan, mag blijken uit Lipski's staat van dienst: zijn sculpturen zijn onder meer opgenomen in de grote (en al even groteske) collectie van Charles Saatchi. De invloed van deze ex-advertisingtycoon kennende hoeft het dan ook niet te verwonderen dat de kunstenaar reeds te gast was in de prestigieuze Tate Gallery. Bij ons was het werk van Lipski eerder reeds te zien bij Ronny van de Velde (in een groepstentoonstelling met Jan Fabre en Rob Scholte). (ER) Edward Lipski, tot 24 mei bij Van Laere Contemporary Art, Verlatstraat 23-25, 2000 Antwerpen. Open van dinsdag tot zaterdag van 14 tot 18u. Tel. 03/257.14.17. Samenstelling: Jeroen LAUREYNS