Advertentie
Advertentie

De banaliteit van geweld

Elephant van Gus Van Santmet Alex Frost, Eric Deulen, John Robinson, Elias McConnell, Jordan Taylor, Carrie Finklea, Nicole George, Timothy Bottoms (tijd) - Klasseman of charlatan? De meningen over Gus Van Sant zijn altijd verdeeld geweest. Voor de ene is de cineast een van de weinigen die durven experimenten met commerciele cinema, voor de andere is hij de belichaming van de Kleren van de Keizer, films die zoals zoveel moderne kunst het credo van veel geblaat en weinig wol aanhangen. En het is niet dat Van Sants meest recente films daar verandering in zullen brengen, want in zowel 'Elephant' als 'Gerry' (die respectievelijk deze en volgende week in onze zalen komen) laat hij zijn 'Good Will Hunting'-geflirt met de mainstream achterwege om meer dan ooit voor het experiment te gaan. 'Elephant' is daar een stuk minder extreem in dan 'Gerry', maar zal toch nog veel mensen verweesd en geirriteerd achterlaten. Sfeer Maar wie zich durft laten meevoeren op Van Sants gezapige ritme, moet onder de indruk komen. Om de plot is het 'Elephant' (net als 'Gerry') niet te doen, om de sfeer en de ideeen des te meer, en Van Sant krijgt het op indrukwekkende wijze voor elkaar. De film beschrijft een dag aan een modale middelbare school, waar alles en iedereen zijn gangetje gaat. De artistiek georienteerde scholieren nemen foto's, de bullebakken pesten de sulletjes, de trutten eten wat sla en kotsen gezamenlijk in het toilet, de sportlui trainen op het voetbalveld, een jongen praat met zijn liefje, het eenzame meisje met de grote bril wordt uitgelachen, twee moegetergde tieners nemen bloederig wraak, en de film observeert het allemaal op dezelfde onbewogen toon. In wezen is het grotendeels pure banaliteit, maar Van Sant slaagt er perfect in om die boeiend te maken. De hele film door sluipt de camera als een roofdier door de schoolgangen rond of registreert hij wat er op dat moment voor zijn stilstaande lens passeert of cirkelt hij als een vlieg rond een discussiegroep of volgt hij een figuur om daarna verder te gaan met iemand anders. Fantastisch om te zien en veel meer dan technische opschepperij. Met die creatieve camera stelt Van Sant niet alleen de verschillende personages voor en doet hij de lay-out van de school uit de doeken, zodat je goed weet welke lokalen zich waar bevinden op het moment dat de hel losbreekt. Omdat hij bovendien regelmatig situaties opnieuw vertelt vanuit een ander perspectief en constant heen en weer springt in de tijd, krijgt zijn opbouw iets bijzonder onheilspellends. Je weet dat er iets zal komen, en ook al ben je er emotioneel niet bij betrokken, toch blijft de ontknoping schokkend. Van Sants argument dat hij weigert een standpunt in te nemen of een uitleg te verzinnen voor de tragedie om de kijker te dwingen voor zichzelf te denken, houdt bovendien steek. 'Elephant' is een knap staaltje cinema van een man die ongetwijfeld weet waar hij zijn ideeen moet gaan pikken maar achteraf ook iets met die inspiratie doet. De verdiende Gouden Palm op het festival van Cannes dit jaar. RN Een interview met de regisseur leest u op de pagina hiernaast