Advertentie
Advertentie

De belichaming van het moderne kapitalisme

(tijd) - JP Morgan wordt door velen beschouwd als de beruchtste robber baron uit de Amerikaanse geschiedenis. Maar hij was geen robber baron, hij was bankier. De échte robber barons waren de grote industriëlen uit die tijd: Andrew Carnegie, Jay Gould, Cornelius Vanderbilt en John Rockefeller. Deze roofbaronnen bouwden een imperium op de fundamenten van een waardevolle grondstof (olie, ertsen) of een nieuwe sector (spoorwegen). De term corporate governance kenden ze niet. Ze lapten de rechten van de aandeelhouders en de werknemers vrolijk aan hun laars. Ze stelden hun eigen wetten: hoe meer persoonlijke verrijking, hoe beter. Ze bouwden fantastische cascadesystemen op, waarbij ze soms met minder dan 1 procent van de aandelen in handen de controle hadden over duizelingwekkende industriële groepen. Voor de economische vooruitgang waren Carnegie, Rockefeller en de andere robber barons nochtans nuttig. Ze pasten de beginselen toe van wat Joseph Schumpeter later creatieve vernietiging noemde: geobsedeerd door kostenreductie en efficiëntie vernietigden ze oude sectoren, fabrieken en systemen, ten voordele van innovatie. Ze bewerkstelligden daarmee de industriële revolutie. Maar ze misprijsden de financiële markten. En ze misprijsden JP Morgan en de andere bankiers. Ik begrijp niet hoe een mens zoals hij een dermate hoge dunk heeft van zichzelf, liet Rockefeller zich over JP Morgan ontvallen. Toch waren het de ideeën van Morgan, die het haalden. Hij herkapitaliseerde hele sectoren via de uitgifte van aandelen en obligaties. De cascadestructuren werden ontmanteld. En begin deze eeuw kon hij een spoorwegmagnaat eindelijk op zijn nummer zetten, met de woorden: Mijnheer, uw spoorweg behoort míjn cliënten toe. Zíj zijn de aandeelhouders. Niet dat de elitaire beurs plots een tempel van democratie werd, dat zeker niet. Maar Morgan wrong haar wel in haar definitieve plooi: een (toen min of meer) gereguleerde markt waar degenen die kapitaal zoeken worden geconfronteerd met degenen die willen investeren.John Pierpont Morgan overleed in 1913 en is dus veruit de doodste figuur van de hele reeks. Sindsdien veranderden twee wereldoorlogen, twee beurscrashes, depressies, crisissen en verbazende beurshausses het hele financiële landschap tot in de kleinste details. Toch is JP Morgan nog steeds de enige echte belichaming van het moderne kapitalisme. PHu