'De consument wil altijd meer'

(tijd) - In het debat over de zondagsopeningen wijst iedereen naar iedereen. De zelfstandigen zijn bang dat de supermarkten hun aandeel op zondag inpikken. De grote ketens vrezen dat ze wel moeten opendoen om mee te kunnen met de concurrentie. Maar uiteindelijk is er geen probleem: we kunnen op zondag allemaal thuis blijven. Want eigenlijk beweert niemand vragende partij te zijn.

Luc De Laet, een keurslager uit het Antwerpse Hove, houdt zijn zaak op zondag gesloten. 'De zaken draaien goed. Ik heb die zondag niet nodig om de week goed te maken. Dus reserveer ik die dag liever voor mijn gezin.'

Als het van hem afhangt, wil hij dat het liefst zo houden. Maar het bericht over de koopzondagen baart De Laet zorgen. 'We draaien een grote omzet op zaterdag. Ik vrees dat die achteruit zal gaan wanneer de mensen weten dat ze op zondag vlees kunnen kopen in de supermarkt. Als het even kan, houd ik liever voet bij stuk. Maar misschien worden we wel gedwongen om mee te doen, als anderen op de kar springen. De kans bestaat dat nog mensen zo reageren. Dan zitten we in een negatieve spiraal waarbij iedereen gedwongen wordt mee te doen, tegen zijn zin. Ik hoor dat ook bij collega-zelfstandigen: ze zijn bang om in Amerikaanse toestanden terecht te komen waarbij van zondagsrust geen sprake meer is.'

Chris De Clercq werkt wel op zondag. Hij is uitbater van een AD Delhaize in Sint-Joris Weert. Ook hij staat, om begrijpelijke redenen, niet te springen dat de maatregel wordt uitgebreid. 'Als zelfstandige hebben we op dit moment het alleenrecht om elke zondag open te doen. We realiseren daar een belangrijk deel van onze omzet, die dreigt af te kalven wanneer we de taart onder meer spelers moeten verdelen.'

Verliespost

De zelfstandigen gaan ervan uit dat de grote supermarktketens ook op dat marktaandeel zitten te azen. Maar dat blijkt nogal tegen te vallen. Colruyt is formeel: 'Wij zijn absoluut geen vragende partij', zegt Luc Rogge, de algemeen directeur van de Colruyt-supermarkten. 'Openen op zondag is zeker een verliespost. De vakbonden hebben de huidige regeling van drie koopzondagen per jaar aangegrepen om voor het personeel een vergoeding tegen 300 procent te eisen. Wat betekent dat je omzet op die dagen al heel wat groter moet zijn dan normaal. Dat halen we gewoon niet.'

'Waarom is dit ook allemaal nodig?', vraagt Rogge zich af. 'Ik begrijp dat de mensen op zondag hun inkopen willen doen wanneer kerstdag bijvoorbeeld op een maandag valt. Maar dan nog. Vijftien jaar geleden lukte het toch ook zonder zondagopeningen? De consument wil altijd meer. De vraag is of je wel kunt volgen als handelaar. De extra kosten van een zondags-opening zullen de supermarkten ergens moeten recuperen, laat dat duidelijk zijn. Door prijsverhogingen of andere maatregelen. Ik vrees ook voor supermarkten die met hogere loonkosten zitten dan wij. Uiteindelijk is het toch de klant die daarvoor opdraait.'

In tegenstelling tot wat nogal wat kleinhandelaars vermoeden, is ook Carrefour niet echt geïnteresseerd. 'Wij vallen volledig uit de lucht', zegt woordvoerster Geneviève Bruynseels. 'Het verwondert ons dat de regering dit op tafel legt zonder de sector eerst te raadplegen. Of we nu op de mogelijkheid zullen ingaan? Zeker niet overal, en zeker geen negen zondagen. We gaan ervan uit dat openen op zondag doorgaans geen groter zakencijfer genereert, maar enkel een verschuiving ervan. Je merkt dat onder meer in Polen, waar winkels zo goed als 24 op 24 open zijn.'

Personeel

Carrefour zou enkel op de mogelijkheid ingaan wanneer er een duidelijke commerciële opportuniteit is, zegt Bruynseels. 'Ik denk bijvoorbeeld aan het weekend voor het nieuwe schooljaar. Maar erg veel zondagen zullen dat niet zijn. Je moet ook personeel vinden dat op zondag wil werken. Carrefour werkt daarvoor altijd met mensen die zich vrijwillig opgeven. Je vindt die niet zo makkelijk. We ervaren dat aan de kust, waar we tijdens het seizoen elke zondag open zijn in het kader van de uitzonderingsregeling voor toeristische gemeenten. We kunnen het daar alleen bolwerken omdat we een beroep doen op jobstudenten.'

Personeel vinden dat op zondag wil werken, lijkt een groot struikelblok te zijn. Chris De Clercq kan er met zijn AD Delhaize over meepraten: 'De mensen die bij mij solliciteren weten dat ze regelmatig op zondag zullen moeten werken. Doorgaans is dat geen bezwaar. Maar eenmaal in dienst, valt dat soms tegen. Ze onderschatten het, of ze mogen niet meer van hun partner die het niet ziet zitten om in het weekend voor de kinderen te zorgen. Die zondagsdienst is de belangrijkste reden waarom mensen ontslag nemen.'

Valse concurrentie

Behalve Delhaize, dat nog geen officieel standpunt heeft ingenomen, houden de grote supermarkten de boot af. Het valt dus nog af te wachten of de maatregel van de zondagsopeningen de kleine zelfstandige kapot zal maken, zoals Unizo vreest.

Op wat uitzonderingen na zijn ook de andere grote winkelketens niet geïnteresseerd. Slechts enkele ketens in de vrijetijds- en kledingssector zien een -beperkte- uitbreiding van de zondagsopeningen wel zitten. 'Wij zij geplaagd door een enorme valse concurrentie, zowel in België als met de buurlanden', oppert Georges Hanot, de afgevaardigde bestuurder van Decathlon Benelux.

'In de buurlanden zijn grote sportwinkels de zondag wel open. We ervaren in Roeselare en Kortrijk bijvoorbeeld concurrentie van ons eigen filiaal in Rijsel, dat op zondag enorm veel Belgen over de vloer krijgt. Maar ook in België zijn er concurrenten die zich niet aan de regels houden en op zondag wel open zijn, bijvoorbeeld door hun personeel als valse zelfstandigen te laten werken. Een duidelijke regeling en meer zondagsopeningen zou voor ons zeer welkom zijn.'

Volgens C&A-verkoopsdirecteur Jan Gillaerts moet je de zaak genuanceerd bekijken. 'Een zondags-opening kan succesvol zijn, op voorwaarde dat je de datum goed uitkient en dat de hele straat meedoet. In de toeristische steden, waar we veertig zondagen per jaar open zijn, hebben we gemerkt dat daar toch vraag naar is. We gaan ervan uit dat vier tot vijf zondagen per jaar rendabel kunnen zijn. Maar we zijn zeker geen voortrekker. Het klopt dat zoiets bij het personeel erg gevoelig ligt.'

Eenzelfde antwoord kregen we van Mimi Lamote, CEO van E5-mode. Maar daar blijft het zowat bij. Brico en Hema zeggen formeel geen uitbreiding van de regeling te wensen. 'We houden ons aan de overeenkomsten met de vakbonden', zegt Peter Van Bakkum, woordvoerder van de Vendex KBB, de groep boven Brico en Hema. 'Drie zondagen en niet meer.'

Ikea, dat buiten de uitzonderingsregeling viel voor meubelzaken die nu al elke zondag open mogen zijn, zegt eveneens tevreden te zijn met de drie zondagen die ze hebben. Ook de verkoopleider van een populair woonwarenhuis in ons land geeft off the record mee dat meer dan drie zondagen openhouden per jaar in termen van kostprijs absoluut niet realistisch is.

Verkiezingsstunt

De afwijzende reactie van zelfstandigenorganisaties Unizo en het Neutraal Syndicaat der Zelfstandigen en de afwachtende houding van Fedis (de koepelorganisatie van de winkeliers) zegt veel: het idee van zondagsopeningen dreigt zaad op onvruchtbare grond te worden.

Niemand was daarop voorbereid, en daar zijn de betrokkenen nogal verbolgen over. 'Waardoor ze nu plots allemaal voor een voldongen feit staan', zegt Erwin De Deyn, ondervoorzitter van de socialistische bediendenvakbond BBTK. 'Er moeten maar enkele spelers op het aanbod ingaan, en iedereen staat onder druk om mee te doen, willen of niet. Je vraagt je af wat voor visie hier achter zit. Waar is de regering in feite mee bezig?'

Volgens de meeste gepolsten ruikt dit verdacht veel naar een verkiezingsstunt. Kiezers zijn consumenten geworden, die je met dergelijke maatregelen tevreden kunt stellen. 'Maar het zou wel eens kunnen tegenvallen', oppert slager Luc De Laet. 'De consument wil dat misschien wel, tot hij zelf op een zondag zal moeten gaan werken. Dan zal het spel op de wagen zitten. Ik begrijp trouwens niet dat een partij als de VLD deze maatregel er ten aller prijze wilde doordrukken. Ik dacht dat dat de partij was die opkwam voor de kleine zelfstandige?

De maatregel, die de socialisten volgens De Deyn hebben moeten slikken in ruil voor de maatregelen rond consumentenbescherming van minister Van den Bossche, brengt VLD-voorzitter Bart Somers in elk geval in nauwe schoentjes. Het is een moeilijke evenwichtsoefening om het nieuwe discours van de 'hardwerkende Vlaming' te verzoenen met de traditionele achterban van de 'hardwerkende zelfstandige'. Somers probeert de twee dan maar te verenigen in het idee van de 'hardwerkende consument'. Maar dat is een misrekening, zegt De Deyn.

Ine RENSON

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud