Advertentie
Advertentie

De deal van Doha

De 142 landen van de Wereldhandelsorganisatie (WHO) geraakten het in november eens over een handelsagenda. Op basis daarvan start eind januari een nieuwe onderhandelingsronde over een verdere liberalisering van de wereldhandel. Daarmee lukte in 2001 wat twee jaar eerder, in december 1999 in het Amerikaanse Seattle, niet mogelijk bleek.Het toneel voor het handelsakkoord was de Qatarese hoofdstad Doha. De WHO koos begin 2001 Qatar om de vierde ministeriële conferentie van de WHO te organiseren. Het emiraatje aan de Perzische Golf was de enige kandidaat nadat gewelddadige manifestaties de vorige WHO-conferentie in Seattle hadden verstoord. Op enkele ludieke acties van niet-gouvernementele organisaties (NGOs) na, bleef Qatar gespaard van manifestaties.Ook de onderhandelingen kenden meer succes in Doha dan in Seattle, een gevolg van de betere voorbereiding van de conferentie. Opvallend was dat ook de ontwikkelingslanden goed voorbereid naar Qatar afzakten. Ze wogen in Doha zwaar op de gesprekken en formuleerden duidelijke eisen. Ze haalden in Doha dan ook verschillende van hun eisen binnen.Er kwam na lange discussies een verklaring over de toegang tot geneesmiddelen, een van de vragen van de ontwikkelingslanden. Die verklaring stelt dat het Trips-akkoord over intellectuele eigendomsrechten niet mag verhinderen dat ontwikkelingslanden zelf goedkope geneesmiddelen produceren voor hun bevolking. De ontwikkelingslanden kregen ook de toezegging dat er aandacht en steun komt voor hun problemen bij de uitvoering van bestaande handelsakkoorden.Een andere eis van de ontwikkelingslanden, de versnelde afbouw van de textielquota, wordt niet ingewilligd. De VS hielden onder druk van hun katoenindustrie het been stijf. De VS moesten wel aanvaarden dat er tijdens de komende handelsronde gepraat wordt over een herziening van de antidumpingregels, een uitdrukkelijke eis van Japan.De handelsagenda zelf gaat over een verdere afbouw van de tarifaire en niet-tarifaire handelsbarrières. Ook een verdere liberalisering van de landbouw komt in de handelsronde ter sprake. De EU moest uiteindelijk aanvaarden dat de landbouwgesprekken ook gaan over een afbouw, met het oog op het uitdoven van de uitvoersubsidies. De VS en de grote landbouwlanden van de Cairns-groep wilden die formulering absoluut in de tekst. Europa stond lang op de rem, maar gaf uiteindelijk toe.In ruil voor haar toegeving op landbouw, sleepte de EU veel van haar verlanglijstje in de wacht. De WHO gaat op Europese vraag voor het eerst onderhandelen over het verband tussen de internationale handelsregels en multilaterale milieuakkoorden. Ook de door de EU gevraagde nieuwe onderwerpen komen op handelsagenda, zij het niet onmiddellijk. Die nieuwe onderwerpen omvatten onderhandelingen over multilaterale concurrentie- en investeringsregels en regels in verband met transparantie van overheidsaanbestedingen. Ook de administratieve vereenvoudiging van het handelsverkeer staat in de handelsagenda.Voor die nieuwe onderwerpen wordt pas over twee jaar, tijdens de volgende ministeriële WHO-conferentie, beslist over de onderhandelingsmodaliteiten. India hield een eindakkoord in Doha urenlang tegen over die nieuwe onderwerpen. Uiteindelijk kwam India over de brug in ruil voor een verklarende nota die uitlegt wat de expliciete consensus betekent die nodig is om de onderhandelingen over de nieuwe onderwerpen te starten.In Doha ondertekenden de WHO-landen ook de toetreding van China en Taiwan. Voor China betekent dat de bekroning van vijftien jaar onderhandelingen over WHO-lidmaatschap. Op 11 december, een maand na de ondertekening, werd de Volksrepubliek de 143ste WHO-lidstaat. Jim LANNOO