De grote zuiveringPierre Huylenbroeck

WorldCom heeft zijn winst de voorbije jaren met 3,8 miljard dollar kunstmatig opgeklopt, onder meer via het foutief boeken van operationele kosten als afschrijfbare investeringen. De gevallen telecomreus geeft daarmee impliciet toe dat hij al een hele poos eigenlijk helemaal geen winst maakt.De financiële wereld reageert geschokt op het nieuws. WorldCom is immers niet de eerste Amerikaanse mammoetonderneming die met haar boekhouding knoeide. Andere conglomeraten als Tyco en Adelphia, zelfs legendarische bedrijven als General Electric en IBM, en uiteraard Enron en Lernout & Hauspie, ze bleken allemaal een al te creatieve boekhouding te voeren. We moeten er niet aan twijfelen dat andere bekende namen aan dat lijstje worden toegevoegd.Debacles zoals deze zijn een logische uitloper van de op lucht gebouwde excessen van de nieuwe economie van de late jaren 90 en begin 2000. Bedrijven uit sectoren als telecom, technologie, internet en media hoefden toen geen winst te maken om massaal beleggers aan te trekken. Marktleider worden, dat was het belangrijkste. Ze gaven absurde bedragen uit aan publiciteit en vooral aan overnames van zoveel mogelijk sectorgenoten. Ze deden dat meestal niet met echt geld, maar met eigen spectaculair overgewaardeerde aandelen. WorldCom nam op die manier een zestigtal ondernemingen over. Of ze gingen gigantische schulden aan. Zoals de Europese telecombedrijven, die zich blauw betaalden aan licenties voor de mobilofonie van de derde generatie. Dat was toen geen probleem. Geldschieters waren er in overvloed.Een superduur aandeel was daarbij het belangrijkste groeimiddel. Om het aandeel superduur te houden moesten de bedrijven kwartaal na kwartaal met verrassend sterke cijfers en verwachtingen uitpakken. Ze werden de gegijzelden van hun koers, een situatie die op de duur onhoudbaar werd. Geen wonder dat vele uiteindelijk naar de noodoplossing grepen: fraude en bedrog. Een hele industrie van banken, bedrijfsleiders en consultants, die in het zog van de immer klimmende beurzen schatrijk werden, hielden intussen wat graag de schijn in stand.Nu volgt de grote zuivering. Die hele kliek van elkaar op de kap van de argeloze belegger verrijkende bedrijfsleiders, zakenbankiers, consultants en analisten, moet weg. Pas dan kan het vertrouwen terugkomen. Dat betekent niet noodzakelijk dat de beurzen van hieruit nog veel dieper zullen zakken. Net zoals het blinde vertrouwen enkele jaren geleden tot absurde hausses leidde, veroorzaakt het huidige wantrouwen een overdreven baisse. Het kan misschien nog wat erger worden, maar als het werkelijk ernstig wordt, zal het zelfreddend mechanisme wel in werking treden. Grote beleggers zullen beginnen kopen. Grote bedrijven zullen aankondigen dat ze eigen aandelen gaan inkopen. Monetaire autoriteiten zullen benadrukken dat ze klaar staan met liquiditeiten. Beursgoeroes en economen zullen in koor poneren dat nú het moment is om te kopen. En de overdrijving zal weggewerkt worden.