De prijs van disciplineJohn Paul Rathbone

De olieprijzen bereikten deze week het hoogste peil van de afgelopen drie maanden. Woensdag komen de leden van de Organisatie van Olie-Exporterende Landen (OPEC) bijeen in Qatar. De OPEC-ministers overleggen of ze de productie moeten beperken in afwachting van de herneming van de Iraakse olie-exporten. Voor het oliekartel is er geen onmiddellijke aanleiding om de productiequota aan te passen. De olieprijzen zitten comfortabel tussen 22 en 28 dollar per vat. De westerse landen zijn bezig hun lage voorraden aan te passen en dat absorbeert alle extra aanvoer. De vraag is wat er moet gebeuren als Irak opnieuw op volle toeren gaat produceren. Extra olieleveringen samen met een zwakke wereldeconomie kunnen de olieprijs in elkaar doen vallen. Om dat te vermijden tracht de OPEC onafhankelijke producenten als Mexico en Rusland over te halen om ook mee te doen aan eventuele productiebeperkingen. De Saudi-Arabische minister van Olie, Ali Naimi, pakte enkele kleinere producenten rond de Kaspische Zee nogal hard aan: werk samen met OPEC, waarschuwde hij, of je riskeert een prijzenoorlog. De reden achter deze strategie is duidelijk. De afgelopen vijf jaar slaagde het oliekartel erin de gemiddelde olieprijs per vat boven 25 dollar te houden. Maar die productiediscipline heeft een prijs. De OPEC verliest almaar marktaandeel. Het bedraagt zelfs minder dan 40 procent. OPEC wil dat marktaandeel opnieuw naar boven. De organisatie moet zich echter niet ongerust maken. De economische basisregels op langetermijn zullen waarschijnlijk in haar voordeel uitdraaien. Beursgenoteerde petroleumbedrijven, die goed zijn voor meer dan de helft van de niet-OPEC-productie, vinden het steeds duurder om reserves te vervangen en productie te verhogen. Exploratie- en ontwikkelingskosten zijn de afgelopen vijf jaar met de helft gestegen. Toch hebben petroleumbedrijven hun investeringen niet evenredig verhoogd. Dat is omdat ze enkel investeren in projecten die winstgevend zijn als je rekening houdt met een genormaliseerde prijs van 20 dollar per vat. Het resultaat van die bewonderenswaardige discipline is een hoge return voor de aandeelhouders, onderinvesteringen en kleine groei van het aanbod. Als dit patroon aanhoudt, zal OPEC niet alleen een deel van zijn verloren marktaandeel terugwinnen maar zullen de petroleummaatschappijen opgewaardeerd moeten worden. Nu houden analisten in hun waardering nog altijd rekening met een olieprijs op lange termijn van minder dan 20 dollar.