Advertentie
Advertentie

De ramadan van George W.

Deze week is, in verspreide slagorde, de islamitische wereld collectief aan het vasten geslagen. De ramadan vormt ieder jaar een vast ijkpunt voor de moslims. Veel valt er overigens niet te vieren na zonsondergang. Het zal vooral veel bezinnen zijn.Het begin van de ramadan viel samen met de congresverkiezingen in de Verenigde Staten. De Amerikaanse president, George W. Bush, haalde zonder meer een historische overwinning. De mythische familie Kennedy mag het stilaan vergeten. De familie Bush staat klaar om de fakkel over te nemen. Ditmaal vallen er geen doden, althans toch niet in de familie.Bush veroverde vorige week dinsdag de broodnodige geloofwaardigheid bij de Amerikaanse kiezer. Amerika koos ditmaal duidelijk en voluit voor de partij van de president en maakte een einde aan een schier eindeloze rij van gedwongen politieke huwelijken tussen de democraten en de republikeinen. Zelfs aan de andere kant van de oceaan wordt de cohabitation niet gesmaakt, zoals de Franse kiezer eerder dit jaar ook al aangaf. Duidelijkheid is het modewoord. Welke soort duidelijkheid is dan weer niet duidelijk. De Amerikaanse verkiezingen werden, tegen de traditie in, niet beheerst door binnenlandse onderwerpen. De Amerikanen hebben voluit gekozen voor krijger Bush die desnoods alleen de wereld in de pas zal laten lopen. Zijn pas, wel te verstaan.11 septemberDe wereldagenda valt op dit moment perfect samen met de Amerikaanse agenda, zo lijkt het wel. De vernedering van 11 september 2001 zijn de Amerikanen niet vergeten. Naast de ontzetting over de aanslagen en de slachtoffers, blijft er onmiskenbaar een revanchegevoelen hangen. De financiële wereld is immers getroffen in het hart, en wat er ook in de plaats van de Twin Towers komt, de herinnering zal blijven spoken. Het roept haast onwillekeurig de vraag op wat er zou gebeurd zijn als niet de WTC-torens, maar het Witte Huis vernietigd zou zijn geworden. De zelfmoordbemanningen die op New York vlogen waren blijkbaar beter voorbereid op de fatale klap dan degenen die richting Washington vlogen.Maar Bush heeft de vernedering weten om te draaien in een enthousiaste, algemene mobilisatie tegen het terrorisme. Met alle spraakverwarring die daarover heerst en met de nodige demagogie. De indruk bestaat inderdaad dat de Amerikaanse president de interne moeilijkheden projecteert op buitenlandse problemen om zo de aandacht van de onderliggende agenda te verleggen. De VS-economie puft en kreunt en de voorzitter van de Amerikaanse centrale bank, Alan Greenspan, doet het onmogelijke om het geheel in beweging te krijgen. Amerika heeft een negatieve reële rente en de beurzen zien het toch nog niet echt zitten. Het blijft dus fluiten in het donker, maar dat is vaak een slechte gewoonte in die sferen.Bush heeft dan ook niet de beste vriendenclub in de economische wereld. Het ontslag van Harvey Pitt van de beurswaakhond SEC is pijnlijk, en misschien wel een voorbode van meer verschuivingen in de financieel-economische wereld. Het eigenbelang van de olielobby blijft daar een bijzonder pijnpunt en ook bijzonder duister.Niet zo duister zijn de successen op het terrein tegen de krijgers van Al Qaeda. Een onbemand vliegtuig lanceerde een bom op een auto in Jemen. Het vliegtuig was Amerikaans, de inzittenden van de auto zouden min of meer belangrijke leden van het terreurnetwerk van Al Qaeda zijn. Geheel in de beste cowboystijl is deze uitschakeling netjes verlopen. Een welgemikt schot zorgt voor geen enkele overlast meer. De al dan niet vermeende terroristen zijn voorgoed uitgeschakeld, zonder proces of zonder onderzoek. Toch geen openbaar gerechtelijk onderzoek. De bewijslast van dit soort operaties ligt volledig in handen van de Amerikaanse inlichtingendienst CIA, wat niet bepaald een onpartijdig onderzoek is. Zeker niet na het jammerlijke falen in het voorzien van de aanslagen van 11 september vorig jaar.Maar het is een demonstratie van de nieuwe veiligheidspolitiek die Bush heeft afgekondigd. De preventieve aanvallen op potentiële vijanden horen nu eenmaal bij de nieuwe buitenlandse politiek van de VS. Ze worden dat beter gewoon in de gebieden waar de spanningen langzaam overhand toenemen.De VS dulden niet langer halfslachtige oplossingen. In Jemen heeft de regering, naar eigen zeggen, meegewerkt om de terroristen te identificeren en te lokaliseren. In Indonesië krijgt de lokale politie ook wat hulp om de bloedige aanslag in Bali op te helderen. En wat meer is, de Amerikaanse media weten nu wel zeker dat Bali volledig op het conto van Al Qaeda staat. Eenvoudige zekerheden, daar houden niet alleen beleggers van, ook Amerikanen.MistHet front wordt overigens steeds mistiger. Bush lijkt steeds inschikkelijker te worden inzake Irak. De strijd tegen de duivel van dienst, Saddam Hoessein, nadert in feite de eindfase. De VN-Veiligheidsraad gaat helemaal overstag. Rusland is gepaaid omdat het de vrije hand krijgt in Tsjetsjenië en een telefoontje tussen Bush en de Franse president, Jacques Chirac, heeft de rest gedaan. Een compromis om oorlog te voeren als Hoessein de eisen van de Verenigde Naties niet inwilligt. Bush doet wat water in de wijn, maar is niet gebonden door een VN-resolutie. De Amerikaanse veiligheidspolitiek laat immers nog altijd toe dat er preventieve acties komen, naar eigen goeddunken en naar eigen inzicht.Voor Bush is het waarschijnlijk belangrijker om controle te krijgen over het Irakese dossier dan daadwerkelijk in te grijpen. Het probleem is evenwel dat de hele Golfregio langzamerhand explosief wordt. Het anti-Amerikanisme is in islamitische landen zeker niet afgenomen. Er is ook weinig reden om vrolijk te zijn. In Israël komen de haviken terug aan de macht en met het vooruitzicht dat Benjamin Netanyahu weer in Israël gaat heersen, is er nog weinig hoop op een politieke oplossing in die regio. En de symboolfunctie van die regio is voor de Arabische wereld nog altijd erg groot.Die explosiviteit in de tegenstellingen is overal terug te vinden. De bezwerende woorden van Bush dat de strijd tegen het terrorisme geen strijd tegen de islam zou worden, zijn in de praktijk al lang vergeten. Niet alleen in de VS of Australië neemt de onverdraagzaamheid toe, ook in Europa komen de themas over integratie en samenleven op tafel. Wellicht zijn de discussies in de naam van de politieke correctheid te lang uitgesteld, maar nu worden ze wel gevoerd in een moeilijke context. En met verhitte gemoederen.De ramadan is traditioneel een punt van rust en reflectie. Het ritueel zuiveren van geest en lichaam, zoals vroeger de vasten in het Westen. Maar in de jachtige consumptiemaatschappij is daarvan alleen de carnavalsperiode overgebleven. En waar vroeger carnaval nog een typische vorm van maatschappijkritiek was, is dat verworden tot een brave maskerade waar het zich laveloos drinken bovenaan staat.Bush kent dat probleem niet. Na twee jaar in de woestijn, waarbij hij door de eigen media soms nog kritisch werd gevolgd, is zijn ramadan voorbij. Zijn stijl en regeerwijze zijn nu gelegitimeerd door het Amerikaanse volk. Ook dat is democratie. Met de Amerikanen en God aan zijn zijde, zoals dat dan heet, mag de wereld niet verbaasd zijn dat de vastberadenheid van Bush nog toeneemt, en de neiging om compromissen te sluiten evenredig afneemt.