De reconstructie van een mislukking

Dit weekend ontmoeten de Amerikaanse president, George Bush, de Britse premier, Tony Blair, en de Spaanse premier, José Maria Aznar, elkaar op de Azoren. Dit trio moet beslissen of we nog recht hebben op een ultieme ronde in de VN-Veiligheidsraad of dat de bommen op Irak worden gelost.Donderdagnacht liepen de diplomatieke onderhandelingen in de VN-Veiligheidsraad volledig vast. De nieuwe resolutie legde niet alleen de criteria van ontwapening vast voor Irak, maar bood ook de mogelijkheid militair in te grijpen. Kortom, de resolutie was de zegen van de VN voor een oorlog in Irak.Het liep meteen fout met de resolutie. Maandag sprak de Franse president, Jacques Chirac, zich fel uit tegen een resolutie die haast automatisch tot een oorlog zou leiden. Chirac verpersoonlijkte het kamp dat pleit voor doorgedreven inspecties eerder dan een militair ingrijpen. Ook Duitsland, Rusland, China en Syrië zitten in dat kamp. Ze voeren nu al geruime tijd een heftig verzet tegen een snel militair ingrijpen. Volgens hen hebben de afgelopen inspecties aangetoond dat Irak onder zware druk best bereid is de nog bestaande wapens te vernietigen.Dat stugge verzet kost vooral Frankrijk een vernietigende kritiek vanuit het oorlogsgezinde kamp. In de Angelsaksische pers heeft de hysterie een hoogtepunt bereikt. Scheldkanonnades lossen elkaar in hoog tempo af. Dat Frankrijk de euvele moed heeft zich te verzetten tegen een oorlog blijft ondenkbaar voor de Amerikanen, Britten en Spanjaarden.De hoffelijkheid is inmiddels al lang terzijde geschoven. Vooral de Britten voelen zich zwaar in het kruis getast door de Fransen. Tony Blair raakte op het thuisfront politiek in zware moeilijkheden omdat hij de resolutie niet door de VN kreeg. Veel van zijn partijleden keren zich van hem af. De Conservatieven zijn de belangrijkste medestanders voor een oorlog tegen Irak geworden. Het is zelfs zo erg dat Blair donderdagvoormiddag steun ging zoeken bij Iain Duncan-Smith, de oppositieleider. Blair liet hem de mare verkondigen dat de resolutie nauwelijks kans maakte.De VS hebben de afgelopen tijd zwaar gepokerd en nauwelijks iets gewonnen. Het is opvallend dat de zes twijfelaars, Guinee, Kameroen, Angola, Pakistan, Chili en Mexico, niet te overtuigen waren door de VS en hun medestanders. Het afdreigen van de arme Afrikaanse landen hielp niet, de Latijns-Amerikaanse landen weken ook voor geen meter en zelfs Pakistan bleef bij de stelling dat het zich in de huidige stand van zaken niet wil uitspreken over een oorlog. De zes willen minstens een anderhalve maand uitstel, maar dat is te lang voor de VS.BewijsmateriaalHet bewijsmateriaal rammelt vaak. Zo pakten de VS uit met bewijzen dat Irak geprobeerd zou hebben om grondstoffen voor nucleaire wapens te kopen in Nigeria. De bewijzen bleken vals te zijn. Dat werd eerst gezegd door de VN-inspecteurs en later deemoedig toegegeven door de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Colin Powell. Wie het materiaal aan de VS bezorgde, blijft onduidelijk. Er is sprake van een derde partij. De VS hebben beloofd uit te zoeken wie hen heeft opgelicht.Het is niet de eerste keer dat gezwaaid wordt met vals bewijsmateriaal. Eerst was er het ontluisterende rapport dat de Britten op tafel gooiden. Het bleek om een twaalf jaar oude studie te gaan die zo geheim is dat iedereen ze op internet kan lezen. Ook ander bewijsmateriaal van Powell bleek niet deugdelijk. Op andere momenten werd er groot kabaal gemaakt om heel weinig. Zo stond er in het rapport van het hoofd van de VN-wapeninspecties, Hans Blix, een voetnoot over een onbemand vliegtuigje dat Irak ontwikkeld zou hebben. Volgens de Amerikanen zou dat een ernstige bedreiging vormen. Het verzwijgen van dit vliegtuigje tijdens de openbare zitting van de Veiligheidsraad zou bovendien een bewijs zijn dat Blix selectief is. De Irakezen lieten prompt het gewraakte tuigje zien. Het ding zou nooit meer dan 3 kilometer hebben gevlogen en wie de fotos heeft gezien begrijpt waarom. Het lijkt een antiek tuig, weggevlogen uit de jaren zeventig. En de krampachtige poging om het regime in Irak te binden aan het terreurnetwerk Al Qaeda zijn al helemaal op een niks uitgelopen.Dat soort incidenten heeft de achterdocht doen groeien. Plus het feit dat het de Amerikanen duidelijk niet te doen is om de ontwapening van Irak maar om de val van Saddam. Dat een dictatoriaal regime wordt omvergeworpen is prima. Er zijn nog 26 andere regimes in de streek die dan ook best voor de bijl gaan. Maar het omvergooien van het regime staat niet in de resoluties van de VN en dat is het probleem, voor de VS en co. Dat Saddam een verderfelijke dictator is, staat buiten kijf. Dat je een burgerbevolking moet blootstellen aan bommentapijten om hem te verdrijven is nog maar de vraag.Het is precies omdat Irak nu actief ontwapent, dat landen als Frankrijk en Duitsland die inspanning willen doorzetten. Tenslotte is er meer militair tuig vernietigd tijdens de VN-inspecties dan tijdens de eerste Amerikaanse invasie in Irak. Ook nu worden de betwiste raketten in hoog tempo opgeruimd.De VS zijn bijzonder bitter omdat de rest van de wereld niet de gezagsargumenten van het Witte Huis aanvaardt. Het opsommen van de diplomatieke en militaire flaters van Frankrijk is nu een geliefde sport in de kwaliteitskranten van de VS. Het lijstje over de flaters van de VS is minstens even lang, zo niet langer.AfrekeningDe coalitie rond de VS heeft zich vastgereden door het feit dat ze absoluut de VN wou betrekken in een afrekening die die naam niet mocht krijgen. Niet dat de VS op zich de VN nodig hebben. Maar het is vooral onder impuls van Blair dat de VS naar de internationale organisatie zijn gestapt. Dat spel lijkt mislukt.De volgende stap is een unilaterale, preventieve aanval tegen Irak. Dat ligt volledig in de lijn van het Amerikaanse veiligheidsbeleid. De VS creëren daarmee een groot precedent. Vanaf nu wordt een oorlog zonder voorafgaande waarschuwing mogelijk en gerechtvaardigd. Omdat een land zich bedreigd voelt. Dat soort oorlogen kan anderen op ideeën brengen, niet meteen de beste ideeën.Hoe het internationale vertrouwen hersteld wordt, is een open vraag. Maar zeker is dat de VS wel alleen een oorlog kunnen voeren, maar niet alleen de wederopbouw kunnen financieren. Het uitdelen van de leuke contracten voor bouw en olie, dat zal geen probleem zijn. Daar zijn ze nu al mee begonnen. Maar om scholen, wegen en andere noodzakelijke infrastructuur uit de grond te stampen, daar zal veel geld voor nodig zijn. Irak kan natuurlijk een stuk wederopgebouwd worden met de inkomsten uit de olie, in de mate dat het land daar over kan beschikken. In de mate dus dat de bevrijders daar geen aanspraak op maken.