De rode loper

Jazz en strijkers, nieuw is het fenomeen niet. Al sinds de jaren veertig is het luxueuze with strings-album een doorn in het oor van de kenner. De saxofonist of trompettist die zich op een dik, duur tapijt van strijkers mag vleien, voelt zich echter op de rand van de erkenning en de doorbraak naar het grote publiek. Meestel imiteert het With strings-album de fluwelen wereld van de crooners, de jazzspeler in de romantische rol van de zangeres: Ben Webster, Benny Carter, Chet Baker. Soms wordt het gemakkelijke sentiment van liedjes en violen met een geniaal gebaar gesublimeerd: Charlie Parker. En soms worden de strijkers erbij gehaald om aan te tonen dat er hogere artistieke ambities in het spel zijn. Dan verkeren we in de regionen van de Third Stream, aanleunend bij de klassieke muziek, of in de megalomane wereld van Stan Kenton, Bob Graettinger.Sinds enige tijd zijn de strijkers weer in opkomst. Zij rollen de rode loper uit voor fraaie meezingers en een dosis romantiek, de achterkant van die andere trend, de groove, de dance. Zoals lang geleden, in de puberjaren van deze muziek, de Hot en de Sweet tegenover elkaar stonden. In het kader van de hedendaagse Sweet hoort Stefano DiBattista thuis met Round about Roma. De in Frankrijk razend populaire saxofonist en zijn kwartet (met pianist Eric Legnini, bassist Rosario Bonnacorso en drummer André Cecarreli) vliegen op de vleugels van een symfonisch orkest weg in een zonsondergang boven de Eeuwige Stad. De zangerige composities van DiBattista, muzikaal directeur en arrangeur Vince Mendoza en Nino Rota, en de gezwollen voordracht leggen de suikerlaag er vele vingers dik bovenop. Een overdosis Amaretto, vin santo, amandelkoekjes, bonbons in kleurige vlinderpapiertjes. Puccini in het kwadraat. Roma is overigens lang niet de enige plaat die het in de belcanto-achtige sferen zoekt. Men denke aan meestersaxofonist Joe Lovano en zijn Viva Caruso gelukkig levendiger van inborst. Of aan de bewerkingen die trompettist Enrico Rava maakte van Carmen en diverse arias uit het belcanto, telkens getuigend van een superieure subtiliteit.Anders doet bassist Henri Texier het met zijn vaste ensemble Azur (met trombonist Glenn Ferris, saxofonist SébastienTexier, pianist Bojan Z, drummer Toni Rabesonen en LOrchestre de Bretagne onder leiding van Claude Barthélémy) op het dubbelalbum Strings Spirit. Het kamerorkest zorgt voor meer dan versiersel, het speelt mooi verweven met de band en de individuele instrumenten. En de composities van Texier hebben meer te bieden dan een beetje sfeer en een goed in het oor liggende melodie. Zij zitten vol kleine vondsten, grappige invallen en onverwachte wendingen zonder ooit kunstmatig of hermetisch te worden. Ritmisch hebben ze veel meer in huis dan de slepende verhaaltjes van DiBattista. Beiden stoppen een hoog soundtrackgehalte in hun muziek, Battista voor een film met alleen maar vergezichten en al te tedere omhelzingen, Texier voor een rijkelijke plot die tot het einde spannend blijft.Van symfonische allure is I cosmonauti Russi van gitarist en componist Battista Lena. Hij brengt zijn septet (met o.a. trompettist Enrico Rava) samen met vijf zangstemmen (Gianmaria Testa, Laura Betti, Maria Pia De Vito, Arthur H en Rokia Traoré), een volwassen koor en de Banda Bonaventura Somma. Deze Banda, van het stadje Chianchioano Terme, is een van de beste in het genre waarbij uit dorpsfanfares gegroeide koperensembles beknopte meezingversies van beroemde operas brengen. (De Bandas werden de voorbije jaren geannexeerd door en wereldwijd populair in het alternatieve concert- en festivalcircuit, een ontwikkeling die aan ons land om onbekende redenen haast onopgemerkt voorbijging). Het resultaat is, mede dankzij de teksten van Marco Lodoli, een over twee cds gespreid muzikaal epos, een mengeling van jazz, opera, volkse uitbundigheid, sociaal realisme, en een show van het Rode Leger. Merkwaardig.Bij pianist Cecil Taylor loopt de romantiek nooit gevaar om met sentimentaliteit te worden verward. In de vorm van 2 Ts for a lovely T voegt de volbloed romanticus een monumentaal hoofdstuk aan zijn discografie toe, even indrukwekkend als de tiendelige cd-doos die in 1988 zijn historische residentie in Berlijn bekroonde maar niet even gevarieerd. Berlijn was het toneel voor ontmoetingen met verschillende muzikanten, 2Ts brengt een volledige week in kaart met het Cecil Taylor Feel Trio met William Parker op bas en Tony Oxley op drums, een van de sterkste bands die de wispelturige Taylor ooit onder zijn hoede had. Het was ook een van de weinige keren dat de pianist de conventionele bezetting met bas en drums hanteerde, weliswaar op absoluut onconventionele wijze. De wereld van Taylor draait om de eindeloos gevarieerde ontwikkeling en het combineren van korte motieven - versneld, vertraagd, samengebald, uitgerokken. In feite een procédé uit de klassieke muziek, maar dan onder ritmische hoogspanning gezet en verrijkt met een kleuring en een toucher die alleen uit de diepten van de jazz en de blues kunnen komen. Er is meer dan meesterschap nodig om met zijn drieën deze muziek op de weg te houden: razendsnelle reacties, scherpe intuïtie, de juiste techniek om elk idee te spelen op het moment zelf dat het zich voordoet. Het intussen ter ziele gegane Feel trio had het allemaal. Opgenomen in Londen anno 1990 laten de vijf dubbele cds van 2Ts het drietal horen op het absolute hoogtepunt van hun kunnen. Indrukwekkend. Rob LEURENTOPStefano DiBattista, Roma, Blue Note/Emi Henri Texier en Azur, Strings Spirit, Label Bleu/CultureBattista Lena, Cosmonauti Russi, Label Bleu/CultureCecil Taylor Feel Trio, 2 Ts for a lovely T, Codanza 10 cd box / import