De strijd om de gunst van de kijker en de kiezer

De stemming in de Kamer over de nieuwe kieswetgeving heeft als uitschieter de provinciale kieskringen. Deze uitbreiding brengt de mediatisering van de politiek in een stroomversnelling. Wanneer een geëngageerde politicus de eigen regio en arrondissement wil vertegenwoordigen en betrokken blijven bij de streekdossiers, dan zijn tv en radio het enige alternatief om een hele provincie te bereiken. De media zullen een almaar dwingender rol spelen in het politieke landschap.Grossieren in informatie is het waarmerk van de media. Vooral interessante berichtgeving staat centraal. Objectiviteit is geen sinecure voor de mediamachines, die aangedreven worden door de gunst van de kijker en de lezer. Wat willen zij lezen en zien? We zien de dwingende macht van het publiek. Van het publiek dat amusement wil. Veel gebeurtenissen worden opgesmukt met polemieken, getuigenissen en commentaren. De nieuwswaardeschaal wordt wel eens misleid door verhalen met een hoog entertaingehalte.Ook de politieke wereld wordt almaar meer getaxeerd op zijn amusementswaarde. Politiek nieuws is een klein radertje in het nieuwstandwiel geworden. Dat blijkt uit de matige aanwezigheid van journalisten in de parlementen. Gelukkig is er sedert enige maanden Villa Politica. Dit politieke duidingsmagazine op Canvas is kwalitatief gemaakt en brengt, op vrij realistische wijze, het reilen en zeilen in de parlementen. Maar welk politiek nieuws haalt verder de headlines in de schrijvende pers en het televisiejournaal?We leven in een maatschappij met veel vervagende grenzen. Fusion heet dit. Zijn ook de media en politiek geïnfecteerd met het fusionvirus? Hoe vaag of scherp zijn de grenzen tussen berichtgeving en de politieke agenda? De media gaan op jacht naar geschikt nieuws. Daartegenover wil een parlementslid maatschappelijke waardering voor zijn politieke werk en zoekt hij media-aandacht. Wie niet uit een politiek nest komt of een bekende persoon is, moet hard werken en krijgt niet snel de camera voor zich of een foto in de krant. Populariteit is belangrijk voor een politicus. Met de uitbreiding tot provinciale kieskringen wordt ze nog belangrijker. Naast competentie en gedrevenheid levert ze de nodige stemmen bij verkiezingen. BVs scoren hoger dan veel hard werkende parlementsleden, die zelden een nieuwsitem halen. De aandacht van de regionale camera is evenmin vanzelfsprekend. Regionale televisie lijkt het terrein van de burgemeesters. Het politieke werk in de parlementscommissies is technisch en weinig mediageniek. Journalisten berichten dan ook niet systematisch over de politieke actualiteit. Ze berichten over wat zij politiek belangrijk vinden. Krantencommentatoren ontwikkelen machtsposities over het vallen of staan van politici. Door een persoon in opspraak te brengen of door een wantoestand aan het licht te brengen, slagen de media erin de politieke agenda te bepalen. Als de waakhonden van de democratie, als nieuwsbrengers ten dienste van lezer en kijker. Twee jaar geleden was er in Duitsland een journalistieke hetze over een rede van de filosoof Sloterdijk. De Duitse media gaven hem een plaats op het schavot voor zijn bedenkingen over biogenetica. De publicatie van Regels voor het mensenpark in het voorjaar van 2000 leidde tot tal van interviews met de filosoof. Peter Sloterdijk sprak toen over de terugkeer van het gladiatorendom. De filosoof ontwaart een renaissance van de antieke massacultuur. Er zijn volgens hem raakvlakken tussen de eigentijdse wereld van popidolen, atleten en mediafiguren en de antieke wereld van de gladiatoren. De wereld is volgebouwd met arenas. Sloterdijk noemt ze meta-arenas. De massamedia zijn zo georganiseerd dat je niet meer naar het stadion hoeft om deel te nemen aan het amuseerfascisme. De media hebben een etherische arena gebouwd en sturen de gladiatoren naar de leeuwen, aldus Sloterdijk.Gladiatoren waren vechters die elkaar bevochten om het publiek te vermaken. Sommigen werden in het Colosseum echte volkshelden. Als een strijder tijdens het gevecht zwaar gewond werd, kon hij in zijn hand opheffen en om genade vragen. Het hing dan vooral af van de stemming van de keizer of het publiek of hij gespaard werd. Het publiek joelde. De mediawereld en de parlementen: waar is de arena? En wie zijn de gladiatoren?Als straks de collegas in de Kamer voor de provinciale kiesomschrijving stemmen, tekenen velen hun doodvonnis. Niettegenstaande het puike parlementaire werk van sommigen zullen zij in de schaduw blijven van de bekende televisiegezichten en radiostemmen. Als een parlementslid ook nog eens uitblinkt in het tentoonspreiden van emotionele ontladingen, speelt het geen rol of hij goed kan besturen. Emocratie loert om de hoek. Bovendien wakkert deze kieskringuitbreiding de concurrentie tussen de collegas aan. Dit komt het groepsgevoel in de fracties en partijen niet ten goede en heeft een negatieve invloed op de efficiëntie van besturen.Hopelijk gaan de ogen in het Vlaams Parlement open na de federale verkiezingen volgend jaar. De gevolgen van de provinciale kieskringen zijn immers nefast. Carl DECALUWÉDe auteur is Vlaams volksvertegenwoordiger en CD&V-woordvoerder voor mediazaken