De terugkeer van de communautaire kwelduivel

De Limburgse gemeente Peer heeft zondag haar inwoners geraadpleegd over enkele verkeersmaatregelen. Het was de eerste keer dat een Vlaamse gemeente gebruik maakte van de volksraadpleging in haar versoepelde vorm. Sinds de wetswijziging van 13 mei 1999 kunnen ook niet-Belgen en 16- tot 18-jarigen aan een gemeentelijke volksraadpleging deelnemen en is de opkomstdrempel vanaf dewelke de stemmen mogen worden geteld, verlaagd.Het gemeentebestuur had op brede steun gerekend voor zijn plan de maximumsnelheid op alle wegen in de gemeente te verlagen van 90 naar 70 kilometer per uur, en in de dorpscentra en dichtbebouwde woonbuurten tot 30 kilometer per uur te beperken. Van de 35 procent stemgerechtigde Perenaars die aan de volksraadpleging hebben deelgenomen, heeft twee derde de snelheidsbeperkingen afgekeurd. Alleen voor het voorstel meer snelheidscontroles uit te voeren, was er een kleine meerderheid (56 procent).De volksraadpleging viel in een periode waarin het thema van de verkeersveiligheid hoog op de agenda van politiek en media stond, zodat verwacht kan worden dat de voorstanders van de snelheidsbeperking het zouden halen. De uitslag viel anders uit. Steve Stevaert (sp.a), de Vlaamse minister van Mobiliteit, die voorstander is van algemene snelheidsverlagende maatregelen, wist, in zijn onnavolgbare stijl, van de nederlaag een overwinning te maken. Toen hij in juli met het voorstel kwam de snelheid op alle gewestwegen tot 70 per uur te beperken, bleek uit een enquête dat maar 12 procent van de Limburgers daar achter stond. Stevaert verheugde er zich over dat nu al 30 procent van de Perenaars het met hem eens is en ziet vooruitgang in de geesten.Dat kan best zijn, maar Peer leert dat de volksraadpleging een teer beleidsinstrument is, waar voorzichtig mee moet worden omgegaan. Verkeersveiligheid is niet meteen een onderwerp voor een volksraadpleging. Niet sneller dan 70 of zelfs 30 kilometer per uur mogen rijden waar dat mogelijk en ogenschijnlijk ongevaarlijk is, vindt een automobilist irritant. Een snelheidsbeperking is er echter niet alleen en feitelijk niet in de eerste plaats voor de eigen veiligheid, maar voor die van de andere weggebruikers en dus ter wille van het algemeen belang. Het is de opdracht en de verantwoordelijkheid van de politiek het algemeen belang te dienen, door particuliere en groepsbelangen tegen elkaar af te wegen en beleidsbeslissingen buiten de waan van de dag om te nemen (indien er daags vóór de volksraadpleging in het centrum van Peer een voetganger zou zijn overreden, zou er waarschijnlijk een meerderheid voor de invoering van zone-30 zijn geweest). Soms vergt het moed om tegen particuliere en groepsbelangen in te gaan. Het referendum mag geen gordijn zijn waarachter politici hun gebrek aan moed verbergen.WezembeekAlles komt terug. Terwijl premier Verhofstadt moeizaam, gisteren zelfs op de rand van een crisis, laboreerde aan een aanvullend federaal regeerakkoord, glipte de communautaire kwelduivel die paars-groen langs de voordeur van de verbeterde verstandhouding tussen de gemeenschappen meende te hebben buitengezet, langs de achterdeur weer binnen.Dinsdag om middernacht is de termijn verstreken die de gemeenteontvanger van Wezembeek-Oppem van de gouverneur van Vlaams-Brabant had gekregen om de milieubelasting over 1998 terug te storten aan de inwoners. Aan de waarschuwing van gouverneur Lodewijk de Witte is geen gevolg gegeven. Paul van Grembergen (Spirit), de Vlaamse minister van Binnenlandse Aangelegenheden, had dinsdag in de vooravond nog een gesprek met de burgemeester van Wezembeek. Een dovemansgesprek, want beiden bleven onwrikbaar op hun standpunt staan.Hoewel het er strikt gezien over gaat dat de belastingaanslag werd gedaan door de burgemeester, wat strijdig is met het wettelijke voorschrift dat de gemeenteontvanger daarmee belast, draait het conflict in feite over de rondzendbrief-Peeters over de toepassing van de faciliteitenregels en heeft het bijgevolg een hoog communautair gehalte. Wanneer komt de ontknoping?De Franstalige partijen vragen de Vlaamse overheid geen verdere stappen meer te doen tot de Raad van State het vernietigingsberoep tegen de rondzendbrief-Peeters heeft afgehandeld. De molens van de Raad van State malen echter langzaam, zoals deze week nog bleek: over de klacht die de Vlaamse regering op 14 februari 1996 indiende tegen het Cocof-besluit over de oprichting van een Adviesraad van de Franstaligen uit de Rand, deed de Raad van State pas op 10 december uitspraak. Een arrest over de rondzendbrief-Peeters is zo te zien niet spoedig te verwachten.Minister van Grembergen kan de zaak-Wezembeek niet op de lange baan blijven schuiven. Tot nog toe heeft de Vlaamse overheid geen blijk gegeven van overdreven haast. Gouverneur De Witte verstuurde zijn eerste waarschuwing op 7 februari 2001. De tweede brief ging op 18 december 2001 de deur uit, op bevel van Van Grembergen. De gouverneur zit in een onprettig parket. Hij moet twee heren dienen, een federale en een Vlaamse, van wie de inzichten en belangen niet altijd gelijklopen. Gezien zijn adelbrieven als Vlaams-nationalist en consequente verdediger van de democratische rechtsstaat, is Van Grembergen het aan zichzelf verplicht doortastend te handelen. Voor zijn verdere politieke carrière hoeft hij op zijn leeftijd niet te vrezen.Met belangstelling wordt uitgekeken naar de uitkomst van het informele overleg dat deze zaterdag in de Senaat plaatsheeft over de toepassing van het Kaderverdrag van de Raad van Europa inzake de bescherming van nationale minderheden. Aan het overleg nemen vertegenwoordigers van de diverse regeringen van dit land en van de Raad van Europa deel. De aanwezigheid van juridische experts van de Raad van Europa wekt her en der het vermoeden dat getracht wordt een definitie te vinden van nationale minderheid. Van een akkoord daarover hebben de Vlaamse meerderheidspartijen de ratificatie van het Kaderverdrag afhankelijk gemaakt, waar de Franstaligen op aandringen. In de Belgische context is dat Kaderverdrag een explosieve materie.PremieNog explosiever is het Waalse verzet tegen de toekenning door de Vlaamse overheid van een aanmoedigingspremie (50 tot 150 euro per maand) aan werknemers die hun loopbaan onderbreken of korter gaan werken. De Waalse regering heeft tegen het besluit van de Vlaamse regering een belangenconflict ingeroepen. Het is een raadsel hoe de belangen van het Waals Gewest geschaad kunnen worden. Kennelijk is het de Waalse regering erom te doen de zaak door het Overlegcomité te laten voorleggen aan de Raad van State, in de hoop dat die in het besluit een bevoegdheidsoverschrijding ziet. Ten gronde beoogt Wallonië, zoals met zijn verzet tegen de Vlaamse zorgverzekering, elk Vlaams initiatief tegen te houden dat ook maar van verre de voorbode kan zijn van een splitsing van de sociale zekerheid.Het Waalse initiatief heeft in Vlaanderen verontwaardiging gewekt, niet alleen in de politieke wereld en bij de leiding van de werkgeversorganisaties en vakbonden, maar ook bij hen die doorgaans lak hebben aan Vlaams-Waals gehakketak. Voor het eerst treft een communautair conflict rechtstreeks de Vlaamse werknemer, en dan nog wel in zijn portemonnee.De grondslag van de federale staatsstructuur staat ter discussie. Als de Waalse regering niet ingaat op de oproep van minister-president Dewael en haar belangenconflict niet intrekt vóór het Overlegcomité volgende vrijdag bijeenkomt, kan deze rel verstrekkende gevolgen hebben. Het zou niet verwonderen indien de confederale gedachte deze week aanhangers heeft gewonnen.