De Tobin-taks: dromen zijn bedrog

However beautiful the strategy, you should occasionally look at the results. Winston Churchill.Zeven politieke partijen spelen mee in een nieuw lachwekkend circusnummertje rond de invoering van een Tobin-taks in België. Ook de VLD was zaterdag, in het kader van haar studiedag rond globalisering, verwikkeld in een paringsdans met de NCD en enkele Spiritisten rond deze taks. Jong VLD was aangenaam verrast toen bleek dat ook NCDers een kritische houding ten overstaan van de Tobin-taks durven aannemen. Waarom ook alweer geen Tobin-taks?Het leven kan simpel zijn: hef een wereldwijde taks van 1procent op alle valutatransacties en je beschikt over 3.750 miljard dollar per jaar om de kloof tussen Noord en Zuid drastisch te verkleinen. Dit is zestig keer meer dan de 57,6 miljard dollar die de OESO-landen samen aan ontwikkelingssamenwerking besteden. Wie kan in een wereld van extreme welvaartsverschillen hier iets op tegen hebben?De Tobin-taks is een van de symbolen geworden van de andersglobaliseringsbeweging. Na onderzoek kan men enkel vaststellen dat wel de juiste vragen worden gesteld, maar de foute antwoorden worden gegeven.Zo worden duidelijk steeds twee verschillende argumenten pro door elkaar gebruikt. De oorspronkelijke bedoeling van James Tobin was de volatiliteit beperken op de internationale valutamarkten om muntcrisissen veroorzaakt door grote (speculatieve?) kapitaalbewegingen tegen te gaan. De andersglobaliseringsbeweging heeft in dit idee, zowat haar strijdpunt nummer één, echter een bron van financiering voor ontwikkelingsdoelstellingen gezien. Een idee waar James Tobin als overtuigd voorstander van vrijhandel steeds afstand van heeft genomen.Jong VLD gelooft in de principes van de vrije markt en vrijhandel als middel om welvaart en welzijn te creëren. Er moet natuurlijk wel op worden toegezien dat de regels eerlijk worden toegepast. Iedere economische analyse van deze Tobin-taks toont aan dat deze taks zeker niet het meest effectieve en meest billijke middel is om de vooropgestelde doelstellingen te behalen. Laten we dus afstand nemen van de mooie symboliek en hardop zeggen dat deze discussie er wel heeft toe bijgedragen dat we eindelijk aandacht besteden aan de ongelijkheid tussen Noord en Zuid en dat we moeten ingrijpen en zoeken naar oplossingen, maar niet met een Tobin-taks! Waarom niet?Het is ten eerste fout te geloven dat dit voorstel speculatieve geldstromen zou tegenhouden. De heffing van 1 procent moet op alle kapitaalstromen worden geheven. Immers, niemand kan zomaar het onderscheid maken tussen speculatieve en niet-speculatieve geldstromen.Het zal zelfs niet-speculatieve geldstromen een beetje laten opdrogen. En dat heeft neveneffecten. Als het aanbod vermindert, stijgt natuurlijk de prijs. Een geringere liquiditeit op de wisselmarkt, zal dus resulteren in een hogere kostprijs van alle internationale transacties. Erger, een geringere liquiditeit van een markt gaat zelfs dikwijls gepaard met een verhoogde volatiliteit, wat zou betekenen dat juist het tegenovergestelde wordt bereikt van wat wordt beoogd. En kan het wisselkoerscrisissen, die een gevolg zijn van massale speculatieve geldstromen, tegenhouden? Het antwoord is ook hier negatief als je bijvoorbeeld weet dat de Indonesische Ruppiach een schommeling kende van 42 procent. De Tobin-taks is dus na toepassing van enkele eenvoudige stelregels uit de economische theorie niet het juiste antwoord. Dan maar kiezen voor een variant, namelijk de Spahn-versie? Deze tracht met 0,01 procent op alle valutatransacties en een zeer hoge heffing (tot 100 procent) ten tijde van muntspeculatie een antwoord te formuleren op de erkende tekortkomingen van de Tobin-taks. Het systeem om toch een onderscheid te herkennen tussen gewone geldstromen en speculatieve geldstromen leidt echter tot een dermate hoge bureaucratie, dat men door de hoge kosten van de implementatie het kind met het badwater weggooit.Laten we in het debat ook niet vergeten dat een wereldwijde toepassing van een dergelijke taks een voorwaarde is. Anders krijgen we een belangrijke emigratie van valutamarktactiviteiten naar belastingsparadijzen.Voor Jong VLD is het duidelijk: een Tobin-taks of mogelijke variant zal muntcrisissen niet verhinderen en/of zal door diverse negatieve bijwerkingen zelfs economisch het tegenovergestelde bereiken van wat wordt beoogd.Het debat moet ook worden losgekoppeld van het debat over welvaartsherverdeling. Daar zijn betere oplossingen voor. Jong VLD opteert voor een intensief debat over het verhogen van de bedragen voor ontwikkelingssamenwerking dat dus door de nationale staten wordt gefinancierd - en het verminderen of kwijtschelden van schulden en hun criteria.Stefaan NOREILDEAlexander VANDERSMISSENDe auteurs zijn respectievelijk nationaal voorzitter en nationaal politiek secretarisvan Jong VLD.