Advertentie
Advertentie

De verkrachting van de rechtsstaat

(tijd) Paars-groen strompelt van het ene wrijfpunt en incident naar het andere. De Vlaamse regering bleef tot nog toe behoorlijk uit de wind. Minister-president Patrick Dewael kon de angel halen uit het conflict over de verhoging van de uitstapleeftijd voor leerkrachten, waarin de liberalen op ramkoers dreigden te komen met de andere meerderheidsfracties. De Vlaamse minister van Onderwijs, Marleen Vanderpoorten, had amper een zorg minder, of zij kreeg er een nieuwe bij. Marc Luwel, haar bekwame maar ongeduldige raadgever voor hoger onderwijs, stapte op nadat de ambtenaren van het Onderwijsdepartement, over wie hij zich onheus had uitgelaten, zijn ontslag hadden geëist. De relatie was al enige tijd verstoord. Sommige VLDers vermoeden dat de administratie vergeten is een krediet voor de eindejaarstoelage van het personeel van de universiteiten in de begroting-2002 op te nemen om Luwel een hak te zetten. Dat de regering, bij monde van minister Dirk van Mechelen, secretaris-generaal Georges Monard van het Onderwijsdepartement woensdag in het Vlaams Parlement in bescherming nam, bleef niet onopgemerkt. Verstandige liberalen beseffen dat ze de christen-democraat Monard hard nodig kunnen hebben wanneer straks geladen dossiers zoals de hervorming van het hoger onderwijs en de hertekening van het onderwijslandschap aan de orde zijn.De rimpels in de Vlaamse politieke vijver verbleken bij de zware deining op de federale wateren. Noël Slangen, de duur betaalde regisseur van de goednieuwsshows van premier Verhofstadt, achtte het ogenblik aangebroken om tijdens het weekeinde nog eens zelf voor het voetlicht te treden. In enkele interviews deed hij uitspraken die niet bepaald vriendelijk waren voor sommige ministers.In de heibel over zijn beoordeling van de federale minister van Justitie, Marc Verwilghen, heeft Slangens opmerking dat in de paars-groene regering ook tweede- en derdeklasministers zitten minder aandacht gekregen. Een compliment voor de regering, haar vaders-partijvoorzitters en haar leider is dat niet. De minderbegaafden onder ons moeten ook politiek vertegenwoordigd zijn, zei Slangen. Dat in een parlement meer tweede- en derde- dan eersteklassers rondlopen, tot daar. Van een regering kan dat echter niet geduld worden: daar hoort alleen topklasse thuis. Robert Waseige haalt zijn Rode Duivels ook niet uit de tweede en derde klasse.Loya JirgaAan Het Laatste Nieuws zei Slangen dat Marc Verwilghen geen politicus is en nooit in de politiek zou mogen zitten. Na een bolwassing in de pers en op het VLD-partijbestuur, meldde Slangen maandag dat Verwilghen een goede minister is. Voor premier Verhofstadt, die zoals gebruikelijk geen probleem zag, was de zaak daarmee afgedaan. Verwilghen nam woensdag vrede met de excuses die Slangen hem heeft aangeboden. Het incident is bijgelegd. Slangen blijft de premier adviseren. De VLD wilde kennelijk niet zo ver gaan de band met hem door te knippen, met het risico dat hij straks voor een andere partij de verkiezingscampagne verzorgt.Rest de vraag of Slangens ongeschiktheidsverklaring van Verwilghen niet het voorspel was van het nieuwjaarsoffensief van premier Verhofstadt. Paars-groen staat op een tweesprong. Ofwel herpakt de regering zich, ofwel komen er vervroegde verkiezingen. Verhofstadt neemt zich voor na nieuwjaar, al dan niet na het bijeenroepen van de Loya Jirga van de partijstamhoofden waar Agalev-voorman Jos Geysels om vraagt, zijn krijgsplannen voor 2002 te ontvouwen. Volgens een scenario dat al enkele weken de ronde doet, zou de aankondiging gepaard gaan met een herschikking van de troepen. De ministers Verwilghen, Daems en Duquesne staan op de transferlijst. Het is de vraag of Slangen dat manoeuvre niet heeft verbrod. Nu Verwilghen de volle steun heeft gekregen van het partijbestuur, kan de VLD hem moeilijk laten vallen.NooddecreetIn de Van Dijck-zaal van het Vlaams Parlement werd donderdag de rechtsstaat verkracht. Een meerderheid van de leden van de verenigde commissies voor Ruimtelijke Ordening en Openbare Werken keurde het voorstel van decreet goed voor enkele bouwvergunningen waarvoor dwingende redenen van groot algemeen belang gelden. Dat zogenaamde Nooddecreet moet het mogelijk maken ongestoord de bouw van het Deurganckdok te voltooien. Daartoe worden enkele fundamentele beginselen van de rechtsstaat opzijgeschoven.De ellende is begonnen onder de vorige Vlaamse regering, een ploeg van christen-democraten en socialisten onder leiding van Luc van den Brande. Op 20 januari 1998 stemde zij ermee in dat het Antwerps Havenbedrijf op de Linkerscheldeoever, ter hoogte van Doel, een nieuw containergetijdendok mag bouwen. De werken zijn begonnen op 1 oktober 1999. Bij de bestuurlijke behandeling van het dossier, inzonderheid de wijziging van het gewestplan, heeft zowel de vorige als de huidige Vlaamse regering dermate geklungeld dat de Raad van State al tweemaal de bouwvergunning heeft geschorst. De werken in Doel liggen al maanden stil. Dat kost de overheid veel geld en is nadelig voor de haven van Antwerpen.Als noodgreep bestelde de Vlaamse regering voor de zachte prijs van 160.000 euro (6,5 miljoen frank) bij enkele advocaten een validatiedecreet. Zij gaf vijf Antwerpse parlementsleden de eer de tekst als voorstel van decreet in te dienen, om een voorspelbaar negatief en dus erg ongelegen advies van de Raad van State te ontlopen.De verenigde commissies voor Ruimtelijke Ordening en Openbare Werken keurden het voorstel van decreet donderdag goed. Over twee weken zal de plenaire vergadering gedwee volgen. Daags na de publicatie van het decreet in het Belgisch Staatsblad kan de Vlaamse regering een nieuwe bouwvergunning geven, zonder rekening te moeten houden met het gewestplan. De overheid schendt haar eigen rechtsregels en daarmee een essentieel beginsel van de rechtsstaat. Doordat het Vlaams Parlement de bouwvergunning nadien zal bekrachtigen, kan ze niet aangevochten worden voor de Raad van State. De overheid ontneemt de burger zijn rechtsbescherming, schendt het grondwettelijke gelijkheidsbeginsel en haalt een andere pijler onder de rechtsstaat weg. En zeggen dat heel dat uitzonderingsregime verkocht wordt als een versterking van de controle van het parlement op de regering.Vier fracties, VLD, sp.a, Agalev en VU&ID, keurden het voorstel onvoorwaardelijk goed. De groenen zijn tevreden omdat het natuurgebied dat door de bouw van het Deurganckdok verloren gaat, gecompenseerd wordt door de omzetting van landbouwgrond in natuurgebied. Het Vlaams Blok stemde tegen; Jan Penris en Filip Dewinter, beiden lid van de raad van bestuur van het Havenbedrijf, zullen het moeilijk hebben dat in Antwerpen uit te leggen. Bij de christen-democraten onthield enkel Jos de Meyer zich. Samen met twee andere Boerenbonders, Jef van Looy en vooral Trees Merckx, had hij tijdens de algemene bespreking het voorstel onder vuur genomen. Merckx vroeg zich af waarom de gewone procedure niet kan worden gevolgd en drong erop aan alsnog het advies van de Raad van State te vragen. Het maakte de andere fracties zenuwachtig, tot CD&V-fractieleider Eric van Rompuy de Van Dijck-zaal binnenschreed en zijn manschappen tot de orde riep.Het is best mogelijk dat het Deurganckdok van groot algemeen belang is. Maar het algemeen belang, zelfs wanneer het groot is, kan nooit wijken voor de fundamentele beginselen van de rechtsstaat. Dat er nog zoiets is als het Arbitragehof om het Nooddecreet aan de grondwet te toetsen, is een lichtpunt in dit donkere verhaal.