Destructieve emoties

Destructieve emoties Wat gebeurt er als Amerikaanse auteurs en wetenschappers een week lang praten met de Dalai Lama, over de vraag hoe het kwaad uit de wereld te bannen? Wel, dan krijg je een heel dik boek, dat soms over behartigenswaardige dingen gaat en soms verzinkt in oeverloos gezwam. Aan de Dalai Lama ligt het niet. Iedereen weet dat deze boeddhistische leider en Nobelprijswinnaar voor de vrede een overtuigde pacifist en een onthecht man is. Van anderen is dat misschien niet zo duidelijk. Daniel Goleman bijvoorbeeld, de uitvinder van het begrip 'emotionele intelligentie' kan bezwaarlijk onthecht worden genoemd. Hij heeft er zijn beroep van gemaakt in het middelpunt van de belangstelling te staan en op alle mogelijke wijzen de aandacht te trekken. En inderdaad, zijn naam staat in grote letters op de kaft, hoewel niet minder dan twaalf personen aan de gesprekken deelnamen. Onder hen ook de psycholoog Paul Ekman, wiens boek over emoties en gezichten hier vorige week nog ter sprake kwam. Maar goed, iemand moet achteraf het werk doen. De discussie draaide er deels om of boeddhisme en wetenschap met elkaar te rijmen vallen. Volgens de Dalai Lama zijn het in elk geval geen conflicterende wereldbeschouwingen, veeleer twee verschillende manieren om te zoeken naar de waarheid. En ook al zijn de doeleinden van wetenschap en boeddhisme niet dezelfde, ze kunnen allebei een bijdrage leveren aan onze kennis en ons begrip. De 'Mind and Life'-conferenties, zoals de gesprekken werden genoemd, waren voor beide partijen verrijkend. Toch lijkt het erop dat de Dalai Lama hierin het verst gaat. 'Als de wetenschap met bewezen feiten komt die niet verenigbaar zijn met het boeddhistisch gedachtegoed, zal het boeddhisme dienovereenkomstig aangepast moeten worden.' U hebt goed gelezen, de Veertiende Dalai Lama laat er ook in de daaropvolgende zin geen twijfel over bestaan: 'Inzichten die geschraagd worden door feiten, zullen we altijd moeten overnemen.' Dat is een totaal ander uitgangspunt dan bijvoorbeeld de katholieke kerk te zien geeft (Galilei, Bruno, Deville) - maar ook andere religies of sekten verdrinken in hun eigen gelijk. Zijne Heiligheid De Lama maakt wel een duidelijk onderscheid tussen zaken die door de wetenschap 'niet gevonden' zijn en zaken die volgens de wetenschap 'niet bestaan'. Bij de eerste soort noemt hij het bewustzijn: hoewel we al eeuwen ervaren dat we een bewustzijn hebben, weten we nog steeds niet wat het feitelijk is en hoe het precies werkt. Het boeddhistische gedachtegoed is erop gericht de destructieve emoties in ons leven zoveel mogelijk uit te schakelen. Het zijn er drie: begeerte, woede en zelfbedrog. Hoewel je het ook lust, haat en leugen kunt noemen. Het aantal vragen dat daarbij te stellen valt, is vrijwel oneindig. Een week met twaalf apostelen om de tafel, levert ook niet alle antwoorden op. Maar was zoeken niet belangrijker dan vinden? Daniel Goleman - Destructieve emoties/ Een dialoog met de Dalai Lama - 2003, Amsterdam/Antwerpen, Contact, 496 blz., 29,90 euro, ISBN 90-254-1280-7. De hemel op aarde? Gezondheid is het hoogste goed, ook voor Jan Remans, arts, reumatoloog en gewezen VLD-senator. Het budget van de ziekteverzekering is beperkt en dat zet een rem op de hemel. De vele vragen kennen we onderhand zowat uit het hoofd, evenals de betrokken partijen. Hoe gaan artsen, patienten, ziekenhuizen, verzekeraars en overheden om met de beschikbare middelen? De aanhoudende stijging van de uitgaven voor gezondheidszorg is een feit. Zijn de patienten te veeleisend, de verstrekkers te gewillig, de industrie en verzekeraars te inhalig? En zou het helpen als de gezondheidszorg volledig naar de gemeenschappen werd overgeheveld? Alvast op die laatste vraag antwoordt Remans volmondig ja, zij het dat dit antwoord deel uitmaakt van een ambitieus twaalfpuntenprogramma. Politieke sleutels voor een betere en betaalbare gezondheidszorg, noemt hij het. Bij de staatshervorming van 1980 werd de gezondheidszorg slechts gedeeltelijk gesplitst. De federale overheid blijft bevoegd voor de organieke wetgeving, voor de programmatie en financiering en voor de verplichte ziekteverzekering. Dat is niet vol te houden, zegt Remans. De staatshervorming terugschroeven is onmogelijk, daarom moet ze verder worden uitgewerkt. Een ander heikel punt is een nieuwe rol voor - geen afschaffing van - de ziekenfondsen. Het verplichte stelsel moet worden losgemaakt van het vrije stelsel, groeps- of aanvullende verzekeringen. Die moeten via de vrije markt verlopen, terwijl de ziekenfondsen in de eerste plaats de uitvoerders van het verplichte stelsel blijven. Aldus de auteur. Hij stelt het voor als denksporen, technisch niet uitgewerkte oplossingen. Er zal in elk geval vanaf het najaar weer zwaar gepalaverd worden over deze en soortgelijke onderwerpen. Jan Remans - De hemel op aarde?/ Over de betaalbaarheid van gezondheidszorgen in Belgie - 2003, Leuven, Acco, 126 blz., 19,80 euro, ISBN 90-334-5358-5.