Deugddoende consulting

Het is natuurlijk wel genant. Stel je voor. Je bent voorzitter van de raad van bestuur van de Belgische spoorwegen en de minister van Mobiliteit zaagt al maanden aan de poten van je stoel. Ook het liberale kamp wil komaf maken met het CVP- en PS-bastion. Die raad van bestuur lijkt nergens op, zo krijg je te horen, daar gaan we eens goed in rommelen. Je vindt dat je schromelijk onrecht is aangedaan en om je gelijk te bewijzen huur je een van de grote consultants in - als de ministers audits bestellen aan de lopende band waarom zou jij het dan niet doen? Het is toch allemaal geld van de belastingbetaler. Bovendien ben je er rotstvast van overtuigd, na het betalen van enkele (tientallen?) miljoenen voor het geleverde studiewerk weliswaar, een stevige schouderklop te krijgen van de consultant in kwestie. Jazeker, meneer de voorzitter, uw raad van bestuur werkt voortreffelijk.De conclusie van het KPMG-rapport over de NMBS luidt echter: de raad van bestuur werkt niet naar behoren. Met zoveel woorden staat het er niet in. We lezen wel dat de consultant tegenover twee sterke punten, zeven zwakke heeft gevonden. En die sterke zijn dan nog van bedenkelijk allooi: de wil is aanwezig om de principes van corporate governance te optimaliseren en de bestaande strategie inzake ABX blijkt succesvol te zijn... Aan de andere kant staan: een zoek geraakt vertrouwen tussen raad en aandeelhouder; politisering; weinig aandacht voor strategie, risk management en interne controle; te veel aandacht voor operationele zaken; geen onafhankelijk toezicht door het grote aantal directieleden in de raad, enz. Als schouderklopje kan dat tellen. Met andere woorden: het inschakelen van een consultant om te bewijzen wat iedereen al wist, heeft dit keer gefaald. Of toch niet?Doet die raad het nu echt zo slecht, of lijkt het rapport van KPMG nergens naar? Dat laatste is de mening van een groot deel van de bestuurders, dat laat zich raden. Over de opmerking dat de raad gepolitiseerd is, kan je een boom opzetten. De grootste aandeelhouder (99%) is de staat en dus is het nogal logisch dat die de bestuurders kiest. Als die in alle ernst zijn gekozen, is de raad dan gepolitiseerd? Een van de bestuurders merkte gisteren terecht op dat na Wilfried Martens, dezer dagen ook Jean-Luc Dehaene een aardige stuiver bijverdient als bestuurder in privé-bedrijven. Dus mag een politicus zitting hebben in een privé-onderneming, maar niet in een staatsbedrijf?Overigens komt de NMBS er in de benchmarking niet zo slecht uit. De vergelijking werd gemaakt met Solvay, Electrabel, De Post, BIAC, Belgacom en drie andere spoorwegmaatschappijen. Wat blijkt? Iedereen - ook de NMBS - heeft een auditcomité, behalve Electrabel. De NMBS-raad vergadert meer dan welke ook, samen met De Post en SBB. De NMBS heeft geen benoemingscomité, maar De Post, Electrabel, Solvay en de SNCF evenmin. De NMBS heeft 18 bestuurders, maar DB heeft er meer en SNCF, Belgacom en Electrabel hebben er evenveel. Blijft enkel de aanwezigheid van directeurs (6 bestuurders van de 18) die nergens anders zo groot is. Conclusie: het kan beter, maar de NMBS doet het niet slechter dan andere bedrijven. Met het tienjarenplan dat 150 miljard meer kost dan gebudgetteerd, krijgen de ministers binnenkort heel andere katten te geselen. Guido MEEUSSEN