Advertentie
Advertentie

Dieren

In het jaar 1972 nam pianist Misha Mengelberg een duet op met zijn beroemde parkiet Eeko. (Het staat op de ICP-elpee nummer 015, samen met een teruggevonden stuk van het Mengelberg Trio met saxofonist Eric Dolphy die overigens graag naar het gezang van vogels luisterde voor inspiratie. Eeko is later, als ik me goed herinner, in tragische omstandigheden om het leven gekomen). Het ICP (Instant Composers Pool) Orchestra noemde in de jaren negentig twee cds Bospaadje Konijnehol, naar de gelijknamige suite van alweer Mengelberg. De verbazende cellist Tristan Honsinger maakte nog niet zo lang geleden een cd die The camel heet, terwijl de al even verbazende saxofonist Tobias Delius het bij de egel zocht: van hem verscheen de cd The heron. Dan zwijg ik nog van wijlen het Clusone Trio (Michael Moore, Ernst Reijseger, Han Bennink) die op het overigens meesterlijke album Rara avis het vogelrijk verkenden of van het Willem Breuker Kollektief dat ik lang geleden vermomd als een paard door de gelagzaal van café de Muze zag paraderen. (Of dat laatste veeleer cabareteske geval in dezelfde categorie als de andere fenomenen thuishoort, weet ik niet helemaal zeker). Dit is nog maar een kleine greep uit het hoofdstuk Dieren in de jazz en de improvisatiemuziek in Nederland. En nu slaat het ICP-label alweer toe met dierkundige albums van het ICP Orchestra en van Tobias Delius. Het kwartet van die laatste (met Honsinger, bassist Joe Williamson, Han Bennink) speelt op Pelikanismus stukken die Gestreken eend heten, Belly can of Die like a duck. Achterop de hoes staat een foto van de hond Ernie, voorop tekende Bennink vier eendeportretten. De stukken doen me met hun verrassende, ongerijmde wendingen denken aan die boekjes met in stroken geknipte afbeeldingen waarmee je zelf merkwaardige dieren kunt samenstellen. Mooi kwartet. Ook het album van ICP heeft iets met een hond (Ernie? Niet aan de kinderlijke afbeelding te zien). Naast het titelstuk Oh, my dog, bevat de cd ook nog de nummers Oh my deer! en Wild turkey (allemaal van de hand van Tristan Honsinger), plus stukken die nu eens niets met dieren hebben te maken, althans niet literair of qua titel. Het negenkoppige orkest mengt stukken van, zoals al gezegd, Honsinger, maar ook van Mengelberg en de rietblazers Michael Moore en Ab Baars met orkestrale improvisaties zij zijn wellicht de enige band van dit formaat in staat om de chaos die zodoende ontstaat te vatten in de heldere zegging en beknoptheid van een geslaagd nummertje op een oude 78-toerenplaat. Zoals steeds bij Mengelberg en ICP waait er wel heel veel voorbij een delicaat ontsporend contrapunt, echos van Ellington, fanfares, serieuze muziek. U moet natuurlijk ook nog weten dat Misha Mengelberg steeds reist in het gezelschap van een kleine giraffe die hem bij het spelen van een foute noot in de enkels komt bijten. Ik geloof dat hij Tilly heet. Over die dieren moeten we maar eens verder nadenken, gezellig in de donkere dagen voor de kalkoen op tafel moet. Zouden zij iets in de muziek moeten uitvergroten, zoals ze dat met de menselijke psyche doen in tekenfilms en stripverhalen?Over free jazzVanavond nog gaat in het kunstencentrum België in Hasselt de documentaire Inside out in the open in Europese première, gevolgd door een concert van het trio Bobby Few-Alan Silva-Sunny Murray (piano-bas-drums, free jazz-helden van het eerste uur). De film van regisseur Alan Roth belooft an expressionist journey into the music known as free jazz. Roth praatte met leden van de eerste free generatie - Marion Brown, John Thcicai, Roswell Rudd, Alan Silva en Jospeh Jarman - en met jongere muzikanten die rechtstreeks door hen werden beïnvloed Matthew Shipp, Susie Ibarra. Roth legt momenteel ook de hand aan een film over het legendarische New York Art Quartet, dat vorig jaar voor het eerst in vele jaren weer bij elkaar kwam (terzijde: na het helaas nogal matige reünie-album voor DIW records doet het gerucht de ronde dat John Zorn de oorspronkelijke saxofonist John Tchicai zou vervangen). Roth lijkt dus vast van plan licht te werpen op deze ondergewaardeerde en slecht gedocumenteerde maar wel invloedrijke periode. De regisseur is zelf aanwezig voor een publiek gesprek met de musici. Herleven de dagen van de free jazz? Ik ben niet de eerste die bescheiden belangstelling en intense nieuwsgierigheid merk bij een jong, vaak met de experimentele rock vertrouwd publiek. Rob LEURENTOPICP Orchestra Oh, my dog! (ICP)Tobias Delius Quartet Pelikanismus (ICP)Inside out in the openfilm van Alan Roth/ Concert Few-Silva-Murray, woensdag 19 december, centrum België, Hasselt, telefoon 011-22 41 61, users.skynet.be/kunstencentrumbelgie