'Dit opent perspectieven voor het vredesproces'

(tijd) - 'Wie Sharon ook opvolgt, die nieuwe leider heeft nooit de binnen- en buitenlandse machtsbasis die Sharon de kans bood zijn beleid eenzijdig op te leggen aan de Palestijnen. Zijn verdwijnen biedt daarom perspectieven voor een hervatting van het vredesproces.' Mouin Rabbani, een senior analist van de International Crisis Group, gelooft niet dat het wegvallen van Sharon slecht nieuws is voor wie hoopt op een duurzame vrede tussen Israëli's en Palestijnen. interview

De International Crisis Group is een onafhankelijke niet-gouvernementele organisatie die wereldwijd werkt aan conflictpreventie. Vanuit de Jordaanse hoofdstad Amman zoekt Mouin Rabbani voor de organisatie naar oplossingen voor het Israëlisch-Palestijnse conflict.

Sharon verdwijnt zo goed als zeker van het politieke toneel in Israël. Met zijn nieuwe partij Kadima had hij de haviken bij Likoed van zich afgeschud. Is zijn verdwijnen een zware klap voor het vredesproces?

Mouin Rabbani: 'Ik meen integendeel dat zijn verdwijnen nieuwe perspectieven kan bieden voor de hervatting van een vredesproces, dat onder zijn premierschap nooit bestaan heeft. Sharon heeft het Israëlische leger dan wel teruggetrokken uit de Gazastrook, in wezen bleef hij geloven in een militaire oplossing voor een conflict dat militair nooit kan worden opgelost. Het duidelijkst bleek dat uit zijn weigering de Palestijnen als gelijkwaardige partner te aanvaarden in een vredesdialoog. Eerst gebeurde dat met het excuus dat Yasser Arafat onbetrouwbaar was. Toen die werd opgevolgd door Mahmoud Abbas bleek al snel dat Sharon vooral problemen had met het bestaan van een nationale Palestijnse beweging. Hij bleef systematisch een politiek van unilateralisme volgen.'

Maar de kans is groot dat hij nu wordt opgevolgd door een ultra als Benjamin Netanyahu. Met hem aan het roer lijkt de kans op vrede nog verder weg.

Rabbani: 'Vooreerst is het nog niet zeker of bij het verdwijnen van Sharon Netanyahu de volgende premier wordt. Netanyahu is voor de Arbeiderspartij van Amir Peretz een makkelijker doelwit dan Sharon. Laten we dus even wachten op de verkiezingen van 28 maart, om te zien hoe de kaarten daarna liggen.'

'En zelfs als Netanyahu de verkiezingen wint, valt nog te bezien wat hij met die zege kan uitrichten. Hij is natuurlijk een nog veel grotere havik dan Sharon. Die kon je als een pragmatische havik omschrijven. Hij verwierp het vredesproces, maar creëerde wel eenzijdige feiten om zijn wil op te leggen aan de Palestijnen. Netanyahu is een ideologische ultra. Als het van hem afhangt, komen er ook geen stappen op het terrein meer. Maar zal hij dat hard kunnen maken? Sharon kon zich zijn beleid van unilateralisme veroorloven omdat zijn binnen- en buitenlandse machtspositie enorm sterk was. Hij domineerde de Israëlische politiek en kon tegelijk rekenen op de bijna onvoorwaardelijke steun van de belangrijkste internationale partijen. Dat gold zeker voor de VS, maar ook voor Europa. Iemand als Netanyahu, of om het even welke opvolger, zal veel zwakker staan. De internationale gemeenschap liet zich leiden door Sharon. Misschien gaat ze nu opnieuw een krachtdadiger vredespolitiek voeren. Ik wil daar niet te optimistisch over doen. Maar er worden toch kansen gecreëerd.'

De Israëlische regering heeft steeds gezegd dat er met de Palestijnen niet kon worden onderhandeld omdat er geen stabiel en sterk leiderschap was. Is de ironie niet dat Israël nu in zo'n periode van instabiliteit kan belanden?

Rabbani: 'Ik verwacht niet dat het Israëlische politieke systeem even onstabiel wordt als het Palestijnse. Het steunt veel meer op instellingen en processen dan op individuen. Het wegvallen van een leidersfiguur heeft er minder dramatische gevolgen. Vergeet niet dat het Palestijnse politieke systeem moet overleven onder een bezetting. Sharon creëerde bewust instabiliteit in de Palestijnse gebieden, zodat hij die daarna kon aangrijpen om te weigeren te onderhandelen.'

Hoe zullen de Palestijnen reageren op het wegvallen van Sharon?

Rabbani: 'De gemiddelde Palestijn zal er met vreugde op reageren. Hoogstens betreuren sommigen dat er geen kans meer is hem net als Milosevic voor een internationale rechtbank te brengen. De geschiedenis van de bemoeienissen van Sharon met de Palestijnen is vooral met bloed geschreven. Zijn rol bij de bloedbaden in de vluchtelingenkampen van Shabra en Shatilla is nog niet vergeten.'

'De politieke reacties zullen anders liggen. Op korte termijn zullen de Palestijnse leiders vooral bevreesd zijn voor een verscherping van de Israëlische houding. Je krijgt nieuwe leiders en een verkiezingscampagne waarin de rivalen zich zullen profileren door nog hardere maatregelen tegen de Palestijnen te nemen. Maar op langere termijn zullen ze er niet rouwig om zijn dat ze van Sharon af zijn. Zijn opvolger zal zich moeilijk kunnen permitteren hen te negeren zoals Sharon deed.'

Ivan BROECKMEYER

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud