Don Quichote

Het Vlaams Radio Orkest brengt de komende week onder leiding van zijn chef-dirigent Yoel Levi werk van Strauss, Dallapiccola en Ligeti. In het symfonisch gedicht Don Quichote bewees Strauss eens te meer dat hij een onovertroffen meester is in de muzikale typering van karakters en verhalen, zonder dat hij de innerlijke muzikale logica van een compositie uit het oog verliest. Met een meesterlijke orkestratie laat Strauss het orkest nu eens delicaat, dan weer ironisch en flamboyant klinken. Tijdens de concerten in Mechelen en Gent is de jonge Hongaarse violist Barnabas Kelemen - hij was derde Laureaat van de Internationale Muziekwedstrijd Koningin Elisabeth van België 2001 solist in het veeleisende Vioolconcerto van György Ligeti. De solist dient in dit werk geregeld samen te smelten met het orkest om zo fluisterzacht een microtonale klankwolk te vormen, een techniek die kenmerkend is voor tal van Ligetis composities. In Brugge vertolkt Kelemen het Vioolconcerto van Peter Tsjaikofski. In dat werk, bestemd voor vioolvirtuoos Leopold Auer, verwerkte Tsjaikofski zigeunermuziek die hij in kozakkenkampen in de buurt van Moskou had gehoord. Toen Auer het concerto voor het eerst zag, verklaarde hij het meteen onspeelbaar. Uiteindelijk was het Aldolph Brodsky die Tsjaikofskis Vioolconcerto vier jaar later in Wenen creëerde. De befaamde criticus Eduard Hanslick hanteerde andermaal zijn scherpe pen: De Russische componist Tsjaikofski is zonder twijfel een opgeblazen talent. Zijn recentste werk is een lang en pretentieus vioolconcerto. Het werk begint sober, muzikaal, en niet zonder spirit, maar al gauw wordt het vulgair. De viool wordt niet langer bespeeld maar ze wordt geslagen, afgeranseld en gemarteld. We kregen ordinaire trekken te horen, we hoorden vloeken, we roken vodka. Tsjaikofskis Vioolconcerto reikt ons voor het eerst de gedachte dat ook muziek beluisteren, stinken kan. Wees gerust: het zou niet lang duren vooraleer het werk wereldwijd uitgevoerd en bejubeld werd. Sint-Romboutskathedraal (Mechelen) do 26 sep, 20 uur 015/29.78.82De Bijloke (Gent) vr 27 sep, 20 uur 09/266.70.40PSK (Brussel) za 28 sep, 20 uur 02/507.82.00Concertgebouw (Brugge) zo 29 sep, 17 uur 070/22.33.02SavallConcerten met Jordi Savall zijn niet zelden unieke belevenissen. Het Festival van Vlaanderen in Gent nodigde Savall uit met zijn ensemble Concert des Nations, dat hij in 1989 oprichtte om muziek uit de periode 1600-1800 te vertolken. Van bij hun eerste optredens dook de muziek van Monteverdi geregeld op in hun programmas. Zo nam Savall de opera LOrfeo op en hij verdiepte zich eveneens in de late madrigalen van Monteverdi. In Gent staan naast enkele madrigalen ook het beroemde Combattimento di Tancredi e Clorinda op het programma. Het is een uitgebreide scène voor drie stemmen en ensemble waarin Monteverdi experimenteert met de expressieve tekstuitdrukking. Om extreme gevoelens zoals woede weer te geven, gebruikte Monteverdi de stile concitato, een techniek die ook in de Madrigali guerrieri et amorosi geregeld aan bod komt.De Bijloke (Gent) do 26 sep, 20 uur 09/233.77.88MahlerDe Japanse dirigent Kazushi Ono debuteerde deze week als muziekdirecteur van de Munt met Elektra van Strauss; ondertussen bereidt hij met hetzelfde orkest ook een uitvoering van Mahlers Tweede Symfonie voor. Het werk dat in 1895 in première ging, kende een moeilijke ontstaansgeschiedenis. Aan de drie delen die Mahler eerst afwerkte, voegde hij zijn Wunderhornlied Urlicht toe. Uiteindelijk vatte hij het idee op net als Beethoven in zijn Negende Symfonie een grootse finale met toevoeging van het koor te componeren. Op de begrafenis van de beroemde dirigent Hans von Bülow hoorde Mahler het Auferstehn-koraal op een tekst van Klopstock. Mahler bewerkte de tekst enigszins zodat hij de boodschap naar zijn hand kon zetten. Het tafereel van het Laatste Oordeel wordt in de finale van de Tweede Symfonie op een wel heel persoonlijke manier geïnterpreteerd: Mit Flügeln, die ich mir errungen, in heissem Liebesstreben werdich entschweben zum Licht, zu dem kein Aug gedrungen! Sterben werdich, um zu leben!, klinkt het bij Mahler en Klopstock.Paleis voor Schone Kunsten (Brussel) zo 29 sep, 20 uur, di 1 okt, 20 uur en di 8 okt, 20 uur 070/23.39.39Weense KlassiekDe Filharmonische Vereniging biedt deze week twee concerten waarin de drie spilfiguren van de Weense Klassiek, Haydn, Mozart en Beethoven, uitgevoerd worden door ensembles die gespecialiseerd zijn in de vertolking op authentieke instrumenten. De Haydn Sinfonietta Wien is voor het eerst te gast in België. Dit ensemble maakte een integrale opname van de ouvertures van Haydn en brengt in het Conservatorium van Brussel de ouverture tot de opera Orfeo ed Eurdice. Salieri en Beethoven vervolledigen het programma. Van Ludwig van Beethoven zijn enkele scenia en arias te horen, waaronder Ah! Perfido opus 65 dat werd geschreven voor de sopraan Josepha Duschek, voor wie ook Mozart een aantal beroemde arias maakte. Enkele dagen later staat Concerto Köln en Andreas Staier in dezelfde zaal met het Derde Pianoconcerto van Ludwig van Beethoven en de Haffnersymfonie van Mozart. Het is de eerste symfonie die Mozart in Wenen componeerde, maar die eigenlijk ontstond uit een serenade die voor Salzburg bestemd was. Het is duidelijk dat deze symfonie, hoewel ze haar wortels heeft in een serenade - vol subtiliteiten en creatieve ideeën zit, kwaliteiten die reeds duidelijk vooruitwijzen naar de grote symfonische meesterwerken die Mozart tijdens de laatste jaren van zijn leven zou componeren.Haydn Sinfonietta Wien Conservatorium (Brussel) vr 27 sep, 20 uur 02/507.82.00Concerto Köln - Conservatorium (Brussel) ma 30 sep, 20 uur 02/507.82.00Samenstelling: Tom EELEN