Advertentie
Advertentie

Dure SMSjes, fraude en ethiek

Heel wat mensen geven deze dagen veel meer euros dan gepland uit aan spelletjes via de gsm. Dat komt door loterijen die mooie prijzen voorspiegelen. Om te winnen moet je niets meer doen dan een kort SMS-bericht sturen naar het juiste telefoonnummer. Zon bericht kost bijvoorbeeld een euro. Maar ergens, in het beste geval, staat vermeld dat je een aantal berichten gaat terugkrijgen, die ook elk een euro kosten. In die berichten staat niets meer dan een aanmoediging om nog berichten te sturen, want je hebt bijna gewonnen. Gevolg: duizenden mensen die zich bedrogen voelen, enkele tientallen die een klein fortuin hebben gespendeerd voor ze hun telefoonrekening krijgen en zich bewust worden wat er aan de hand is.Fraude en verleiding hebben altijd in alle media bestaan. De komst van de elektronische media heeft dat alleen versneld en versterkt. Toen rond 1990 de 077-telefoonnummers verschenen, deed hetzelfde zich voor. Die nummers rekenen af tegen een hoger tarief waarvan een deel naar de aanbieder van de dienst gaat en een deel naar de telefoonmaatschappij. Toen ook al spendeerden mensen vaak onbedoeld veel te hoge happen uit hun gezinsbudget aan goed verpakte fraude, sekslijnen en babbelboxen. Toen de zaak via klachten bij ombudsman en gerecht uit de hand dreigde de lopen, werden een aantal maatregelen genomen. Seksadvertenties werden wettelijk gereglementeerd (voor seksdiensten mag sowieso geen publiciteit worden gemaakt) en er werd een nieuwe telefoonnummergroep, 0900 tot 0903, ingesteld voor de ernstige informatiediensten. Een ethische commissie zou waken over de toepassing.De stoom ging van de ketel, de markt paste zich aan en de sociale storingen ebden grotendeels weg. Je kon wel zien dat er voortdurend kleine overtredingen waren, nu nog altijd, maar blijkbaar niet groot genoeg om weer een schandaal te veroorzaken. Normaal zou de ethische commissie moeten waken en niet wachten tot zon schandaal uitbrak, maar in dit geval kon dat niet, omdat de ethische commissie nooit heeft gefunctioneerd.We zijn nu meer dan tien jaar verder, en kijk, de techniek heeft niet stilgestaan. Er zijn meer telefoonmaatschappijen gekomen, de tarieven en dus ook winstmogelijkheden zijn drastisch veranderd, en er zijn nieuwe technieken gekomen. De mobiele telefoon is gemeengoed geworden, en met de mobiele telefoon zijn de korte tekstboodschappen, SMS, opgedoken. En daar bovenop een facturatiesysteem dat de verzender van de boodschap toelaat dat de bestemmeling betaalt.Kassa kassa voor de telefoonmaatschappijen. Bij elk verzonden bericht verdienen zij aan de trafiek, én een deel van het speciale hogere tarief voor de speciale berichten. Er is geen controle op wie wat doet, en de gebruiker wordt vaak niet of nauwelijks geïnformeerd over prijs en gevolgen. Alle SMS-spelletjes zijn zuiver gericht op de impuls: doe mee, en doe het nu. Niet nadenken: deelnemen.Er doet zich hetzelfde voor als een halve generatie geleden. En de telefoonmaatschappijen hebben dezelfde reactie: wij zijn niet de fraudeurs, wij kunnen niet beletten dat oneerlijke personen onze netwerken gebruiken om mensen geld uit de zakken te kloppen met frauduleuze spellen. Jawel, dat kunnen ze. Maar als ethische beschouwingen nodig zijn, over hoe je eerlijk handel drijft, dan wordt het zicht wel eens vertroebeld door commercie. Met anderen woorden: de telefoonmaatschappijen zullen maar een halt aan fraudeurs toeroepen als de wet of de publieke opinie hen verplicht. De wet blijft schromelijk in gebreke, want in andere landen zijn de ethische commissies over telefoondiensten intussen aangepast aan de nieuwe technieken en marktsituatie, en worden heel wat sociale storingen voorkomen.Waarom niet in België? Omdat er nergens een minister of bestuursniveau verantwoordelijk is voor de controle. De ethische commissie zit administratief onder het BIPT, dat alleen voor technische controle bevoegd is. De inhoud van media is een gemeenschapsbevoegdheid, maar dat kan hier niet van toepassing zijn, omdat het zou conflicteren met het federaal organiseren van telefonie. Intussen doet Justitie niets om het wettelijke kader aan te passen, en Economische Zaken doet ook niets, hoewel alle wetten op de handelspraktijken in principe volstaan om de hele zaak te regelen.Dus zal op een goeie keer de druk weer op de ketel komen. Het probleem met de frauduleuze SMSjes zal dus nog toenemen. En binnenkort staan er opnieuw andere technologieën klaar, die met plezier door fraudeurs zullen worden geadopteerd. De bestrijding zal weer complexer worden, en de wet zal het weer niet gepland hebben, als er al één zal zijn. De strijd tegen zulke misbruiken wordt steeds moeilijker, omdat de technologie steeds complexer wordt, maar vooral omdat al meer dan tien jaar geen fundamenten voor de bestrijding van altijd dezelfde doodeenvoudige fraude zijn gelegd.