Een lange, hete zomer

Of de aarde nu opwarmt of niet, de zomer van 2003 wordt alvast een van die zomers die nooit lijken te eindigen. Weerdeskundigen voorspellen dat augustus nog warmer wordt dan juli en dat wil wat zeggen. De activiteit in de westerse wereld volgt meteen het zomerritme, de vakantie slaat in alle hevigheid toe, met eindeloze files en gigantische bosbranden. De Britse premier, Tony Blair, en de Amerikaanse president, George W. Bush, gaven de voorbije week elk hun traditionele persconferentie voor ook zij op vakantie trokken. De ene trekt naar Barbados, naar een eenvoudig optrekje van sir Cliff Richard, de andere houdt het simpel, zijn ranch in Crawford. De vragen op hun persconferentie gingen essentieel over hetzelfde: het hoe en het waarom van de oorlog tegen Irak en vooral de manier waarop die oorlog is verkocht. Beiden mogen nu dan wel genieten van hun welverdiende rust, dat betekent nog niet dat ook hun problemen meteen op vakantie trekken. In Irak brandt van alles, behalve bossen dan. Voor Blair wordt de manipulatie van de bewijsvoering tegen de Iraakse overheid een zeer netelig punt. Niet alleen omdat de wapenexpert David Kelly de dood werd ingedreven, maar omdat steeds duidelijker wordt dat het hele dossier tegen Irak op bijzonder los zand is gebouwd. Het handelsmerk van de Britse premier heette 'vertrouwen' en had op zich niets te maken met politiek. Dat vertrouwen zorgde ervoor dat Blair de langstregerende Labour-premier sinds mensenheugenis is. Het dossier van de zelfmoord van Kelly zou de politieke reputatie van Blair wel eens een fatale knauw kunnen geven, hoewel hij al aangegeven heeft dat hij nog zin heeft in een derde ambtstermijn. Ook bij president Bush speelt het dossier-Irak volop. Het aantal dode Amerikaanse soldaten blijft gestaag groeien. De aanslagen tegen de Amerikaanse bezettingstroepen zorgen ervoor dat de aanhang in de VS om de oorlogsinspanning vol te houden even gestaag afneemt. Bush erkende wel deemoedig dat hij zelf achter de verzonnen Nigeriaanse urianiumconnectie zit. Documenten moesten bewijzen dat Saddam Hoessein in Nigeria nucleair materiaal had aangekocht. Puur verzonnen en gebaseerd op valse documenten. Daar kon iedereen achter komen die op het internet met de zoekmachine Google overweg kan. Opmerkelijk is dat Bush zelf mea culpa slaat en zo zijn veiligheidadviseur Condoleezza Rice uit de wind zet. Saddam Bush heeft wel inmiddels alle aandacht van de massavernietigingswapens naar Saddam Hoessein verlegd. De verdreven dictator sart steeds meer de Amerikaanse troepen. De zonen van Saddam zijn inmiddels gedood en breed in beeld gebracht, op de hoofdprijs is het nog even wachten. De Amerikaanse militairen verzekeren dat ze de gewezen dictator op de hielen zitten en dat het een kwestie is van enkele dagen. Maar na de dood van Saddam heeft hij al tweemaal een boodschap gericht aan de Irakezen, en dat in enkele dagen tijd. Als psychologische oorlogsvoering kan dat eveneens tellen. De Amerikaanse regering mikt op een snelle uitschakeling van Saddam. Voor de gouden tip hebben ze 25 miljoen dollar veil. In het geval van de zonen werkte het alvast. De redenering is eenvoudig: als Saddam is uitgeschakeld, dan zal de Iraakse bevolking plots een stuk vriendelijker zijn tegenover de buitenlandse bezettingstroepen. Dat moet nog blijken. Het is blijkbaar veel eenvoudiger een land met een blitzkrieg te veroveren, dan permanent orde en rust te garanderen. En ook bij de Iraakse tegenstanders van Saddam begint de wrevel over het Amerikaanse optreden te groeien. De zucht naar zelfbestuur en zelfbeschikking groeit met de dag. En wordt ook met meer nadruk verwoord. De VS ronselen nu bevriende troepen om de fragiele vrede te bewaken. Voorlopig zonder VN-vlag omdat daar nog te diepe wonden met het verleden liggen en vooral omdat de VS zelf het initiatiefrecht niet uit handen willen geven. Of in deze een compromis mogelijk is, blijft onduidelijk. Misschien dat de internationale diplomatie in het najaar toch nog een compromis kan klaarstoven. Maar veel zal dan afhangen van hoe de zomer in Irak is verlopen en of Saddam inderdaad bij de lurven wordt gevat. Liberia Dat initiatiefrecht krijgen de West-Afrikaanse troepen wel in Liberia en ook de VN-troepen die in hun zog naar Afrika zullen afzakken. De VS willen in dit conflict niet verder gaan dan logistieke steun aan de troepen. Maar zelf troepen inzetten, dat zit er niet meer in. Daarvoor is het Somalische trauma allicht te groot en ligt Liberia veel minder strategisch dan Irak. De bodemrijkdom is evenmin bodybags waard. Nochtans is het Liberiaanse conflict bloedig en is president Charles Taylor geen doetje, maar wellicht acht de Amerikaanse regering het moment niet opportuun om in te grijpen en ligt een operatie veel te delicaat tegenover de eigen publieke opinie. Opvallend is dat de VS het conflict in Liberia aangrijpen om nog maar eens de macht van het Internationaal Strafhof uit te hollen. In een ontwerpresolutie over Liberia, die voorligt in de VN-Veiligheidsraad, is uitdrukkelijk bepaald dat de soldaten die deelnemen aan een operatie in Liberia vrijgesteld worden van mogelijke vervolging door het hof. Het geeft aan dat de VS zich niet kunnen verzoenen met een internationaal organisme dat waakt over de misdrijven tegen de menselijkheid. Een oorlog uitvechten voor de 'goede zaak' is een ding, erop afgerekend worden een ander.