Een proper geweten

Het filmfestival van Gent grijpt elk jaar in het programmaonderdeel Geheugen van de Film terug op klassiekers en vergeten cinema. Dit jaar staat dat programma onder de noemer Gestoorde Beelden in het teken van de geestelijke gezondheid en cinema. Naast een reeks onvergetelijke films waaronder John Cassavetes A Woman Under The Influence (1974), focust Mental Hygiene: American Classroom Guidance Films 1947-1961 drie dagen op de Amerikaanse propaganda- en voorlichtingsfilm. Ken Smith, auteur van het kritische analytische naslagwerk Mental Hygiene: Classroom films 1945-1970, stelde een programma van voorlichtingsfilms samen die in het in crisis verkerende naoorlogse Amerika aan de schoolgaande jeugd werden vertoond. De gastheer van de avonden leidt de filmpjes in en beantwoordt uw vragen.Mentale hygiënefilms zijn een typisch Amerikaans fenomeen. Tot voor dertig jaar dienden die voorlichtingfilms als verspreidingsmedium voor de waarden en normen van de natie en bereikten ze op het nieuwe continent miljoenen kijkers, voornamelijk schoolkinderen. Als ontspannend tussendoortje preekte Uncle Sam zijn waarden via 16 mm. De onderwerpen gaan breed: van het genot en de luxe dat modern comfort biedt over veroordelingen van drugsgebruik tot seksuele voorlichting of patriottische propaganda. Vandaag nog lachwekkender dan destijds ook de doorsnee Amerikaanse youngster veegde in de hoogdagen van de Mental Hygiene-films zijn laars aan de krukkige propagandaboodschap leggen deze merkwaardige kortfilms massaredeneringen bloot die elke vorm van afwijkend gedrag wilden uitwissen. Opgezet naar analogie met de propagandafilms uit het Derde Rijk, zijn het vaak anonieme korte films die maar één doel voor ogen hebben: het in de strot rammen van de boodschap. Toch kenmerkten enkele productiehuizen zich door een bepaalde stijl: levenslust bij Instructional Films Coronet, apocalyptiek van de firma Centron of moraal bij Sid Davis Productions. In Gent maakt een selectie van twintig films uitgesmeerd over drie dagen (van 10 tot en met 12 oktober) de vormentaal van het genre duidelijk. Gegroepeerd rond drie programmas Manners, Menstruation, and The American Way, Dating, Delinquency, and Diversity en Conformity, Safety, and The Bomb worden films met veelzeggende namen als Girls Beware en What About Juvenile Delinquency vertoond.Gastheer van de avonden, Ken Smith, werkte ooit mee aan zulke films. Later stelde hij zich kritische vragen over hun bestaansreden, gebundeld in Mental Hygiene: Classroom films 1945-1970. Het boek is een chronologische geschiedenis van het genre en de vele subgenres verschillende velden als dating of de bom komen aan bod maar is bovenal een snijdende en amusante analyse over het mechanisme van de angst en van de krampachtige strategie om zich ertegen te beschermen.Ive STEVENHEYDENS Mental Hygiene: American Classroom Guidance Films 1947-1961, van 10 tot 12 oktober in Film-Plateau, Paddenhoek in Gent. Info: 09/242.80.60 of www.filmfestival.be.