Eerst de muziek

Toen violist Dirk Vermeulen door problemen met de linkerhand zijn solocarrière moest afbouwen, creëerde hij een eigen ensemble waarmee hij zijn muzikale creativiteit opnieuw gestalte zou kunnen geven. De doorgroeimogelijkheden van Sinfonia bleken al gauw te beperkt en daarom richtte Dirk Vermeulen tien jaar geleden het kamerorkest Prima La Musica op. De musici van Sinfonia kwamen uit het toenmalige BRT-orkest en omdat we steeds meer concertaanbiedingen kregen, waren ze uiteindelijk onvoldoende beschikbaar, zegt Dirk Vermeulen. Toen het aanbod kwam om the Messiah uit te voeren, zaten we klem en daarom begon ik met Prima la Musica. Het begon met een telefoonorkest, en omdat de eerste reacties zo positief waren, zijn we blijven doorwerken en zijn we tot een vaste groep gekomen.Naast de andere kamerorkesten en barokensembles wist Prima La Musica zich snel een vaste plaats te veroveren in het Vlaamse orkestenlandschap. Vermeulen: Van bij de oprichting wilde ik duidelijk maken dat we geen stempel wilden krijgen. Ons profiel is precies de veelzijdigheid. Als violist speelde ik bij Philippe Herreweghe Dido and Aeneas, met William Christie deed ik kamermuziek, maar een week later stond ook de vioolsonate van Richard Strauss op het programma. Dat wou ik transponeren naar het orkest.Prima La Musica profileerde zich van meet af aan ook als een kamerorkest dat de grenzen van het klassieke repertoire wilde overschrijden. Meteen na de oprichting van het orkest vroeg Jan de Wilde ons om met hem dertig voorstellingen te doen, vertelt Dirk Vermeulen. We speelden ook met Toots Thielemans en we brachten werk van de Cubaanse gitarist Leo Brouwer, die een klassiek orkest met flamenco combineerde. Klassieke muzikanten moeten ook met die muziek kunnen omgaan en uit diverse reacties bleek dat we ook bij deze niet-klassieke muziek de juiste toon konden treffen. Flexibel en stijlbewustDirk Vermeulen, die als violist bij Frans Brüggen en andere barokorkesten helemaal in de ban geraakte van de historische uitvoeringspraktijk, koos er toch voor om met Prima La Musica op moderne instrumenten te musiceren. De invloed van de barokbeweging is zonder meer een schitterende zaak geweest voor de interpretatie op moderne instrumenten, vertelt hij. Nu worden Bach, Haydn en Mozart tenminste ook stilistisch verantwoord door moderne orkesten gespeeld. Gelukkig wordt de discussie vandaag veel minder agressief gevoerd dan vroeger. Zowel Brüggen, Herreweghe, Harnoncourt als Gardiner werken nu met oude en moderne instrumenten. Het is niet meer het instrumentarium dat belangrijk is, maar wel de manier waarop er gemusiceerd wordt. De nadelen van moderne instrumenten, zoals een iets hardere strijkersklank en een moeilijkere balans tussen strijkers en blazers, wegen niet op tegen het feit dat men muziek uit diverse periodes kan spelen. Ik mag gerust stellen dat onze Händel en Haydn stilistisch in orde zijn, maar ik wil ook Bartok op een verantwoorde manier kunnen spelen. Wat Simon Rattle doet, is mijn grote voorbeeld: hij nam naast Mahler en hedendaagse muziek ook Haydn-symfonieën op met het orkest van Birmingham. Een moderne musicus moet flexibel zijn. We moeten die diverse stijlen wel geleidelijk opbouwen en niet meteen denken dat we overal een specialist in zijn. Maar als we muziek uit verschillende perioden geregeld op het programma plaatsen, groeien we geleidelijk tot een grote stijlflexibiliteit.NieuwsgierigMet zijn stijlbewuste Haydn-vertolkingen wist Prima La Musica zelfs een plaats op de Haydn-Festspiele in het kasteel van Esterhazy af te dwingen. Toch wil Dirk Vermeulen ook steeds meer recentere muziek op het repertoire plaatsen. Naast het Classicisme en het 19de-eeuwse repertoire zullen 20ste-eeuwse en nieuwe muziek steeds belangrijker worden. Ik ben acht jaar lang lid geweest van het Vlaams Mobiel Ensemble onder leiding van Eugène Lievens waarmee we actuele muziek speelden. Het is niet toevallig dat veel mensen uit de oude muziekbeweging ook nauwe banden met de nieuwe muziek hadden of hebben. Dat heeft te maken met nieuwsgierigheid: het leren kennen van iets wat je nog nooit gehoord hebt, heeft iets magisch. Ook in oude muziek halen we dingen naar boven die niemand meer kent. Toch is het moeilijk om een evenwicht te vinden tussen gedurfde programmas en de smaak van het publiek. We hebben vorig jaar een zeer mooi programma gespeeld met 20ste-eeuwse muziek van Lutoslawski, Frank Nuyts en de 14de symfonie van Sjostakovitsj. Er zaten helaas maar tweehonderd mensen in de zaal. Je wordt verplicht om de zogenaamde sandwichformule toe te passen. Nieuwe muziek moet verpakt worden met bekendere werken tenzij men naar gettofestivals als Ars Musica, Transit of Joint Venture trekt. Ik zou die eilandenstructuur willen doorbreken, maar dat is geen gemakkelijke opgave.Het strengste publiekEen vaste pijler in de programmering van Prima La Musica zijn de jongerenconcerten. Met Herwig de Weerdt, Warre Borgmans, Geert Hautekiet en Bart van Lierde werden programmas rond Bach, Stravinski en Schubert uitgewerkt. Dit jaar wordt er met Werner van Mechelen en Johan de Paepe aan Händel gewerkt. De interactie tussen tekst en muziek is bij Händel bijzonder interessant, zegt Dirk Vermeulen. Is het Prima La Musica en dan het woord of omgekeerd? Dat is een spanning die me geweldig bezighoudt. We willen af van een voorstelling die bestaat uit een loutere aaneenschakeling van nummers. Er moet een mooie spanningsopbouw komen.De jeugdprojecten zullen ook de komende jaren een belangrijke pijler blijven. Kinderen op jonge leeftijd confronteren met klassieke muziek wordt steeds belangrijker omdat er in de school maar weinig op dat vlak gebeurt, zegt Dirk Vermeulen. Tegelijk zijn deze projecten zalig om te doen. Kinderen zijn echter het strengste publiek: als er rumoer is, weet je meteen dat het niet goed is. Een volwassen publiek zal zwijgen, en je achteraf pas afkraken. In deze jongerenprojecten stoppen we heel wat tijd en energie om de kwaliteit te garanderen. Deze reeks kost handenvol geld, maar we willen er hard aan blijven werken omdat we aan het publiek van de toekomst moeten werken. Dat is enigszins opportunistisch, maar het is de enige manier om de toekomst van de klassieke muziek te verzekeren.Tom EELENPrima la MusicaSint-Martinuskerk (Asse) vr. 12 okt, 20.30 uur 02/466.78.21Stadhuis-Feestzaal (Vilvoorde) za. 13 okt, 20 uur 02/255.46.90Heilige Kruiskerk (Heuden-Destelbergen) vr. 19 okt, 20 uur 09/228.33.09Casino (Houthalen) za. 27 okt, 20.15 uur 011/60.06.30Sint-Quintinuskathedraal (Hasselt) di. 30 okt, 20 uur 011/22.99.33