Ekolonomie

De konferentie voor milieu en ontwikkeling in Rio de Janeiro heeft misschien niet opgeleverd wat velen ervan verwachtten. Veel meer dan vage beloften viel er in dit wereldcircus niet te bekijken. Toch spraken alle deelnemers van een sukses. En daar is een goede reden voor. Het is immers de eerste keer dat zoveel landen zich gezamenlijk engageerden voor de idee en de uitwerking van duurzame ontwikkeling. Dat engagement houdt in dat de ontwikkelingshulp over een totaal andere boeg moet worden gegooid. Steun voor projekten zal meer afhankelijk worden gemaakt van de impact op het leefmilieu, op korte en lange termijn. Maar Rio brengt ook onmiddellijke verplichtingen mee voor elke wereldburger. De westerse verspilzucht en overkonsumptie zadelen de planeet met ondraaglijke lasten op. Het zuiden pleegt, in zijn verlangen de ekonomische ontwikkeling van het westen bij te benen, eveneens roofbouw op het milieu. Een wijziging in de levenswijze zowel in Noord als in Zuid dringt zich op. De bewustwording hiervan zal wellicht het meest konkrete resultaat van de massa-happening zijn. Zelfs premier Dehaene, die niet zo happig was op de trip naar de Braziliaanse karnavalstad, is hier tot de overtuiging gekomen dat er iets moet gebeuren. En dat daar voor niet gewacht moet worden op het einde van de wereld. Het moet dan ook geen verwondering wekken als binnenkort niet meer Maastricht, maar Rio wordt ingeroepen om een aantal pijnlijke maatregelen door te voeren: taksen om het verbruik van bepaalde produkten te ontraden, belastingen op vervuilende produktieprocédés en dergelijke. Die initiatieven vormen een aanvulling op de door de kommissie gepropageerde ecotaks op het verbruik van niet-hernieuwbare energiebronnen en de uitstoot van koolstofdioxide. De uitlatingen van Dehaene zijn wellicht geen karnavaleske inval. Zij passen in het nieuwe ekonomische denken dat een ruime plaats openlaat voor ecologische motieven. VS-president George Bush zei voor de UNCED-vergadering dat de doorgedreven zorg voor het milieu de ekonomische groei in zijn land niet had vertraagd, wel integendeel. Het jongste rapport van de Wereldbank, dat speciaal voor de Aarde-top werd gekoncipieerd, maakt eveneens brandhout van de oude tegenstelling tussen ecologie en ekonomie. De kosten voor milieubescherming zijn hoog in reële termen, maar laag in verhouding tot de voordelen en potentiële winsten uit ekonomische groei. Volgens de Wereldbank zullen de meeste milieu-investeringen zichzelf dubbel en dik terugverdienen. Hoe dan ook, ecologische overwegingen zullen na Rio ook meer en meer geïntegreerd worden in het ekonomisch denken en handelen. Net zoals de inbedding van sociale overwegingen in de ekonomie sinds eind vorige eeuw, valt ook de ecologische dynamiek in het maatschappelijk leven niet meer te stuiten. In een land als Japan is ecologische zorg een element van industriële strategie geworden. Het zou mooi zijn indien Rio niet enkel bij de burger maar ook bij de bedrijfswereld tot een omkering van de levensstijl zou leiden. Milieu-overwegingen als motor voor technologische vernieuwing, kunnen op die manier tot marktvoordeel worden omgebogen.Kris VAN HAVER