Advertentie

'Enron zorgde voor snellere harmonisatie boekhoudnormen'

(tijd) - 'De Verenigde Staten beschouwden de harmonisatie van internationale boekhoudnormen lange tijd als het simpelweg overschakelen op de Amerikaanse boekhoudnormen. Dankzij de boekhoudschandalen op Wall Street zijn de VS meer open geworden.' Dat zegt Paul Volcker, voormalig voorzitter van de Amerikaanse centrale bank, in een gesprek met De Tijd. Volcker was tot begin dit jaar voorzitter van het International Accounting Standards Committee (IASC).

Van onze medewerker in New York

De 78-jarige Paul Volcker blijft een imposante verschijning. Niet alleen door zijn rijk gevuld curriculum vitae, maar ook fysiek. Met zijn twee meter torent hij boven iedereen uit. Volcker wordt voorts algemeen beschouwd als een gigant onder de centrale bankiers. Van 1979 tot 1987 was hij voorzitter van de Federal Reserve (Fed), de Amerikaanse centrale bank. Toen hij in 1987 de fakkel doorgaf aan Alan Greenspan, treurden de financiële markten in de overtuiging dat er nooit meer zo'n goede centrale bankier aan het hoofd van de Fed zou komen te staan.

Nu praat iedereen over Greenspan, maar Volcker legde met zijn gewaagde beleid de basis voor de economische voorspoed van de jaren 80 en 90. Volcker erfde bij zijn benoeming als Fed-voorzitter een gehavende Amerikaanse economie en een torenhoge inflatie. Vrijwel onmiddellijk besliste hij de rente met een ongeziene 4 procentpunt op te trekken. De Amerikaanse economie belandde in een recessie en de werkloosheid verdubbelde, maar het inflatiespook verdween. Tussen 1980 en 1983 daalde de inflatie van 13,5 procent naar 3,2 procent. De inflatie is sindsdien laag gebleven. Daardoor kreeg ook de economie voldoende ruimte om te herstellen.

Ondanks zijn pensioengerechtigde leeftijd blijft Volcker zeer actief. Zo was hij voorzitter van de VN-onderzoekscommissie die vorig jaar de fraude bij het Iraakse 'olie-voor-voedsel'-programma in kaart bracht. Dankzij zijn onafhankelijke geest en uitstekende reputatie werd Volcker ook voor een reeks andere mandaten gevraagd.

Een daarvan was het voorzitterschap van het International Accounting Standards Committee (IASC), de stichting boven de International Accounting Standards Board (IASB). De IASB vaardigt de internationale IAS/IFRS-boekhoudnormen uit. Volcker was van 2000 tot begin dit jaar IASB-voorzitter. De opdracht: de IAS/IFRS-normen en de Amerikaanse US GAAP-boekhoudregels naar elkaar toe laten groeien. Een werk van lange adem, want tot op vandaag bestaan er nog altijd geen eengemaakte boekhoudregels. De IASB en zijn Amerikaanse tegenhanger, de Financial Accounting Standards Board (FASB), kondigden eind februari aan tegen 2008 de belangrijkste verschillen tussen de IAS/IFRS-normen en US GAAP weg te willen werken.

De harmonisatie van de boekhoudnormen loopt blijkbaar niet van een leien dakje?

Paul Volcker: 'De harmonisatie gaat eigenlijk sneller dan verhoopt. Maar tegelijk zijn er nog grote discussies en onderwerpen waarover heel wat mensen ontevreden zijn. Er bestaan in de bedrijfswereld nog veel meningsverschillen over hoe de eengemaakte boekhoudnormen er nu juist uit moeten zien. Voorbeelden van controversiële boekhoudregels zijn de behandeling van fusies en overnames, en de boeking van activa volgens marktwaarde of 'fair value'. Dat laatste is het belangrijkste discussiepunt.'

De financiële instellingen vrezen dat het toepassen van 'fair value' op hun uitgebreide derivatenposities tot grote schommelingen in hun resultaten zal leiden. Deelt u die bezorgdheid?

Volcker: 'De volatiliteit is inderdaad een probleem. Toch denk ik dat de trading in derivaten volgens marktwaarde geboekt moet worden. Maar het is een moeilijke en technische discussie. Wat als er bijvoorbeeld geen grote liquide markt bestaat voor bepaalde activa? Hoe ga je dat oplossen?'

Waren de boekhoudschandalen bij Enron en Worldcom een katalysator voor de harmonisatie van de boekhoudnormen?

Volcker: 'De bedrijfsschandalen hebben aangetoond dat er problemen waren met de Amerikaanse boekhoudnormen. Tot dan hadden de Verenigde Staten de harmonisatie van internationale boekhoudnormen altijd beschouwd als het simpelweg overschakelen naar het Amerikaanse US GAAP. Dat was vanuit de typisch Amerikaanse instelling dat onze normen sowieso de beste waren. Na de schandalen zijn de VS meer open geworden en toonden ze zich bereid om meer samen te werken. Je mag bovendien niet vergeten dat veel Amerikaanse bedrijven internationaal actief zijn, wat de zin van internationale boekhoudnormen nog eens onderstreept.'

De schandalen hadden dan toch één positief effect_

Volcker: 'Twee positieve effecten. Naast de bereidheid van de VS om aan een echte harmonisatie te werken, hebben tientallen landen de voorbije jaren de internationale IAS/IFRS-normen ingevoerd. Dat waren landen die voordien geen boekhoudstandaarden hadden.'

'Bovendien heeft de Europese Unie vorig jaar de IAS/IFRS-normen bij wet verplicht voor alle beursgenoteerde bedrijven. Dat is een enorme stap. Op korte termijn betekent de invoering van die normen wel een grote last voor Europese bedrijven. Het kost veel geld en moeite.'

In de VS is er veel aandacht voor de boekhoudkundige verwerking van aandelenopties die aan het personeel worden toegekend. U wil het gebruik van opties ontmoedigen. Waarom?

Volcker: 'Er zijn betere manieren om het personeel te vergoeden. Aandelenopties hebben tot misbruiken geleid (omdat sommige bedrijfsleiders de winsten opkrikten om de aandelenkoers te zien stijgen en zo hun opties te kunnen verzilveren, nvdr). Bovendien hebben accountants in de VS zich altijd ongemakkelijk gevoeld bij het feit dat aandelenopties voor het personeel niet als kosten in de resultatenrekening geboekt werden. Inspanningen om daar iets aan te veranderen, werden steevast afgeblokt door politici. Vooral de technologiebedrijven hebben miljoenen dollars gespendeerd aan lobbying om een dergelijke wet te kelderen. Uiteindelijk kondigde Microsoft als eerste grote bedrijf aan dat het niet langer opties zou gebruiken als vergoeding. De IASB heeft ook gezegd dat opties als een uitgave geboekt moet worden, en de Amerikanen zijn daarmee akkoord gegaan. De beurswaakhond Securities and Exchange Commission (SEC) voerde vorig jaar de verplichting in om alle opties voor het personeel als kosten te boeken.'

Nog een teer punt in de Amerikaanse bedrijfswereld is de Sarbanes-Oxley-wet. Deze wet kwam er in de nasleep van de boekhoudschandalen en voerde strenge auditverplichtingen in. Bedrijven klagen nu over een overdreven administratieve last. Bent u een voorstander van Sarbanes-Oxley?

Volcker: 'Het grootste deel van de wet is heel constructief. Het enige waar de bedrijfswereld veel kritiek op heeft, is de eis om alle interne controleprocedures van een bedrijf te certificeren. Voor kleine bedrijven is dat een grote last. Maar dat stond niet in de originele wet.'

Zullen de nieuwe boekhoudregels en verplichtingen fraude voorkomen?

Volcker: 'Ik hoop het. Maar je hebt ook goede auditors nodig om de naleving van de boekhoudstandaarden te verzekeren.' `

Kris VAN HAMME

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud