Euroland bestaat

Vanaf 1 januari is euroland een feit: de grootste monetaire operatie ter wereld gaat haar laatste en definitieve fase in. Twaalf Europese lidstaten leveren hun eigen nationale munten in en gebruiken vanaf nu enkel nog de Europese eenheidsmunt.Volgens sommigen is de zo snelle realisering van de euro een mirakel, maar eigenlijk is de euro het meest tastbare bewijs dat indien de politieke wil aanwezig is om gezamenlijk iets te bereiken, dit ook effectief kan. De Europese integratie zoals ze met het Verdrag van Rome is aangevat, slaagt in nauwelijks 50 jaar in iets waar de Verenigde Staten 120 jaar voor nodig hadden: één gemeenschappelijke munt en één centrale bank. Als nu de Europeanen even trots worden als de Amerikanen over hun dollar, is de euro pas helemaal geslaagd.Uiteraard kan eindeloos worden uitgewijd over de economische, financiële en monetaire voordelen van de euro. De euro zal bijvoorbeeld gedragen worden door een economische zone die niet alleen de stabielste, maar ook de grootste ter wereld is: 12 landen met 300 miljoen mensen, die 19,4 procent van het wereldwijd nationaal product en 24 procent van de wereldhandel vertegenwoordigen, hetgeen meer is dan de Verenigde Staten.Op termijn zal de euro de concurrentie beter aankunnen met de dollar en voorbij de yen de tweede munt ter wereld kunnen worden. En de euro, zonder zelfs echt in de straat aanwezig te zijn, heeft reeds gezorgd voor gunstige economische factoren, zoals een lage inflatie, geen stijging en zelfs meestal een daling van de begrotingstekorten, een (opgelegde) beperking van de staatsschuld, goede economische groei en lagere rente.Vaak wordt gezegd dat de Europese burgers de grote winnaars moeten worden van de invoering van de euro. De euro zal ons inderdaad het leven makkelijker maken, wanneer overal in Europa de prijzen in dezelfde munt zijn uitgedrukt, wat leidt tot grotere prijstransparantie en betere prijsvergelijking. Het verdwijnen van wisselkoersrisicos en wisselkosten levert onmiskenbaar een groter betalingsgemak op voor de meer dan 100 miljoen mensen die jaarlijks door de Europese Unie reizen.Nog veel belangrijker is echter de symboolfunctie van de eenheidsmunt. De euro is het meest in het oog springende beeld van de actuele Europese integratie. Als van Helsinki tot Lissabon, van Den Haag tot Berlijn (en zelfs binnen afzienbare tijd tot in Warschau) de euro geldt als enig wettelijk betaalmiddel, moet en zal dit de Europese burger bewust maken te leven, te werken, zich vrij te bewegen en aankopen te doen in een eengemaakt Europa. Met de euro op zak heeft men constant het ideale middel om aan te voelen dat Europa concrete, zichtbare dingen doet, die dagelijks -bij elke betaling- worden gepercipieerd en die een duidelijk voordeel opleveren. Kortom, eindelijk zal de burger beter beseffen dat hij een inwoner is van euroland.Door zichtbare voordelen aan haar burgers te bezorgen, kan de Europese Unie zelf als eindwinnaar uit de invoering van de euro komen. Bij gebrek aan een goede communicatie en informatie kreeg men vaak enkel de smalste kanten van de Europese Unie te zien. Haar bestaan werd door de publieke opinie soms ter discussie gesteld, vooral wanneer Europa niet in staat blijkt krachtdadig en efficiënt te reageren, wanneer Europese regelgeving als te detaillistisch en bemoeizuchtig overkomt, of wanneer een of andere Europees schandaal meer aandacht krijgt dan de positieve dingen die nochtans regelmatig (maar daarom niet altijd zichtbaar) worden gerealiseerd.Door een groter en positiever Europees bewustzijn kan de euro ook een nieuw élan geven aan het Europese integratieproces. Het gebrek aan politieke Europese Unie zal met de euro nog meer voelbaar worden, met de overtuiging dat een gemeenschappelijk economisch en monetair beleid niet kan zonder een diepere politieke integratie.Vooral met het oog op de uitbreiding van de Europese Unie, maar zeker met de vaststelling dat sinds 11 september deze Europese Unie zich voortbeweegt in een geglobaliseerde maar versplinterde wereld, lijkt een politieke verdieping van de Europese integratie onafwendbaar. Na een monetaire lijkt een politieke unie onvermijdelijk, wil Europa haar nieuwe eenheidsmunt op het wereldtoneel de rol laten spelen die zij verdient. Nu de euro een feit is, moet de Europese Unie uit het aureool van een puur economische alliantie treden en politiek volwassen worden. Kort gezegd, wie een sterke en stabiele munt wil, moet ook politiek sterk en stabiel zijn.Daarom ook is het moment waarop de Verklaring van Laken werd aangenomen, net als de verklaring zelf, eveneens symbolisch. Op nagenoeg hetzelfde moment dat twaalf nationale munten definitief worden ingeruild voor één Europese, waren de regeringsleiders bereid in een Verklaring 59 vragen te stellen over de toekomst en de rol van de Europese Unie. Met de installering van de Conventie is tevens de road map uitgestippeld voor een breed maatschappelijk debat over de eindtermen van de Europese Unie. In dit debat dat de komende maanden op gang zal komen, kan ook de euro een hefboom zijn.Dit brede maatschappelijke debat moet immers samen met de euro de betrokkenheid en de vereenzelviging van de burger met de Europese zaak vergroten. Euroland zal ook helpen uit te maken waar we meer Europa nodig hebben en waar minder. Kortom, de euro zal meer plaats innemen in ons leven dan enkel in onze portefeuille.Willy DE CLERCQDe auteur is minister van Staat en Europees parlementslid voor de VLD