Advertentie
Advertentie

Extreem rechts in het Europa van de jaren negentig

De extreem rechtse partijen in Europa zijn een nieuw tijdperk ingetreden in de jaren negentig. Na de neonazistische uitlopers van de Tweede Wereldoorlog, het poujadisme en de nationaal populistische protestpartijen van de jaren tachtig is Nieuw Extreem Rechts (NER) de vierde golf.De studie van verkiezingsprogrammas van de zes partijen is in een Europese context uitgevoerd. De zes zijn de British National Party, het Vlaams Blok, het Front National, de Freiheitliche Partei Österreichs, de Dansk Folkeparti en de Schweizerische Volkspartei. De studie van de recentste verkiezingsprogrammas onderzoekt één mogelijk aspect van hun succes. Waarvoor staan de partijen, wat zijn hun doelstellingen en hoe willen ze dit allemaal verwezenlijken?Het protest tegen vreemdelingen en tegen te hoge belastingen is de electorale doorbraak voor de meeste partijen. De NER-partijen beschouwen vreemdelingen als een zeer acuut probleem. De culturele eigenheid van het land loopt gevaar en de economische consequenties zijn zwaar om te dragen. De instroom van vreemdelingen moet stoppen en illegale asielzoekers en criminelen dienen zo snel mogelijk terug naar het land van oorsprong gestuurd te worden. Opmerkelijk is dat niet alle partijen eenzelfde invulling geven aan het begrip vreemdeling. Waar dit voor het Vlaams Blok om alle niet-Europese vreemdelingen gaat, beschouwen de andere partijen alle niet West-Europese inwijkelingen als vreemd.De veel te beperkte budgetten voor justitie en de laksheid van de overheid werken de nationale en internationale onveiligheid in Europa in de hand. Alle partijen zijn het erover eens dat een repressieve aanpak en meer middelen de uitgelezen oplossingen zijn.Europees NER staat op economisch vlak voor doorgedreven liberalisering van de markt, belastingverlaging en een algemene deregulering. Deze vrije markt wordt weliswaar beperkt tot de eigen natie. Deze vrije markt tot aan de grens moet via protectionistische maatregelen beschermd worden. Over de plaats van het gezin in de maatschappij en ethische kwesties houden alle partijen er hoofdzakelijk uiterst conservatieve ideeën op na.In tegenstelling tot de drie voorgaande golven van extreem rechts beschikken de partijen nu over uitgebreide, gedetailleerde programmas. Een uitzondering is de British National Party. De partij is nog een nationalistische protestpartij uit de derde golf die zich louter tegen vreemdelingen en hoge belastingen richt..Er zijn ook opmerkelijke verschillen in de extreem rechtse familie. Qua nationalisme vallen de partijen uiteen in twee groepen. De volks- en taalnationalisten komen op voor gemeenschappelijke culturele aspecten. In Vlaanderen ijvert het VB resoluut voor een eigen staat en het Oostenrijkse FPÖ zoekt vooral toenadering met alle Duitssprekenden. De andere partijen zijn nationale nationalisten. Ze komen met veel patriottisme op voor een sterke onafhankelijke staat met grote soevereine beslissingsmacht bij het nationale parlement.Het jaar 1989 wordt veelal als een belangrijk politiek, maatschappelijk keerpunt in Europa aangezien. Een deel van de bestaande nationaal populistische protestpartijen ging zich omvormen tot een NER-partij en enkele nieuwe partijen ontstonden. De nieuwe partijen verschillen fundamenteel. Op sociaal-maatschappelijk vlak verliet extreem rechts het pad van het ongebreidelde racisme. Het neonazistische gedachtegoed (met rassensuprematie) werd uit de structuren gebannen en systematisch afgewezen. De westerse economieën kropen in de jaren 90 geleidelijk uit het dal. Ondanks de opvatting van politieke commentatoren dat extreem rechts enkel gedijt in een slecht economisch klimaat, slaagt rechts erin om stand te houden en zelfs vooruit te gaan. Het NER bespeelt niet langer de economische angst van de bevolking maar komt met alternatieve ideeën en oplossingen.De NER-partijen hebben hun potentiële electorale basis uitgebreid. Dankzij een goed uitgebouwde structuur met lokale afdelingen, wordt de hele bevolking aangesproken. De partijen zijn ook minder afhankelijk van één leidersfiguur.De partijen van nieuw extreem rechts worden gekenmerkt door:- politieke stijl: nieuw extreem rechts neemt radicale en conservatieve standpunten in maar is niet langer een protestpartij. Het voert hiermee democratische (populistische) oppositie en heeft de ambitie om bestuursverantwoordelijkheid te dragen.- ideologie: nieuw extreem rechts profileert zich als een democratische partij met een degelijk uitgebouwde partijstructuur die op alle niveaus vertegenwoordigd is. De partijen behoren tot het rechts autoritaire kamp. De partijen zetten zich af tegen elke vorm van nazisme of fascisme. Ze besteden wel veel aandacht aan het vreemdelingenthema. Op economisch vlak is NER volledig nationalistisch liberaal georiënteerd. Ten slotte zijn de partijen conservatief op nationalistisch, ethisch en familiaal vlak.- ruimtelijke situering: NER bevindt zich aan de rechterkant van het politieke spectrum tussen extreem rechts en conservatief rechts. NER vormt een afzonderlijk politiek onderdeel van de rechtse familie en is niet de verschuiving van conservatieve partijen naar rechts of omgekeerd. Steven AERNOUDTLicentiaat Handelswetenschappen Internationale BetrekkingenEHSAL-Brussel